دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

آینده پژوهی الگوی حسابداری مدیریت آب با به کارگیری رویکرد سناریو نویسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علی لعل بار 1
الهام درجاتی 2
مریم بخشش 3
غلامرضا پانیران 4
1 استادیار گروه حسابداری، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران
2 دکتری حسابداری
3 دانش آموخته ارشد حسابداری، گروه حسابداری، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.
4 دانشجوی دکتری مهندسی مالی،گروه علوم اقتصادی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران
10.22034/jmaak.2025.77922.4377
چکیده
حسابداری مدیریت آب یک شاخه جدید از حسابداری مدیریت محیط زیست است که جهت پشتیبانی از تصمیمات مدیریت آب شرکت و بهبود هر دو پیامدهای اقتصادی و زیست محیطی مرتبط با آن برای واحد تجاری طراحی شد ؛پژوهش حاضر با هدف شناسایی آینده‌ی حسابداری مدیریت آب در ایران از طریق سناریونگاری انجام گردید. در این پژوهش در فاز اول به شناسایی ابعاد و فاکتورهای موثر بر حسابداری مدیریت آب از سوابق مطالعات گذشته، توزیع پرسشنامه و تجمیع نظرات خبرگان استفاده شد، در این مرحله 16پیشران کلیدی از مرور نظام مند پیشینه و مصاحبه با 25 خبره استخراج گردید؛ در فاز دوم از میان عوامل پیش گفته، مصاحبه با خبرگان و بکارگیری آزمون دوجمله ای، 4 عامل حذف گردید و 12 عامل نهایی انتخاب شد. در فاز سوم برای ارائه تجزیه و تحلیل تعامل بین عوامل، از تحلیل میک مک استفاده شده است که بر‌اساس آن، شاخص‌های سرمایه‌گذاری‌های انجام شده برای نگهداشت و بهبود مدیریت آب و تحلیل هزینه‌های زیست محیطی، هزینه‌های مربوط به آب، شاخص شدت آلودگی آب و میزان آلاینده‌های زیست محیطی به عنوان تأثیر گذارترین و بنیادی‌ترین شاخص‌ها شناخته شدند. در نهایت فاز چهارم بر‌اساس نظرات خبرگان سناریوهای آینده حسابداری مدیریت آب با استفاده از نرم افزار سناریو ویزارد تدوین گردید و بر مبنای چهار پیشران مذکور، چهار سناریو برای آینده حسابداری مدیریت آب شناسایی شد. که آشنایی با روایت هر کدام از این سناریوها و مقایسه مطلوبیت آنها، کنشگران و تصمیم گیران را قادر می‌سازد تا فرایند ساخته شدن آینده را تحت تاثیر قرار دهند.
کلیدواژه‌ها
حسابداری مدیریت محیط زیست
آلاینده های زیست محیطی
آینده پژوهی
میزان آلودگی آب

عنوان مقاله English

Future research of water management accounting model by applying scenario writing approach

نویسندگان English

Ali lalbar 1
Elham Darajati 2
Maryam Bakhshesh 3
Gholam Reza Paniran 4
1 Assistant professor, Department of Accounting, Arak branch, Islamic Azad University, Arak, Iran
2 PHD in accounting
3 Graduated with a Master's Degree in Accounting, Arak branch, Islamic Azad University, Arak, Iran.
4 PHD Student, in Financial engineering, Department of Economic Sciences, Arak branch, Islamic Azad University, Arak, Iran.
چکیده English

Water management accounting is a new branch of environmental management accounting that was designed to support the company's water management decisions and improve both the economic and environmental consequences associated with it for the business unit; the present study aims to identify the future of water management accounting in Iran from It was done through scenario planning. In this research, in the first phase, to identify the dimensions and factors affecting water management accounting, the records of past studies, the distribution of questionnaires and the aggregation of experts' opinions were used. In this phase, 16 key drivers were extracted from a systematic background review and interviews with 25 experts In the second phase, among the aforementioned factors, interviews with experts and the use of a two-sentence test, 4 factors were eliminated and 12 final factors were selected. In the third phase, to provide an analysis of the interaction between the factors, a mix-and-match analysis has been used, based on which, the indicators of the investments made to maintain and improve water management and the analysis of environmental costs, the costs related to Water, the intensity index of water pollution and the amount of environmental pollutants were recognized as the most influential and fundamental indicators. Finally, the fourth phase was compiled based on the experts' opinions of the future scenarios of water management accounting using Scenario Wizard software, and based on the four mentioned drivers, four scenarios for the future of water management accounting were identified. Knowing the narrative of each of these scenarios and comparing their desirability enables actors and decision makers to influence the process of building the future.

کلیدواژه‌ها English

environmental management accounting
environmental pollutants
future research
water pollution rate
1.        اصغری برمایی، سیدمحمد ؛ پورعلی، محمدرضا.(1398).نارسائی‌ها‌ی آموزش حسابداری مدیریت در تطابق با نیاز‌ها‌ی حرفه ای؛ راهکار‌ها‌،دومین کنفرانس ملی تحقیقات بنیادین در مدیریت و حسابداری،تهران.
2.        باباجانی، جعفر ؛ قربانی زاده، وجه ا... ؛ خنکا، عبدالخالق.(1399).آینده پژوهی حسابداری مدیریت: از منظر آموزش و پژوهش، محل انتشار: فصلنامه پژوهش‌‌ها‌ی تجربی حسابداری، 14(1).
3.        بهرام فر، نقی؛خواجوی، شکرالله.(1387).شناسایی موانع توسعه حسابداری مدیریت در شرکت‌‌ها‌ی تولیدی پذیرفته شده در بورس اوراق ب‌ها‌دار تهران. مجله توسعه و سرمایه، 1(1)، صص 116-93.
4.        حجازی، رضوان؛ فتوحی، ندا.(1388). بررسی ارتباط همزمان بین استراتژی رقابتی سازمان، طرح سازمانی و سیستم حسابداری مدیریت با عملکرد سازمان: رویکرد تناسب اقتضایی درصنایع شیمیایی و دارویی و وسایل نقلیه موتوری و خودرو، پژوهش‌‌ها‌ی حسابداری مالی و حسابرسی، 17(5)، صص 31-17.
5.        حساس یگانه، یحیی؛ دیانتی، زهرا.(1390). بررسی وضعیت حسابداری مدیریت در شرکت‌ها‌ی پذیرفته شده در بورس اوراق ب‌ها‌دار تهران، نشریه حسابداری مدیریت، 18(2)، صص 18-1.
6.        رفیعی، مهدی. (1394). بررسی ارتباط بین حسابداری مدیریتی و مدیریت ریسک در موسسات مالی، پایان نامه  کارشناسی ارشد،  دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک.
7.        صغری یعقوبی، فاطمه؛ پی گداری، آسیه.(1400).بررسی بهره وری، کارایی واثربخشی سیستم حسابداری مدیریت در شرکت‌‌ها‌ی تولیدی،پنجمین کنفرانس علمی دستاورد‌ها‌ی نوین در مطالعات علوم مدیریت، حسابداری و اقتصاد ایران،ایلام.
8.        طاهری، مرتضی؛ جمالی، کریم.(1397).تاثیر سیستم حسابداری مدیریت بر ارتباط بین رقابت بازار محصول و عملکرد شرکت،دومین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم مدیریت و حسابداری ایران،تهران.
9.        عاملی, سیدسعیدرضا, بیچرانلو, عبدالله, ب‌ها‌ر, مهری, غلامی. (1398). تدوین الگوی مفهومی ارتباطات آب؛ ظرفیت‌‌ها‌ی ارتباطات برای مدیریت بحران آب در ایران. فصلنامه مطالعات میان‌رشت‌ها‌ی در علوم انسانی, 11(3), 171-199.‎
10.     کاشانی پور، محمد؛  فتحی، محمدرضا؛  فرجی، امید ؛ رحمانی، محمد.(1399). آینده پژوهی گزارشگری پایداری با به کارگیری رویکرد سناریونویسی. دو فصلنامه علمی حسابداری ارزشی و رفتاری؛11(7).
11.     کوشافر، ابوالفضل.(1392).پنجاه دو ابزار برای حسابداری مدیریت. مجله دانش و پژوهش حسابداری، 1(3)، 34-5.
12.     مام صالحی، پرویز؛عزیززاده، مهدی.(1393).حسابداری آب،اولین همایش ملی حسابداری و حسابرسی، بندرگز.
13.     محمدی سه دران، سارا.(1400).نقش و اهمیت روش‌‌ها‌ی نوین حسابداری مدیریت،دومین کنفرانس بین المللی چالش ‌ها‌ و راهکار‌ها‌ی نوین در مهندسی صنایع و مدیریت و حسابداری،دامغان.
14.     معصومی بیلندی، زهرا؛ حجازی رضوان. (1398). حسابداری مدیریت آب، نشریه آب و توسعه پایدار، 14(7).
15.     مهرشاد، فر‌ها‌د؛ علامه، محمد؛ منیعی، امیر .(1394).آینده پژوهی آب در ایران. دومین همایش ملی راهکار‌ها‌ی  پیشروی بحران آب در ایران و خاورمیانه، صص 1-6 شیراز.
16.     میرانصاری، محمود ؛ علیزاده باغی، حسین علی.(1399). بررسی نوآوری‌‌ها‌ی حسابداری مدیریت در زمان بحران اقتصادی،اولین کنفرانس بین المللی شچالش ‌ها‌ و راهکار‌ها‌ی نوین در مهندسی صنایع و مدیریت و حسابداری،ساری.
17.     نادری، نوشین.(1390).بررسی کارایی و اثربخشی سیستم حسابداری مدیریت در شرکت‌‌ها‌ی شهرک صنعتی شهر کرمانشاه. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک.
18.     نظری پور, & زکی زاده. (1402). نقش حسابداران در مدیریت منابع آب با تأکید بر تغییرات اقلیمی: تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی. نشریه پژوهش‌‌ها‌ی حسابداری مالی, 15(1), 49-72.‎
19.     نمازی؛محمد.مصلی نژاد،آرزو.(1400). طراحی الگوی حسابداری مدیریت یکپارچه آب با استفاده از مدل ارزیابی متوازن.مطالعات تجربی حسابداری مالی. 14(7).
20.     نیکومرام، ‌ها‌شم.(1393).ارزیابی تأثیر اخلاق حرفه ای حسابداران مدیریت بر ویژگی‌‌ها‌ی کیفی اطلاعات حسابداری مدیریت. پژوهش‌‌ها‌ی حسابداری مدیریت، 22(5)، صص 66-49.
21.     هیلتون، رونالد.(1385).حسابداری مدیریت ارزش آفرینی در محیط تجاری پویا. ترجمه کی‌ها‌ن م‌ها‌م، احمد، مدرس و ‌ها‌شم افتخاری، مرکز نشر بازرگانی.
22.     ویسی نصرت آباد، منوچهر ؛ رضایی، نادر.(1400).کاربرد هوش تجاری در حسابداری مدیریت ( یک مطالعه کیفی)،دومین کنفرانس بین المللی چالش ‌ها‌ و راهکار‌ها‌ی نوین در مهندسی صنایع و مدیریت و حسابداری، دامغان.
23.     یزدانی، شنطیا.(1382). بررسی موانع و مشکلات موجود در بهره‌برداری از اطلاعات حسابداری مدیریت در سطح مدیران شرکت‌‌ها‌ی س‌ها‌می شیلات ایران. پایان نامه  کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
24.     Abdel-Kader, M. and R. Luther .(2003). An Empirical Investigation of the Evolution of Management Accounting Practices.is working paper, University of Essex.
25.     Bebbington, J., Larrinaga, C.(2018). Accounting and sustainable development: An exploration, Accounting, Organizations and Society, 11(7), 395– 413
26.     Bebbington, J., Shona Russell, S., Ian Thomson, I.(2020). Accounting and sustainable development: Reflections and propositions, Critical Perspectives on Accounting, 48: 21–34.
27.     Burritt R.L. and Schaltegger S.(2010). Sustainability accounting and reporting: fad or trend? Journal of Accounting, Auditing & Accountability, 23(7):829-846.
28.     Bekri, E. S., Kokkoris, I. P., Skuras, D., Hein, L., & Dimopoulos, P. (2024). Ecosystem accounting for water resources at the catchment scale, a case study for the Peloponnisos, Greece. Ecosystem Services, 65, 101586.
29.     Chandra, T., Renaldo, N., Chandra, S., & Ng, M. (2024). Blue Management Accounting: Water Footprint, Cost, Efficiency, and Internal Control at WKP Corporation Headquarters. Journal of Environmental Accounting and Management, 12(02), 185-200.
30.     Cortina-Segarra, J., García-S´anchez, I., Grace, M., Andr´es, P., Baker, S., Bullock, C., Decleer, K., Dicks, L.V., Fisher, J.L., Frouz, J., Klimkowska, A., Kyriazopoulos, A.P., Moreno-Mateos, D., Rodríguez-Gonz´alez, P.M., Sarkki, S., Ventocilla, J.L., 2021. Barriers to ecological restoration in Europe: expert perspectives. Restoration Ecology. 29 (4), e13346. https://doi.org/10.1111/REC.13346.
31.     Christ K.L.(2014). Water management accounting and the wine supply chain: Empirical evidence from Australia. The British Accounting Review, 46(4):379-396.
32.     Egilmez G. and Park Y.S.(2014). Transportation related carbon, energy and water footprint analysis of US manufacturing: An eco-efficiency assessment. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 32:143-159.
33.     Gerdin,Jonas .(2005). Management Accounting System Design in Manufacturing Departments: An Empirical Investigation using a Multiple Contingencies Approach. Accounting, Organizations and Society,30, PP.99-126.
34.     El Meknassi Yousoufi, E., Hammani, A., Kuper, M., Bouarfa, S., & Vallée, D. (2024). Water accounting in the Berrechid plain (Morocco): A process approach. Irrigation and Drainage, 73(1), 180-197.
35.     Eekhout, J. P. C., Delsman, I., Baartman, J. E. M., Van Eupen, M., Van Haren, C., Contreras, S., ... & De Vente, J. (2024). How future changes in irrigation water supply and demand affect water security in a Mediterranean catchment. Agricultural Water Management, 297, 108818.
36.     Herzig C., Viere T,Burritt R. and Schaltegger S.(2006). Understanding and supporting management decision- making. South East Asian case studies on environmental management accounting. In Sustainability accounting and reporting. Springer, Dordrecht.
37.     Hermoso, V., Carvalho, S. B., Giakoumi, S., Goldsborough, D., Katsanevakis, S., Leontiou, S., ... & Yates, K. L. (2022). The EU Biodiversity Strategy for 2030: Opportunities and challenges on the path towards biodiversity recovery. Environmental Science & Policy, 127, 263-271.
38.     Mack, L. et al. (2019). The future depends on what we do today–Projecting Europe's surface water quality into three different future scenarios. Science of the total environment. 668: 470-484.
39.     Manzano-Solís, L. R. et al. (2019). Use of structural systems analysis for the integrated water resources management in the Nenetzingo river watershed. Mexico. Land Use Policy. 87(2): 1-11.
40.     Margaret J.R.(2005). The use of management accounting tools by chief financial officers of baccalaureate College-General and Masters Colleges and Universities II.
41.     Markus Granlund.(2002). Management Accounting System Integration in Corporate Mergers: A Case Study. Accounting, Auditing & Accountability Journal9(2), PP. 208-243.
42.     Mikes Anette.(2013). The Appeal of the Appropriate: Accounting, Risk Management, and the Competition for the Supply of Control Systems.Harvard Business School.
43.     Okta, D. F., & Mais, R. G. (2024). SUSTAINABLE INVESTMENT IN THE WATER SECTOR: THE ROLE OF ACCOUNTING AND FINANCE IN ATTRACTING CAPITAL AND SUPPORTING SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS. International Journal of Social Science, 4(1), 121-128.
44.     Pahl-Wostl C., Jeffrey P. Isendahl N. and Brugnach M.(2011). Maturing the new water management paradigm paradigm: progressing from aspiration to practice. Water Resources Management, 25(3): 837-856.
45.     Passetti, E, Rinaldi, L.(2020). Micro-processes of justification and critique in a water sustainability controversy: examining the establishment of moral legitimacy through accounting. The British Accounting Review, 52(3), 1-46.
46.     Qin, H. et al. (2019). Analysis of Water Management Scenarios Using Coupled Hydrological and System Dynamics Modeling. Water Resources Management. 33(14):4849-4863.
47.     Richter, B. D., Lamsal, G., Marston, L., Dhakal, S., Sangha, L. S., Rushforth, R. R., ... & Schmidt, J. C. (2024). New water accounting reveals why the Colorado River no longer reaches the sea. Communications Earth & Environment, 5(1), 134.
48.     Schaltegger S, Burritt R.L.(2010). Sustainability accounting for companies: Catchphrase or decision support for business leaders? Journal of World Business, 45(4): 375-384.
49.     Schaltegger S,Burritt R., Zvezdov D., Hörisch J, Tingey-Holyoak J.(2015). Management Roles and Sustainability Information. Exploring corporate practices. Australian Accounting Review, 25(4): 328-345.
50.     Sikora, A., 2020. European Green Deal – legal and financial challenges of the climate change. ERA Forum 21 (4), 681–697.
51.     Yang, Y., Yu, H., Su, M., Chen, Q., Wen, J., & Hu, Y. (2024). Urban water resources accounting based on industrial interaction perspective: Data preparation, accounting framework, and case study. Journal of Environmental Management, 349, 119532.