دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

تدوین مدل بلوغ حسابداری مدیریت مبتنی بر رویکرد داده بنیان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
ایمان دوست محمدی 1
محمد رضا وطن پرست 2
کیهان آزادی 3
فاضل محمدی نوده 4
1 دانشجوی دکتری حسابداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.
2 استادیار گروه حسابداری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.
3 استادیار، گروه حسابداری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
4 استادیار گروه مدیریت، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان- ایران.
10.22034/jmaak.2025.24200
چکیده
تاکنون تنها چند تلاش محدود برای توسعه مدل‌های بلوغ صورت گرفته است، با اینحال، این مدل‌ها به‌عنوان ابزارهای ارزشمندی برای شناسایی نقاط قوت و ضعف در حوزه‌های مختلف سازمانی شناخته می‌شوند. مدل‌های بلوغ چارچوب‌هایی ارائه می‌دهند که به سازمان‌ها کمک می‌کند تا پیشرفت خود را در زمینه‌های گوناگون ارزیابی کنند و به‌صورت ساختاریافته به بهبود مستمر بپردازند. این مطالعه با هدف تدوین مدل بلوغ حسابداری مدیریت مبتنی بر رویکرد داده‌بنیان انجام شده است. بمنظور تدوین این مدل، مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با 9 نفر از نخبگان دانشگاهی و خبرگان حسابداری مدیریت که دارای دانش و تجربه قابل‌توجهی در این حوزه هستند، انجام شد. داده‌های متنی حاصل از این مصاحبه‌ها پس از پیاده‌سازی، با استفاده از رویکرد کدگذاری سه‌مرحله‌ای شامل کدگذاری باز، محوری و گزینشی تجزیه وتحلیل شدند. این روند تحلیلی منجر به تدوین مدل پارادایمی تحقیق شد.نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که الگوی مدل بلوغ برای حسابداری مدیریت حول مقوله محوری تقویت ارتباطات و گفتگو و بهبود فرآیند تصمیم‌گیری شکل می‌گیرد. این بدان معناست که با پیشرفت سازمان‌ها در حوزه حسابداری مدیریت، یکی از شاخص‌های کلیدی بلوغ آن‌ها، توانایی در تقویت کانال‌های ارتباطی داخلی و خارجی است که در نهایت منجر به بهبود کیفیت تصمیم‌گیری در سازمان می‌شود.یافته‌های این تحقیق می‌تواند به‌عنوان یک راهنمای عملی برای حمایت از تصمیم‌گیری‌ها در راستای بهبود عملکرد مالی در طول دوره بلوغ به‌کار رود. این فرآیند می‌تواند هم به‌صورت داخلی توسط مدیران سازمان هدایت شود و هم با همکاری و حمایت مشاوران یا متخصصان خارجی، بسته به نیازها و شرایط خاص هر سازمان انجام گیرد.
کلیدواژه‌ها
حسابداری مدیریت
مدل‌های بلوغ
رویکرد داده بنیاد

عنوان مقاله English

Develop a management accounting maturity model based on data-driven approach

نویسندگان English

Iman Doost Mohammadi 1
Mohammad Reza Vatan parast 2
Keyhan Azadi 3
Fazel Mohammadi Nodeh 4
1 Ph. D candidate of Accounting, Qazvin Branch, Islamic Azad University. Qazvin, Iran
2 Assistant professor, Department of Accounting, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran
3 Assistant professor, Department of Accounting, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran
4 Assistant professor, Department of Management, Lahijan Branch Islamic Azad University, Lahijan, Iran
چکیده English

Despite a few attempts made thus far to develop maturity models, these models have proven to be valuable tools for identifying the strengths and weaknesses within various organizational domains. Maturity models serve as frameworks that help organizations assess their progress across different functional areas, providing a structured approach for continuous improvement. This study was conducted with the objective of developing a management accounting maturity model based on a data-driven methodology. To achieve this goal, in-depth semi-structured interviews were conducted with nine academic experts and management accounting professionals, who possess significant expertise in this field. The collected textual data were transcribed and subjected to rigorous analysis through a three-step process of open, axial, and selective coding, ensuring a systematic approach to data interpretation. This process ultimately led to the formulation of a paradigmatic model for the research.

The findings indicate that the proposed maturity model for management accounting centers around the core category of enhancing communication, fostering dialogue, and improving decision-making processes. This suggests that as organizations advance in their management accounting practices, a key indicator of maturity is their ability to strengthen internal and external communication channels, which in turn enhances their decision-making capabilities. The results of this study can serve as a practical guide for supporting decision-making in the transformation of financial performance throughout its maturity phases. This transformation can occur either internally, led by organizational managers, or with the assistance of external consultants or advisors, offering a flexible approach depending on the organization’s specific needs and context.

کلیدواژه‌ها English

management accounting
maturity models
foundation data approach
  • آقاجانی، علی، محفوظی، غلامرضا، محمدی نوده، فاضل، رضایی، فرزین.(1402) .تاثیر عدم تطبیق هزینه ها با درآمدها بر همزمانی مالیات طی چرخه عمر شرکت‌ها. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 12(46)، 441-458
  • امیربیکی لنگرودی حبیب، کردستانی غلامرضا، رضایی فرزین. (1399). الگوی یکپارچه حسابداری مدیریت توسعه پایدار. نشریه علمی حسابداری مدیریت. (44)13 .
  • پارسایی، منا، قدیریان‌آرانی، محمدحسین، خدیور، آمنه. (1401). طراحی مدل بلوغ مدیریت مالی و حسابداری واحدهای گزارشگر بخش عمومی. بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی (2)29، 287-300.
  • ترابی ناصر، ارمغان، تالانه، عبدالرضا،  منصوری، فردین. (1401). نقش مدیریت تغییر سازمانی در ارتقاء سطح بلوغ حسابداری مدیریت. دانش حسابداری مالی، (2)9، 97-126.
  • قدسی فر، حسین و محمدسیروس، کاوه و بردبار، ملیکا.(1398).کاربرد مدل بلوغ CMMi و بهره گیری از آن در تعریف و توسعه سطوح بلوغ،پنجمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت استراتژیک،تهران.
  • قشقایی فاطمه،   مشایخ شهناز. (1397). تدوین مدل بلوغ واحد حسابداری در شرکت های ایرانی. پژوهش های تجربی حسابداری (30)8 .
  • رحمانی، علی، ملانظری، مهناز، فعال قیومی، علی، محمودخانی، مهناز، بهبهانی نیا، پریسا سادات،

 

  • Abdel-Kader،M.and Luther, R. (2008). The impact of Firm Characteristics on management accounting practices: A UK-based empirical analysis, British Accounting Review ,40(1): pp.2-27.

 

 

  • Arianpoor, A. and Abdollahi, A. 2024. A new challenge in accounting education: convergence of maturity model, education and evaluation in accounting", Accounting Research Journal, Vol. 37 No. 2, pp. 211-229
  • Afifa, Malik Muneer Abu, and Isam Saleh. ( 2022). Management accounting systems effectiveness, perceived environmental uncertainty and companies’ performance: The case of Jordanian companies. International Journal of Organizational Analysis 30: 259–88.
  • Bass, B. M., & Riggio, R. E. (2006). Transformational leadership (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates Publishers
  • Bryant, A., & Charmaz, K. (2007a). Grounded Theory in historical perspective: An epistemological acount The SAGE handbook of Grounded Theory. London: SAGE.

 

  • Bryant, A., & Charmaz, K. (2007b). Introduction to grounded theory: Methods and practices.In A. Bryant & K. Charmaz (Eds.), The SAGE handbook of Grounded Theory. London: SAGE.
  • Bryman, Alan, Emma Bell, and Bill Harley. 2019. Business Research Methods. Oxford: Oxford University Press

 

  • Björn J.E. Johansson, Pär Eriksson. (2024). A maturity model to guide inter-organisational crisis management and response exercises, International Journal of Disaster Risk Reduction, Volume 106.
  • Camila Fabrício Poltronieri, Gilberto Miller DevósGanga, Mateus CecilioGerolamo.(2019). Maturity in management system integration and its relationship with sustainable performance. Journal of Cleaner Production. Volume 207, 10 January 2019, Pages 236-247
  • Cerqueira, E., Russo, P.T., Amaral, J.V., & Slavov, T.N.B. (2023). Management accounting practices associated with organizational maturity in a regulated environment. Academy of Accounting and Financial Studies Journal, 27(3), 1-14.
  • Christina Goulding.(2002). Grounded Theory: A Practical Guide for Management, Business and Market Researchers" SAGE Publications.
  • Corbin, J., & Strauss, A. (2015). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (4th ed.). Newbury Park.
  • De Bruin, T., Freeze, R., Kaulkarni, U., & Rosemann, M. (2005). Understanding the main phases of developing a maturity assessment model. In Australasian Conference on Information Systems (ACIS). (2005). Australia, New South Wales, Sydney
  • Franziska Hein-Pensel, Heiner Winkler, Anja Brückner, Mandy Wölke, Iren Jabs, Ines Jasmin Mayan, Amit Kirschenbaum, Julia Friedrich, Christian Zinke-Wehlmann. (2023). Maturity assessment for Industry 5.0: A review of existing maturity models, Journal of Manufacturing Systems, Volume 66, Pages 200-210, ISSN 0278-6125,
  • Fraser, P., Moultrie, J., & Gregory, M. (2002). The use of maturity models/grids as a tool in assessing product development capability. In IEEE international engineering management conference (Vol. 1, pp. 244–249).

 

  • Gammelgaard, B. (2004). Schools in logistics research? A methodology framework for analysis of the discipline. International Journal of Physical Distribution & Logistics Management, Vol. 34 No. 6, pp. 479–91.
  • Gabriele Kaiser. (2019). Compendium for Early Career Researchers in Mathematics Education" Springer International Publishing.
  • Hans Englund and Jonas Gerdin. (2018).Management accounting and the paradox of embedded agency: A framework for analyzing sources of structural change"Management Accounting Research. Volume 38, March 2018, Pages 1-11.
  • Holter Antonsen, Helena, and Dag Øivind Madsen. 2021. Developing a Maturity Model for the Compliance Function of Investment Firms: A Preliminary Case Study from Norway. Administrative Sciences 11, no. 4: 109. https://doi.org/10.3390/admsci11040109
  • Hood, J. (2007). Orthodoxy vs power. In A. Bryant & K. Charmaz (Eds.), The SAGE
  • handbook of grounded theory. London: SAGE Publications.
  • Leonore Peters, Björn SvenIvens, CatherinePardo. (2020). Identification as a challenge in key account management: Conceptual foundations and a qualitative study. Industrial Marketing Management. Volume 90, October 2020, Pages 300-313.
  • Liliya Karamatova. (2017). Management Accounting and ERP Systems Factors behind the Choice of Information Systems when Exercising Management Accounting. Systems Sciences, bachelors' level.
  • Luana Ladu, Claudia Koch, Parsa Asna Ashari, Knut Blind, Pavel Castka. (2024). Technology adoption and digital maturity in the conformity assessment industry: Empirical evidence from an international study, Technology in Society, Volume 77.
  • Manuj, I. and Pohlen, T. (2012). A reviewer’s guide to the grounded theory methodology in logistics and  supply chain management research”, International Journal of Physical Distribution & Logistics  Management, Vol. 42 Nos 8/9 pp. 784–803.
  • Napier, C. J. (2006). Accounts of change: 30 years of historical accounting research. Accounting, Organizations and Society, 31(4–5), 445–507.
  • Ojra J, Opute AP, Sabti A. (2020). Influence of culture on the effectiveness of internal audit: a literature review. Int Rev Bus Res Pap 16(2):46–65.
  • Ojra, J., Opute, A.P. & Alsolmi, M.M. (2021).  Strategic management accounting and performance implications: a literature review and research agenda. Futur Bus J 7, 64 https://doi.org/10.1186/s43093-021-00109-1
  • Oktay, J. S. (2012). Grounded theory. Oxford, UK: Oxford University Press.
    Otley, D. (2016). The contingency theory of management accounting and control: 1980--2014. Management Accounting Research, 31, 45–62.
  • Pires, Rui, and Maria-Ceu G. Alves. (2022). The impact of environmental uncertainty on accounting information relevance and performance: A contingency approach. Economies 10: 211.
  • Rita Sara Schreiber, RN, DNS, Phyllis Noerager Stern, DNS, FAAN, NAP.(2001). Using Grounded Theory In Nursing" Springer Publishing Company

·         Pandit, N. (1996). The Creation of Theory: A Recent Application of the Grounded Theory Method. The Qualitative Report, 2(4).

  • Strauss, A., Corbin, J. (1998). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory (2nd ed.). Thousand Oaks, London, New Delhi: Sage Publications.
  • Steeve Massicotte, Jean-François Henri. (2020). The use of management accounting information by boards of directors to oversee strategy implementation" The British Accounting Review .
  • Seyed Mohammad Mahdi Hamidi, Seyed Farzad Hoseini, Hadi Gholami, Mohammad Kananizadeh-Bahmani. (2024). A three-stage digital maturity model to assess readiness for blockchain implementation in the maritime logistics industry, Journal of Industrial Information Integration, Volume 41,
  • Turner MJ, Way SA, Hodari D, Witteman W. (2017). Hotel property performance: the role of management accounting. Int J Hosp Manag 63:33–43

·         Ugalde Vásquez, Andrés F., and David Naranjo-Gil. 2020. Management Accounting Systems, Top Management Teams, and Sustainable Knowledge Acquisition: Effects on Performance. Sustainability 12, no. 5: 2132. https://doi.org/10.3390/su12052132

  • Vollstedt, M. (2015). To see the wood for the trees: The development of theory from empirical data using grounded theory. In A. Bikner-Ahsbahs, C. Knipping, & N. Presmeg (Eds.), Doing qualitative research: Methodologies and methods in mathematics education. Advances in mathematics education series (pp. 23–48). Heidelberg: Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-017-9181-6_2.