دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

ارائه الگویی پارادایمی تأثیر هیئت مدیره و کمیته‌ حسابرسی بر مدیریت ریسک در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد صالح مزارزئی 1
حسین بدیعی 2
عباسعلی حق پرست 3
عزیز گرد 4
1 . گروه حسابداری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان. ایران.
2 گروه حسابداری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 گروه حسابداری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
4 گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.22034/jmaak.2026.79075.4698
چکیده
امروزه مدیریت ریسک به عنوان یک ابزار هوشمند مدیریتی و محرک اقتصادی مهم مورد توجه صاحبان سرمایه، مدیران سازمان ها، شرکت ها و تصمیم گیرندگان قرار گرفته است. این پژوهش با هدف ارائه الگوی پارادایمی تأثیر خصوصیات هیئت مدیره و کمیته حسابرسی داخلی بر مدیریت ریسک در شرکت‌های ایرانی، در سال ۱۴۰۴ با استفاده از روش تحقیق کیفی گراندد تئوری و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ خبره حاکمیت شرکتی و مدیریت ریسک انجام شد. جامعه آماری شامل مدیران ارشد، حسابرسان و متخصصان حاکمیت شرکتی فعال در بورس اوراق بهادار تهران بود. نتایج نشان داد الگوی پارادایمی مبتنی بر زنجیره علّی خصوصیات ساختاری هیئت مدیره (اندازه بهینه، نسبت بالای اعضای موظف/متخصص) و کمیته حسابرسی (تخصص مالی قوی، تعداد جلسات بالا) بر کیفیت استراتژی‌های مدیریت ریسک دارای انطباق گزارشات و بهبود بهره‌وری دارایی‌ها است. خبرگان تأکید کردند که در بستر ایران، تعهد زمانی اعضای موظف بر استقلال هیئت مدیره اولویت دارد و تخصص مالی کمیته حسابرسی به‌عنوان ستون فقرات نظارت بر ریسک‌های مالی، نقشی غیرقابل مذاکره ایفا می‌کند.
کلیدواژه‌ها
خصوصیات هیئت مدیره
کمیته‌ حسابرسی
مدیریت ریسک

عنوان مقاله English

Presenting a paradigmatic model of the impact of the board of directors and audit committee on risk management in companies listed on the Tehran Stock Exchange

نویسندگان English

mohammadsaleh mazarzeyi 1
hossein badiei 2
abbasali haghparast 3
aziz gord 4
1 Department of Accounting, Zahedan, Islamic Azad University, Zahedan, Iran
2 .Department of Accounting, ST.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Department of Accounting, Zah.C., Islamic Azad University, Zahedan, Iran
4 Department of Accounting, Payame Noor University, Tehran, Iran
چکیده English

Today, risk management has attracted the attention of capital owners, managers of organizations, companies, and decision-makers as an intelligent management tool and an important economic driver.This study aimed to present a paradigmatic model of the impact of the board of directors and internal audit committee characteristics on risk management in Iranian companies, using the grounded theory qualitative research method and semi-structured interviews with 12 corporate governance and risk management experts in 1404. The statistical population included senior managers, auditors, and corporate governance experts active in the Tehran Stock Exchange. The results showed that the paradigmatic model based on the causal chain of structural characteristics of the board of directors (optimal size, high ratio of mandated/expert members) and the audit committee (strong financial expertise, high number of meetings) on the quality of risk management strategies has reporting compliance and improved asset productivity. The experts emphasized that in the Iranian context, the time commitment of mandated members takes priority over the independence of the board of directors, and the financial expertise of the audit committee plays a non-negotiable role as the backbone of financial risk monitoring.

کلیدواژه‌ها English

Board of Directors Characteristics
Audit Committee
Risk Management

  1. 1.      اسکو و., & شکریان اولامچی ل. (1403). تاثیر ویژگی‌های مدیرعامل بر ریسک‌پذیری شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. نشریه علمی رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداری, 8(28), 2214-2233. Retrieved از https://majournal.ir/index.php/ma/article/view/2646

    2.      کاشانی، فاطمه،1404،تاثیر ویژگی های شخصیتی هیات مدیره بر ریسک تجاری شرکت ها،دومین کنفرانس بین المللی حسابداری، مدیریت، اقتصاد و مهندسی صنایع،https://civilica.com/doc/2283845

    3.      مرادی, زهرا , حسینی, سیده فاطمه و سالاری بوری آبادی, رضا . (1404). نقش واسطه‌ای مدیریت ریسک در رابطه بین اثربخشی کمیته حسابرسی و عملکرد پایداری شرکت. چشم انداز حسابداری و مدیریت, 8(100), 198-209.

     

     

    1. Alatassi, B., & Pillai, R. (2024). Corporate governance and risk management: An evaluation of board responsibilities in western and Islamic banks. Economics and Business Review, 10(1), 125–152. https://doi.org/10.18559/ebr.2024.1.1004
    2. Arena, M., Arnaboldi, M., & Azzone, G. (2010). The organizational dynamics of enterprise risk management. Accounting, Organizations and Society, 35(7), 659–675.
    3. Aven, T. (2023). Cases of real-life policies related to risk: How can they enhance risk analysis and risk science? Risk Analysis, 43(3), 433–439.
    4. Aven, T., & Flage, R. (2020). Foundational challenges for advancing the field and discipline of risk analysis. Risk Analysis, 40(S1), 2128–2136
    5. Bednarek, R., Chalkias, K., & Jarzabkowski, P. (2021). Managing risk as a duality of harm and benefit: A study of organizational risk objects in the global insurance industry. British Journal of Management, 32(1), 235–254
    6. Bryce, C., Ashby, S., & Ring, P. (2024). Reconciling risk as threat and opportunity: The social construction of risk in boardrooms. Risk Analysis, 44, 1959–1976. https://doi.org/10.1111/risa.14275
    7. Du, S. and K. Yu, Do corporate social responsibility reports convey value relevant information? Evidence from report readability and tone. Journal of business ethics, 2025. 172: p. 253-274.
    8. El-Deeb, M.S., Alarabi, Y. & Mohamed, A. The role of audit committee characteristics in improving the risk disclosure of companies examining the moderating role of audit quality. Futur Bus J 10, 130 (2024). https://doi.org/10.1186/s43093-024-00417-2
    9. Fama, E.F., & Jensen, M.C. (1983). Separation of ownership and control. Journal of Law and Economics 26(2), 301-325.
    10. Friedland, R. (2012). The institutional logics perspective: A new approach to culture, structure, and process. M@n@gement, 5, 583–595.
    11. Guo, J., & Hou, W. (2025). The Impact of Board Structure Characteristics on Corporate Risk. Innovation Management Practices, 1(1), 0000037-0000037.
    12. Mahsina, Dian Agustia, Damai Nasution, Wiwiek Dianawati; The mediating role of risk management in the relationship between audit committee effectiveness and firm sustainability performance. Corporate Governance 19 March 2025; 25 (3): 534–566
    13. Nkgowe, T. & Concepcion Bengono Ncogo Okori. (2024). The Influence of Board of Directors on Risk Management and Financial Performance: A Study within Chinese Corporate Governance. International Journal of Management and Commerce Innovations, 12(1), 165–184. https://doi.org/10.5281/zenodo.13304559
    14. Palermo, T., Power, M., & Ashby, S. (2017). Navigating institutional complexity: The production of risk culture in the financial sector. Journal of Management Studies, 54, 154–181
    15. Parker, L. D. (2008). Boardroom operational and financial control: An insider view. British Journal of Management, 19(1), 65–88.
    16. Quattrone, P., Seeking transparency makes one blind: how to rethink disclosure, account for nature and make corporations sustainable. Accounting, Auditing & Accountability Journal, 2022. 35(2): p. 547-566
    17. Shanikat M, Aldabbas MM. Perception of Corporate Governance Factors in Mitigating Financial Statement Fraud in Emerging Markets: Jordan Experience. Journal of Risk and Financial Management. 2025; 18(8):430. https://doi.org/10.3390/jrfm18080430
    18. Tereso, A.; Santos, C.; Faria, J. Risk Management Practices in the Purchasing System of an Automotive Company. Systems 2025, 13, 444. https://doi.org/10.3390/systems13060444