دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

ارائه الگوی توانمند سازی حسابرسان داخلی جهت ارتقا کیفیت حسابرسی داخلی با تاکید بر تحولات فناوری اطلاعات در اکوسیستم حسابرسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علی رحمانی 1
محمود همت فر 2
محمد اسلانی 3
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران
2 استاد تمام، گروه حسابداری، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران
3 استادیار، گروه حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی، تویسرکان، ایران
10.22034/jmaak.2026.79171.4733
چکیده
هدف این پژوهش، ارائه الگوی توانمندسازی حسابرسان داخلی به منظور ارتقای کیفیت حسابرسی داخلی با تأکید بر تحولات فناوری اطلاعات در اکوسیستم حسابرسی است. در عصر حاضر، فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی و صنعت ۴.۰ تأثیر عمیقی بر حرفه حسابرسی گذاشته و پذیرش آن را برای اثربخشی و کارایی عملیات، اجتناب‌ناپذیر ساخته است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی-توسعه‌ای و از نظر ماهیت و روش، آمیخته (کیفی-کمی) با رویکرد اکتشافی-تأییدی است. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۶ نفر از خبرگان علمی و اجرایی حوزه حسابرسی داخلی جمع‌آوری و با استفاده از روش تحلیل تم تجزیه و تحلیل شد. یافته‌های بخش کیفی منجر به طراحی دو شبکه مضمون گردید: شبکه نخست، ابعاد مختلف به‌کارگیری فناوری اطلاعات در حسابرسی داخلی را در قالب ۱۲۱ مضمون پایه، ۱۷ مضمون سازمان‌دهنده و ۴ مضمون فراگیر «فرصت‌ها»، «پیامدها»، «چالش‌ها» و «ملاحظات اخلاقی» شناسایی کرد. شبکه دوم، توانمندی‌های مورد نیاز حسابرسان داخلی برای به‌کارگیری اثربخش فناوری اطلاعات را در چهار گروه اصلی «توانمندی‌های تخصصی»، «توانمندی‌های فناوری اطلاعات»، «توانمندی‌های روان‌شناختی» و «توانمندی‌های عمومی و اخلاقی» دسته‌بندی نمود. این یافته‌ها ضمن همسویی با ادبیات پیشین در تأیید مزایا، چالش‌ها و ابعاد کلیدی توانمندسازی، با ارائه تحلیلی ریزبینانه، بومی و ساختاریافته، گامی فراتر نهاده و چارچوب عملیاتی جامع‌تری را پیشنهاد می‌دهند.
کلیدواژه‌ها
توانمندسازی
حسابرسان داخلی
کیفیت حسابرسی
اکوسیستم حسابرسی

عنوان مقاله English

Providing a model for empowering internal auditors to improve the quality of internal auditing with an emphasis on information technology developments in the auditing ecosystem

نویسندگان English

Ali Rahmani 1
Mahmud Hemmatfar 2
Mohammad Aslani 3
1 , PhD student in accounting, Department of Accounting , Bo.c. Islamic Azad Islamc Azad , University, Boroujerd, Iran
2 Full Proffesor .Department of Accounting, Bo.c., Islamic Azad University, Borujerd, Iran
3 Assistant Professor, Department of Accounting, Tu.c., Islamic Azad University, Tuyserkan, Iran
چکیده English

The purpose of this research is to present a model for empowering internal auditors to improve the quality of internal audit with an emphasis on the developments in information technology in the audit ecosystem. In the present era, technologies such as artificial intelligence and industry 4.0 have had a profound impact on the audit profession and have made its adoption inevitable for the effectiveness and efficiency of operations. This research is applied-developmental in terms of purpose and mixed (qualitative-quantitative) in terms of nature and method with an exploratory-confirmatory approach. In the qualitative part, data were collected through semi-structured interviews with 16 scientific and executive experts in the field of internal audit and analyzed using thematic analysis. The findings of the qualitative part led to the design of two thematic networks: The first network identified different dimensions of the use of information technology in internal audit in the form of 121 basic themes, 17 organizing themes, and 4 overarching themes of "opportunities", "consequences", "challenges", and "ethical considerations". The second network categorized the competencies required by internal auditors to effectively employ IT into four main groups: “specialized competencies,” “IT competencies,” “psychological competencies,” and “general and ethical competencies.” These findings, while consistent with previous literature in confirming the benefits, challenges, and key dimensions of empowerment, go a step further by providing a nuanced, local, and structured analysis and suggest a more comprehensive operational framework.

کلیدواژه‌ها English

Empowerment
Internal Auditors
Audit Quality
Audit Ecosystem

  1. 1.      اثنی عشری، حمیده، منتی، وحید، پاک نژاد، فرانه. (۱۴۰۰). رابطه توانمندی‌های حسابرسان داخلی با  پذیرش پیشنهادهای آنها. پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، ۱(۴)، ۸–۳۱.

    2.      اعتمادی، حسن و همکاران. (۱۳۹۶). نقش حسابرسی داخلی در ارتقای حاکمیت شرکتی و کیفیت گزارشگری مالی. فصلنامه پژوهش‌های حسابداری، ۸(۲)، ۴۵–۶۸.

    3.      حجتی، منصور. (۱۴۰۳). بررسی رابطه بین کمیته حسابرسی و انتخاب حسابرس با کیفیت گزارشگری مالی شرکت‌ها. دهمین کنفرانس بین‌المللی علوم مدیریت و حسابداری.

    4.      خیرخواه، آرش، عبدلی، محمدرضا، ولیان، حسن. (۱۴۰۳). طراحی تفسیریِ مدل دیکوم براساس کارکردهای سه‌‌وجهی توانمندیِ حسابرسان داخلی در شرکت‌های بازار سرمایه. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، ۱۳(۵۰)، ۲۹۵–۳۱۸.

    5.      سازمان بورس و اوراق بهادار. (۱۳۹۱). منشور فعالیت حسابرسی داخلی. تهران.

    6.      سجادی، سید حسین، هوشمند کاشانی، عباس. (۱۴۰۳). استفاده از اطلاعات حسابرسی مستمر در برنامه‌ریزی حسابرسی داخلی مبتنی بر ریسک: دیدگاه‌سنجی از مدیران و کارشناسان حسابرسی داخلی. پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، (۱۷)، ۱۱۵–۱۴۳.

    7.      فرحناک، مقداد، عرشی، محمدجواد. (۱۴۰۳). نقش توانمندسازی حسابرس بر کیفیت حسابرسی داخلی الکترونیک (مورد مطالعه: شرکت‌های فعال در صنعت مواد غذایی استان تهران). فصلنامه رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، ۸(۹۴)، ۲۲۰–۲۳۲.

    8.      لطفی، فرهاد؛ الخساونه، محمد؛ و همکاران. (۱۴۰۱). تأثیر فناوری اطلاعات بر اثربخشی حسابرسی داخلی الکترونیکی. فصلنامه حسابداری مدیریت، ۱۴(۳)، ۱۰۱–۱۲۴.

    9.      مشعشعی، سید محمد، ترابی، جواد. (۱۴۰۴). تأثیر حضور حسابداران رسمی در ترکیب کمیته حسابرسی بر تأخیر در گزارش حسابرسی. دانش حسابرسی، (۹۸)، ۶۰–۷۶.

    10.  هاشمی‌نژاد، سیدمحمد و لطفی، سعید. (۱۴۰۳). بررسی تأثیر فین‌تک‌ها در گزارش‌گری مالی و حسابرسی یکی از بانک‌های پذیرفته شده در بورس. هفتمین کنفرانس بین‌المللی ایده‌های نوین در مدیریت، اقتصاد، حسابداری و بانکداری.

    11.  همت‌فر، محمود، آزادبخت، حافظ، صفتی، فرید. (۱۴۰۲). بررسی تاثیر عوامل موثر حسابرسی الکترونیکی بر سلامت مالی در دستگاه‌های دولتی و وابسته به دولت ایران. پژوهشنامه اقتصاد و کسب و کار.

    1. Al-Hattami, H. M. (2021). The moderating effect of internal audit quality on the relationship between information technology and audit effectiveness. Journal of Accounting and Organizational Change, 17(2), 234–256.
    2. Al-Hattami, H. M. (2022). Digital transformation and audit effectiveness. Sustainability.
    3. Al-Hattami, H. M. (2023). Technology adoption in internal auditing. Journal of Accounting Perspectives.
    4. Al-Hattami, H. M., & Kabra, J. D. (2022). The impact of information technology on management control systems and audit quality. Sustainability, 14(3), 1–18.
    5. Alqudah, H., Abdalwali, L., Shadi, H., Mohammad, Z., Ahmad, F., & Mohammed, A. (2023). The impact of empowering internal auditors on the quality of electronic internal audits: A case of Jordanian listed services companies. International Journal of Information Management Data Insights, 3, 100183.
    6. Alzeban, A., & Gwilliam, D. (2014). Factors affecting the internal audit effectiveness: A survey of the Saudi public sector. International Journal of Auditing, 18(3), 224–246.
    7. Bagranoff, N. A., Simkin, M. G., & Norman, C. S. (2022). Core Concepts of Accounting Information Systems. Wiley.
    8. Cong, Y., Omar, A., & Sun, H. L. (2019). Does IT outsourcing affect the accuracy and speed of financial disclosures? Evidence from preparer-side XBRL filing decisions. Journal of Information Systems, 33(2), 45–61.
    9. Correia, R., Rodrigues, L. L., & Craig, R. (2020). Technology adoption in auditing: The role of information systems. International Journal of Accounting Information Systems, 37, 1–15.
    10. Curtis, M. B., & Payne, E. A. (2008). An examination of contextual factors and IT audit quality. Journal of Information Systems, 22(1), 1–23.
    11. Handoko, B. L., & Zulfikar Adiansyah, M. (2024). Analyzing the Empowerment Impact of Internal Auditors on Quality of Electronic Internal Audits in Service Companies Listed on Indonesia Stock Exchange (IDX). IEEE.
    12. Lenz, R., & Hahn, U. (2015). A synthesis of empirical internal audit effectiveness literature pointing to new research opportunities. Managerial Auditing Journal, 30(1).
    13. Manita, R., Elommal, N., Baudier, P., & Hikkerova, L. (2020). Digital transformation of audit. Accounting, Auditing & Accountability Journal.
    14. Munoko, I., Brown-Liburd, H. L., & Vasarhelyi, M. (2020). Artificial intelligence in auditing. Journal of Accounting Literature.
    15. Papagiannidis, S., et al. (2022). FinTech ecosystems and accounting. Technological Forecasting and Social Change.
    16. Teru, S. P., Idoko, I. F., & Bello, L. (2019). The impact of E-accounting in modern businesses. International Journal of Accounting and Finance Review, 4(2), 1–4.
    17. Thottoli, M. M., Thomas, K. V., & Ahmed, E. R. (2022). Information technology and internal audit performance. Journal of Accounting in Emerging Economies, 12(1), 1–19.