دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

ارائه یک الگوی پارادایمی فراسوی بودجه ریزی برای شرکت های عضو بورس اوراق بهادار تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علیرضا عبدی هوجقان 1
محمدرضا قربانیان 2
یعقوب پور کریم 3
رسول برادران حسن زاده 3
یونس بادآور نهندی 3
1 گروه حسابداری، واحد ارس تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
2 گروه حسابداری، واحد شهرقدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 گروه حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
10.22034/jmaak.2025.24208
چکیده
مدل‌فراسوی بودجه‌بندی‌ بهترین تجربیات عصر اطلاعات را از طراحی سازمان و تفویض اختیار تا برنامه‌ریزی و مدیریت عملکرد معرفی‌ می‌کند که هم‌اکنون شرکت‌های پیشرو برای پاسخگویی به‌ تقاضاهای مشتریان در پیش گرفته‌اند. این پژوهش با هدف ارائه الگوی فراسوی بودجه بر اساس عوامل موثر بر آن اقدام به تحلیل نمود. روش پژوهش حاضر تحلیل کیفی انتخاب شد. جامعه آماری شامل ۱۲ خبره در این زمینه انتخاب گردید. یافته های کیفی در قالب یک الگوی پارادایمی با محوریت تاثیرگذاری ۵ مولفه اصلی(کنترل پذیری، انعطاف پذیری، تحلیل جامع و دقیق گزارشات مالی، مدیریت بودجه و نتیجه گیری پویای فراسوی بودجه) بر فراسوی بودجه‌بندی شرکت‌ها ارائه شناسایی شد. همچنین یافت شد؛ طبق الگوی پارادایمی مشخص شد که شاخص های اصلی ابعاد پایدار کننده و نیاز سنجی اطلاعات فراسوی بودجه ریزی در واحد های تجاری در ایران شامل تحقق درآمدها و هزینه ها، پیشبینی بودجه واحدها، چارچوب خودگردانی ، آگاهی شرایط بازار، نیاز به منابع جدید در بودجه می باشد.
کلیدواژه‌ها
فراسوی بودجه بندی، کنترل پذیری، انعطاف پذیری، تحلیل جامع و دقیق گزارشات مالی

عنوان مقاله English

Presenting a paradigmatic model of beyond budgeting for companies that are members of the Tehran Stock Exchange

نویسندگان English

alireza Abdi Houjaghan 1
mohammadreza ghorbanian 2
Yaghoub Pourkarim 3
Rasoul Baradaran Hassan zadeh 3
Yones Badavar Nahandi 3
1 Department of Accounting,Tab.C., Islamic Azad University, Tabriz, Iran.
2 Department of Accounting, ShQ.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Department of Accounting,Tab.C., Islamic Azad University, Tabriz, Iran
چکیده English

Abstract
The beyond budgeting model introduces the best experiences of the information age, from organizational design and delegation to planning and performance management, which are currently being adopted by leading companies to respond to customer demands. This study aimed to present an analysis of the beyond budget model based on the factors affecting it. The method of the present study was qualitative analysis. The statistical population included 12 experts in this field. Qualitative findings were presented in the form of a paradigmatic model focusing on the effectiveness of 5 main components (controllability, flexibility, comprehensive and accurate analysis of financial reports, budget management, and dynamic beyond budget conclusions) on beyond budgeting in companies. It was also found that; According to the paradigm model, it was determined that the main indicators of the stabilizing dimensions and the need for information assessment beyond budgeting in business units in Iran include the realization of revenues and expenses, forecasting the budget of the units, the framework of self-management, awareness of market conditions, and the need for new resources in the budget.

  • احمدی, غلامرضا , ناظمی, امین و نمازی, نویدرضا . (1401). شناسایی سازه‌های اثرگذار بر میزان اجرای بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد با تأکید بر نظریه شبکه کنشگران. پیشرفت‌های حسابداری, 14(2), 1-37. doi: 10.22099/jaa.2023.45244.2286
  • راهداربیک، حدیثه،1403،بررسی عوامل موثر بر اجرای بودجهریزی عملیاتی در ایران (مطالعه موردی)،سیزدهمین کنفرانس بین المللی مدیریت، حسابداری و توسعه اقتصادی،https://civilica.com/doc/2110371
  • رحمت الله صفرزاده امیر. ۱۳۹۱. «فرایند اجرای نظام بودجه ریزی عملیاتی در نیروی انتظامی (نمونه پژوهی پلیس راهنمایی و رانندگی).»
  • عنبری، محمد و کیان مهر، فرحناز،1403،آسیب شناسی فرآیند بودجه ریزی شرکت های دولتی،هفدهمین همایش ملی پژوهش های مدیریت و علوم انسانی در ایران،تهران،https://civilica.com/doc/2017330
  • Anthony, R., & Govindarajan, V. (2007). Management control systems. McGraw-Hill Education.
  • Bhimani, A., Horngren, C. T., Datar, S. M., & Rajan, M. V. (2019). Management & Cost Accounting (7th ed.). Pearson Education Limited.
  • Bogsnes, B. 2023. This is Beyond Budgeting: A Guide to More Adaptive and Human Organizations. Hoboken, New Jersey: Wiley.
  • Bukh, P. N., Ringgaard, A., & Sandalgaard, N. (2024). Moving beyond Beyond Budgeting: A Case Study of the Dynamic Interrelationships between Budgets and Forecasts. European Accounting Review, 1–27. https://doi.org/10.1080/09638180.2024.2362681
  • Grobler-Dębska, K., Mularczyk, R., Gawęda, B., & Kucharska, E. (2025). Time Series Methods and Business Intelligent Tools for Budget Planning—Case Study. Applied Sciences, 15(1), 287. https://doi.org/10.3390/app15010287
  • Henttu-Aho, T. The role of rolling forecasting in budgetary control systems: Reactive and proactive types of planning. J. Manag. Control 2018, 29, 327–360
  • Hope, Jeremy; Fraser, Robin. You might have access to the full article Strategic Finance; Montvale Vol. 82, Iss. 4, (Oct 2000): 30-35.
  • Jordan, S., & Messner, M. (2020). The use of forecast accuracy indicators to improve planning quality: Insights from acase study. European Accounting Review, 29(2), 337–359.
  • Łukasz & Kes, Zdzisław & Draskovic, Veselin & Gawlik, Andrzej & Rabe, Marcin & Widera, Katarzyna & Łopatka, Agnieszka. (2023). Modelling of the Risk of Budget Variances of Cost Energy Consumption Using Probabilistic Quantification. Energies. 16. 10.3390/en16052477.
  • Marginson, D., & Ogden, S. (2005b). Managers, budgets and organisational change: Unbundling some of the paradoxes. Journal of Accounting & Organizational Change, 1(1), 45–61. https://doi.org/10.1108/18325910510635281
  • Matějka, M., K. A. Merchant, and W. O’Grady. 2021. “An Empirical Investigation of Beyond Budgeting Practices.” Journal of Management Accounting Research 33 (2): 167–189. https://doi.org/10.2308/jmar-19-010.
  • Sivabalan, P., Booth, P., Malmi, T., & Brown, D. A. (2009). An exploratory study of operational reasons to budget. Accounting & Finance, 49(4), 849–871. https://doi.org/10.1111/j.1467-629X.2009.00305.x
  • Valuckas, D. (2019). Budgeting reconsidered: Exploring change initiative in a bank. Journal of Accounting &Organizational Change, 15(1), 100–126.
  • Yasmin, Sabina, and Muhammad Mustofa Kamal. 2021. Achieving sustainable development goals at local levels: A study on participatory budget making at local government bodies in Sylhet district of Bangladesh. International Journal of Information and Knowledge Studies 1: 77–99. https://doi.org/10.54857/ijiks.v1i1.7.
  • Zhou, F., Liu, Y., Triwannakij, S., & Triatmanto, B. (2025). Strategic Budgeting and Budgeting Evaluation Effects on China’s Manufacturing Companies’ Performance. Journal of Risk and Financial Management, 18(4), 172. https://doi.org/10.3390/jrfm18040172