دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

شناسایی و اولویت بندی عوامل رفتار اخلاقی حسابرسان داخلی با تاکید بر بهبود اثربخشی، کارایی، صرفه اقتصادی و اخلاق حرفه ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
شهرام رستمی نسب 1
بابک جمشیدی نوید 2
مهرداد قنبری 2
فرهاد شاهویسی 3
1 گروه حسابداری، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.
2 گروه حسابداری، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
3 گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
10.22034/jmaak.2025.78790.4609
چکیده
حرفه حسابرسی به دلیل نوع خدمات و ماهیت حرفه ای آن در جامعه به طور کلی از اعتبار و اعتماد خاصی برخوردار است. هدف اصلی پژوهش حاضر تبیین مدل حسابرسی داخلی به عنوان منبع رفتار اخلاقی، اثربخشی، صرفه اقتصادی و کارایی در شرکت ملی گاز ایران است. روش پژوهش حاضر از نوع کاربردی و ازلحاظ روش از نوع توصیفی-اکتشافی و همبستگی بود. جامعه آماری شامل حسابرسان داخلی شرکت ملی گاز ایران، تعدادی از حسابرسان شاغل در موسسات حسابرسی خصوصی که حداقل ده سال سابقه و حداقل مدرک کارشناسی ارشد داشته باشند و اعضای هیئت علمی که حداقل استادیار و سابقه تدریس در مقاطع تحصیلات تکمیلی را داشته باشند، بود. نتایج نشان داد که در سطح معناداری 05/0 عوامل موثر رفتار اخلاقی بر کارایی، اثربخشی، رفتار حرفه ای و صرفه اقتصادی حسابرسان داخلی تاثیر معناداری دارد. نتایج وزن دهی نشان داد داشتن مهارت و تخصص کافی با وزن 211/0، حفظ مهارت با وزن 201/0و داشتن منشور اخلاقی در سازمان با وزن 191/0 رتبه های اول تا سوم عوامل علی را شامل می شوند. صداقت با وزن 198/0، امانت داری با وزن 181/0و رفتار حرفه ای با وزن 177/0 رتبه های اول تا سوم عوامل زمینه ای را شامل می شوند. تعهد با وزن 200/0، بیطرفی با وزن 199/0و پشتکار در انجام کارها با وزن 179/0 رتبه های اول تا سوم عوامل مداخله ای را شامل می شوند. تعهد با وزن 209/0، درستکاری با وزن 201/0و امانت داری با وزن 181/0 رتبه های اول تا سوم عوامل بهبودرفتاراخلاقی را شامل می شوند.
کلیدواژه‌ها
مدل حسابرسی داخلی، رفتار اخلاقی، اثربخشی، صرفه اقتصادی و کارایی، شرکت ملی گاز ایران

عنوان مقاله English

Identifying and prioritizing factors of ethical behavior of internal auditors with emphasis on improving effectiveness, efficiency, cost-effectiveness, and professional ethics

نویسندگان English

Shahram Rostaminasab 1
Babak Jashidi Navid 2
Mehrdad Ghanbari 2
Farhad Shahveisi 3
1 Department of Accounting, Ker.C., Islamic Azad University, Kermanshah, Iran.
2 Department of Accounting, Ker.C., Islamic Azad University, Kermanshah, Iran.
3 Department of Accounting, Faculty of social Science, Razi University, Kermanshah, Iran.
چکیده English

The auditing profession enjoys a certain credibility and trust in society in general due to the type of services and its professional nature. The main objective of the present study is to explain the internal audit model as a source of ethical behavior, effectiveness, economic efficiency, and efficiency in the National Iranian Gas Company. The method of the present study was of an applied type and in terms of method, it was of a descriptive-exploratory and correlational type. The statistical population included the internal auditors of the National Iranian Gas Company, a number of auditors working in private auditing firms who had at least ten years of experience and at least a master's degree, and faculty members who had at least an assistant professorship and teaching experience in graduate education. The results showed that at a significance level of 0.05, the effective factors of ethical behavior have a significant effect on the efficiency, effectiveness, professional behavior, and economic efficiency of internal auditors. The weighting results showed that having sufficient skills and expertise with a weight of 0.211, maintaining skills with a weight of 0.201, and having a code of ethics in the organization with a weight of 0.191 were the first to third ranks of causal factors. Honesty with a weight of 0.198, trustworthiness with a weight of 0.181, and professional behavior with a weight of 0.177 rank first to third in the context factors. Commitment with a weight of 0.200, impartiality with a weight of 0.199, and perseverance in doing things with a weight of 0.179 rank first to third in the intervention factors. Commitment with a weight of 0.209, integrity with a weight of 0.201, and trustworthiness with a weight of 0.181 rank first to third in the factors for improving ethical behavior.

کلیدواژه‌ها English

Internal audit model, ethical behavior, effectiveness, economic efficiency, and efficiency, National Iranian Gas Company
  1. بابایی خلیلی، جواد، عبدلی، محمدرضا، ولیان، حسن.(1400).استقلال حسابرس داخلی، رویکرد فرایندهای کاهنده سکوت و شجاعت حسابرسان داخلی. پژوهش­های حسابداری مالی و حسابرسی، سال سیزدهم، شماره 51، صص133-153.
  2. پورسعید، عباس، رحمت­اله محمدی پور. (1398). امکان سنجی استقرار نظام حسابرسی داخلی مبتنی بر ریسک در دانشگاه آزاد اسلامی کشور. پژوهش­های حسابداری مالی و حسابرسی،41، 229-262.
  3. حساس یگانه، یحیی و خادم، حمید و مرویان حسینی، زهرا. (1395). رشد اخلاقی یا آیین رفتار حرفه ای: تفاوت بین ذهنیت و عمل حسابرسان. فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری. سال یازدهم. شماره 2.
  4. خسروآبادی، طاهره و بنی مهد، بهمن. (1394). پیش بینی بی اخلاقی و فساد مالی با توجه به اعتماد اجتماعی در حرفه حسابرسی. فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری. سال دهم. شماره 4.
  5. خانی، عبداله و مهرانی، کاوه و باقری، جعفر. (1391). تضاد منافع حسابرسی مالیاتی در اجرای ماده 272 قانون مالیات های مستقیم و میزان تاثیر رعایت آیین رفتار حرفه ای در کاهش آن. دهمین همایش ملی حسابداری ایران. دانشگاه الزهرا.
  6. صالحی، تابنده.(1395). رابطه اخلاق حرفه ای حسابرس و کیفیت حسابرسی. نشریه اخلاق در علوم و فناوری. دوره 11، شماره 3. 77-86.
  7. فروغی، داریوش، جعفری، علیرضا، رحمت الله، نادری بنی.(1393). عوامل موثر بر قضاوتهای اخلاقی در بین جامعه حسابداران رسمی ایران. حسابداری مالی، 6(22)، 133-114.
  8. دریایی، مجید، نیکومرام، هاشم، خان محمدی، محمد حامد. (1399). تاثیر فرهنگ سازمانی بر گزارش خطاکاری سازمان در حرفه حسابرسی، پژوهش­های حسابداری مالی و حسابرسی، 46، 27-50.
  9. درخشان­مهر، آرشف جبارزاده کنگرلویی، سعید، بحری ثالث، جمال. (1397). تحلیل رابطه رهبری اخلاقی و عملکرد حسابرسان مستقل با نقش تعدیل­کننده اخلاق حرفه ای. مجله مدیریت ، اقتصاد و حسابداری، مدیریت سازمان­های دولتی. 6(2)، 149-158.
  10. رضاپور، مسعود و خلیق خیاوی، پریسا. (1394). بررسی تاثیر اخلاق، استقلال و شایستگی بر کیفیت حسابرسی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت.
  11. رویایی، رمضان علی و رمضانی، علی اکبر. (1394). فلسفه اخلاق و اخلاق حرفه ای: کسب و کار حسابداری. انتشارات کتابخانه فرهنگ. چاپ اول.
  12. رویایی، رمضان علی و طالب نیا، قدرت اله و حساس یگانه، یحیی و جلیلی، صابر. (1391). ادراک حسابرسان از رهبری مورد اعتماد و فرهنگ اخلاق محور بر رفتارهای کاهنده‌ی کیفیت حسابرسی. فصلنامه علوم مدیریت ایران. سال هفتم. شماره 25.
  13. رحیمی کاکلی، مینا، دهکردی، بهاره، پیک فلک، جمشید. (1396). عوام موثر بر رعایت اخلاق حرفه ای حسابداران.  نشریه اخلاق در علوم و فناوری. دوره 12، شماره 1.
  14. دریایی، عباسعلی، عزیزی، اکرم. (1397). رابطه اخلاق، تجربه و صلاحیت حرفه ای حسابرسان با کیفیت حسابرسی (با توجه به نقش تعدیل­کننده شک و تردید حرفه ای). دانش حسابداری مالی، (1)، 79-99.
  15. رجب دری، حسین، وکیلی فرد، حمیدرضا، سالاری، حجت الله، امیری، علی. (1401). رابطه نظریه های اخلاقی و رفتار اخلاقی در قضاوت حسابرسان. قضاوت و تصمیم گیری در حسابداری و حسابرسی، دوره 1، شماره 1، 113-141.
  16. علوی، معصومه، یعقوب نژاد، احمد، محمدی نوده، فاضل.(1398). ویژگی­های موسسه حسابرسی و مدیریت سود تعهدی و واقعی. پژوهش­های حسابداری مالی و حسابرسی، 44، 58-23.
  17. لاری دشت بیاضی، محمود و خادم، حمید و رستمی، امین و لاری دشت بیاضی، عباس. (1396). رفتار اخلاقی حسابداران تفاوت های بین عقاید و عمل. مطالعات حسابداری و حسابرسی. شماره 22.
  18. مهدوی، غلامحسین، زمانی، رضا.(1397). تاثیر ویژگی­های فردی حسابرسان بر رضایت شغلی آنان، دانش حسابرسی، 18 (71)، 37-56.
  19. مشعشعی،  سید محمد، هاشمی، عباس و فروغی، داریوش. (1397). تاثیر تفاوت های فردی حسابرسان بر تعهد حرفه ای آنها: بررسی نقش میانجی سازگاری جو اخلاقی. بررسی های حسابداری و حسابرسی، 25(3)،  415-432.
  20. نمازی، محمد، ممتازیان، علیرضا، رجب دری، حسین. (1398). رابطه اخلاق و سازه های جامعه شناختی با سرمایه فکری. اخلاق در علوم و فناوری. 5(4). 78-85.
  21. نوشادی، امین، بهوندپور، اکبر، اسماعیلی، علی، بنوندی، مینا. (1397). بررسی تاثیر اخلاق حرفه ای ، اخلاق سازمانی، استرس مالی، تعهد سازمانی و ویژگی­های شخصیتی حسابرسان بر رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی (مورد مطالعه حسابرسان مالیاتی خوزستان). دوازدهمین همایش سیاست­های مالی و مالیاتی ایران.

 

 

  1. Achyarsyah, P. (2015).Organizational commitment of public accounting firm, implementation of an independent audit of the financial statements and audit quality. Research Journal of Finance and Accounting. 6(14).
  2. Barrainkua, I., Espinosa-Pike, M. (2018). The influence of auditors’ commitment to independence and firms’ ethical culture on auditors’ professional values and behavior. Research on Professional Responsibility and Ethics in Accounting. 21. 17-52.
  3. Barrainkua, I., Espinosa-Pike, M. (2017). The influence of auditors’ professionalism on ethical judgement: Differences among practitioners and postgraduate students. Spanish Accounting Review. 21(2).
  4. Duska, R., Duska, B., and Kury, K. (2018), Accounting Ethics, Third Edition, UK: John Wiley & Sons
  5. Farkas, .. , Hirsch, R. and Kokina, J, (2019), “Internal Auditor Communications: an Experimental Investigation of Managerial Perceptions”, Managerial Auditing Journal, 34(4), PP. 462-485. https://doi.org/10.1108/MAJ-06-2018-1910
  6. Haeridistia, N., Fadjarenie, A. (2019). The effect of independence, professional ethics and auditor experience on audit quality. International Journal of Scientific & Technology Research. Vol 8. Issue 2
  7. Ismail, S., Yuhanis, N. (2018). Determinants of ethical work behavior of Malaysian public sector auditors. Asia-Pacific Journal of Business Administration. 10(1).
  8. Khasharmeh, H., Desoky, A. (2018). Does the provision of non-audit services affect auditor independence and audit quality? Asian Academy of Management Journal of Accounting and Finance. 14(1)
  9. Mindarti, C., Puspitasari, E. (2014). The role of organizational commitment on individual characteristics that influence of auditor acceptance of dysfunctional audit. International Journal of Business, Economics and Law. Vol 5. Issue 1.
  10. Ratnaningsih, R., and Linda Diana, A. (2020), “The Effect of Accountant Professional Ethic’s Education and Religiosity on Student’s Perception of Accountant’s Ethical Behavior (Study on Indonesia College of Economics Bachelor of Accounting Students)”, Advances in Economics, Business and Management Research, 127, PP. 1-4.
  11. Ramen, M., 1Jugurnath, B., Gunnoo, H. (2018). An assessment of the factors affecting the ethical judgment of auditors to prevent fraudulent activities. International Conference on Business, Management and Accounting. Hanoi University of Industry. Vietnam.
  12. Tahir, F., Abdul Hamid, M. (2018). Auditors’ independence and auditor ethical judgements: Evidence from Malaysia. International Journal of Industrial Management. Vol 4.
  13. Wawo, A., Asni, N., Nurnaluri, S. (2015). The influence of organizational culture, ethical awareness and experience to ethical judgments auditor through professional commitment. The International Journal of Engineering and Science. 4(12).
  14. Yudhistira, R., Urochman, H. (2017). The influence of organizational culture, professional commitment and level of religiosity to ethical judgement of the auditor: Indonesia evidence. The Indonesian Journal of Accounting Research. 20(2).