دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

تبیین روابط میان شخصیت پویا، خودکارآمدی شغلی پویا و تردید حرفه ‏ای حسابرسان: شواهدی از بخش خصوصی حسابرسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
بهمن قادری 1
بهمن بنی‏ مهد 2
فریدون رهنمای رودپشتی 3
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استاد، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
3 استاد، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/jmaak.2025.78306.4493
چکیده
تردید حرفه ‏ای، پایه و اساس قضاوت ‏های حسابرسی را تشکیل داده و استانداردهای حسابرسی تأکید دارند رعایت تردید حرفه ‏ای در تمام فرایند حسابرسی، الزامی است. به همین دلیل، به منظور بهبود کیفیت خدمات حسابرسی، بررسی عوامل مؤثر بر تردید حرفه‏ ای موضوعی حائز اهمیت محسوب می ‏شود. بر اساس نتایج پژوهش‏ های تجربی، عوامل مؤثر بر تردید حرفه ‏ای در قالب دو گروه ویژگی ‏های فردی و محیطی مورد بررسی قرار گرفته است. در این پژوهش برای اولین بار عوامل مؤثر بر تردید حرفه‏ ای حسابرسان بر اساس مفاهیم روان‏شناسی و از بعد الگوی شناختی- اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته است. جامعه آماری متشکل از حسابرسان شاغل در مؤسسه ‏های حسابرسی بخش خصوصی عضو جامعه حسابداران رسمی و نمونه آماری شامل 228 نفر از حسابرسان شاغل کلیه رده ‏های حرفه ‏ای در سال 1403 می ‏باشد. آزمون فرضیه ‏های پژوهش به روش PLS صورت پذیرفته است. پس از اطمینان یافتن از برازش قابل قبول الگوهای اندازه ‏گیری و ساختاری پژوهش، نتایج به دست‏ آمده نشان داد، شخصیت پویا اثر مثبت و معناداری بر تردید حرفه ‏ای حسابرسان و خودکارآمدی شغلی پویا دارد. همچنین، نتایج به دست آمده حاکی از آن است که خودکارآمدی شغلی اثر مثبت و معنادری بر تردید حرفه ‏ای حسابرسان دارد. افزون بر این، یافته ‏های پژوهش بیانگر آن است که خودکارآمدی شغلی پویا رابطه بین شخصیت پویا و تردید حرفه ‏ای حسابرسان را میانجی می ‏کند.
کلیدواژه‌ها
: شخصیت پویا
خودکارآمدی شغلی پویا
تردید حرفه‏ای

عنوان مقاله English

The Explanation Relationship Between Proactive Personality, Proactive Career Self-Efficacy and Auditors’ Professional Skepticism.: Evidence from the Private Sector of Auditing

نویسندگان English

Bahman Qaderi 1
Bahman Banimahd 2
Fereydon Rahnama rodposhti 3
1 Ph.D. Student, Department of Accounting, Faculty of Management and Economics, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Professor, Department of Accounting, Faculty of Management and Accounting, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran
3 Professor, Department of Accounting, Faculty of Management and Economics, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

Professional skepticism forms the foundation of audit judgments, and auditing standards emphasize that adhering to professional skepticism is mandatory throughout the entire audit process. Therefore, to improve the quality of auditing services, examining the factors influencing professional skepticism is considered an important topic. Based on the results of empirical studies, the factors affecting professional skepticism have been categorized into two groups: individual characteristics and environmental characteristics. In this research, for the first time, the factors affecting auditors’ professional skepticism have been investigated using psychological concepts and from the perspective of a social-cognitive model. The statistical population consisted of auditors employed in private sector auditing firms that are members of the Iranian Association of Certified Public Accountants (IACPA). The sample included 228 auditors employed across all professional levels in 2024. The research hypotheses were tested using the Partial Least Squares (PLS) method. After confirming the acceptable fit of the measurement and structural models of the research, the results showed that a proactive personality has a positive and significant effect on auditors’ professional skepticism and proactive career self-efficacy. Additionally, the results indicate that proactive career self-efficacy has a positive and significant effect on auditors’ professional skepticism. Furthermore, the research findings suggest that proactive career self-efficacy mediates the relationship between proactive personality and auditors’ professional skepticism.

  • بشیری‏خصال، لیلا. و حسنی، سیدحسین. (1402). بررسی نقش میانجی تعهد سازمانی و فرسودگی شغلی در رابطه میان بدگمانی سازمانی و تردید حرفه‌ای حسابرس. مجله دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت. 12(45): 250-231.
  • حبیب‏زاده شیرازی، آرزو. و امیدوار، بنفشه. (1399). پیش‏بینی خودکارآمدگی شغلی بر اساس تفکر انتقادی و شخصیت پویا در کارکنان دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز. مجله علوم پزشکس صدرا. 9(1): 78-69.
  • رجب‏دری، حسین. (1398). رابطه هویت سازمانی و گزارش تقلب‏های مالی با نقش تعدیل‏گر شدت اخلاقی ادارک شده و شخصیت پویا. مجله اخلاق، 9(36): 123-99.
  • رحیمی، راضیه.، قنبری، مهرداد.، جمشیدی‏نوید، بابک. و جمشید‏پور، روح‏الله. (1403). الگویابی و رتبه‏بندی عوامل اثرگذار بر تردید حرفه‏ای حسابرسی با استفاده از روش کیفی فراترکیب. مجله دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت. 13(3): 453-433.
  • قاسمی‏نژاد، احسان.، بنی‏مهد، بهمن. و بشکوه، مهدی. (1400). تأثیر ویژگی‏های رفتاری فرصت‏طلبی بر تردید حرفه‏ای حسابرسان مستقل، آزمونی از نظریه روانشناسی شخصیتی. مجله دانش حسابداری، 12(1): 89-68.
  • کامیابی، یحیی.، ملکیان، اسفندیار. و جوادی‏نیا، امیر. (1402). بررسی نقش تجربه و تردید حرفه‏ای در کاهش اثر شکل ارائه اطلاعات بر کیفیت قضاوت حسابرسان: بررسی آزمایشگاهی رفتار حسابرسان، مجله دانش حسابداری مالی، 24(1): 37-1.
  • کهراری، ایرج.؛ متین‏فرد، مهران.، حسنی، محمد. و چهارمحالی، علی‏اکبر. (1405). طراحی مدل ارتقای سطح استدلال حرفه‏ای در حسابرسی با محوریت عوامل روانی حرفه‏ای مؤثر بر قضاوت حرفه‏ای و شک و تردید حسابرسان. مجله دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت. 15(2): 346-331.
  • مدینه، سیدمحسن.، علی احمدی، سعید. و سروش‏یار، افسانه. (1401). تأثیر یادگیری سازمانی بر تردید حرفه‏ای و ارزیابی ریسک تقلب در بین حسابرسان سازمان حسابرسی: نقش تعدیلی متغیرهای جمعیت شناختی. مجله حسابداری دولتی، 9(1): 76-49.
  • وارسته، هاشم.، جهانشاد، آزیتا.، و بنی‏مهد، بهمن. (1401). تأثیر منبع کنترل و خودکارآمدی حسابرس بر گزارش تخلفات با توجه به نقش میانجی رضایت شغلی. مجله دانش حسابداری مالی. دوره 9(2): 249-215.
  • Adikaram, R. and Higgs, J. (2024), Cognitive dissonance and auditor professional skepticism", Managerial Auditing Journal, 39(1): 71-110.
  • Afifah, U., Sari, R. N., Anugerah, R., & Sanusi, Z. M. (2015). The effect of role conflict, self-efficacy, professional ethical sensitivity on auditor performance with emotional quotient as moderating variable, Procedia Economics and Finance, 31(2): 206-212.
  • Agarwalla, S.K., Desai, N., Tripathy, A (2017). The impact of self-deception and professional skepticism on perceptions of ethicality, http://dx.doi.org/10.1016/j.adiac.2017.04.002.
  • Andreas, H., Zarefar, A., Rasuli, H. M. (2016). Analysis of factors affecting the auditors’ professional skepticism and audit result Quality-the case of Indonesian government auditors, IJABER, 14(6): 3807-3817.
  • Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall
  • Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A Social Cognitive Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
  • Bonner, S. E., Sprinkle, G. B., & Young, S. M. (2016). The effects of self-efficacy on auditors' professional skepticism and judgment performance. Contemporary Accounting Research, 33(1): 184-207.
  • Claes, R., & Ruiz-Quintanilla, S. A. (1998). Influences of early career experiences, occupational group, and national culture on proactive career behavior. Journal of Vocational Behavior, 52(3): 357–378.
  • Crant, J. M. (2000). Proactive behavior in organizations. Journal of Management, 26(3): 435–462.
  • Endrawes, M., Leong, S. and Matawie, K.M. (2023), The moderating effect of culture on the relationship between accountability and professional skepticism, Meditari Accountancy Research, 31(2): 381-399.
  • Enofe, A. O. Innocent Ukpebor, N. Ogbomo (2016), The effect of counting ethics in improving auditor professional skepticism, International of Advanced Academic Research.1-16.
  • Grethel L. Mejia, Shari Dajac, and Maureen G. Dotig. (2021). The relationship between self-efficacy and work engagement among teachers. Antorcha, 8 (1-2): 29-33.
  • Grohnert, T., Gijselaers, W., Meuwissen, R., & Trotman, K. (2020). The effects of a supportive learning culture and rank on professional skepticism in information search. Available at SSRN 3504535.
  • Hardy, C. A., Johnson, L. T., & Golden, S. A. (2014). The impact of self-efficacy on auditors' professional skepticism. Journal of Accounting Research, 52(5): 1025-1050.
  • Hirschi, A. (2018). The fourth industrial revolution: issues and implications for career research and practice. Career Development Quarterly, 66(3): 192–204.
  • Hurtt, R. K. (2010). Development of a scale to measure professional skepticism. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 29(1): 149-171.
  • Ji, M., Li, Y., Zhou, Ch., Han, H., Liu, B., & He, L. (2017). The impact of perfectionism on situational judgment among Chinese civil flying cadets: the roles of safety motivation and self-efficacy, Journal of Air Transport Management, 63(3):126-133.
  • Kadous, K., Kennedy, S. J., & Peecher, M. E. (2013). The role of self-efficacy in auditors' professional skepticism. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 32(4): 157-176.
  • Kelly, M. and Larres, P. (2025), Enhancing the auditor's mindset: a framework for nurturing professional skepticism, Journal of Accounting Literature, 47(1): 222-243.
  • Lent, R. W. (2018). Future of work in the digital world: preparing for instability and opportunity. Career Development Quarterly, 66(3): 205–219.
  • Lent, R. W., Morris, T. R., Wang, R. J., Moturu, B. P., Cygrmus, E. R., and Yeung, J. G. (2022). Test of a social cognitive model of proactive career behavior. Journal of Career Assessment. Vol. 30(4): 756–775.
  • Naidoo, S. K., & S. Govender. (2021). The Impact of General Education in Enhancing the Self-Efficacy of Accounting Students at Universities of Technology. South African Journal of Higher Education, 35(4): 205-223.
  • Nelson, M. W. (2009). A model and literature review of professional skepticism in auditing. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 28(2): 1-34.
  • Pajares, F. & Urdan, T. (2006). Self-Efficacy belief of adolescents.
  • Parker, S. K., & Collins, C. G. (2010). Taking stock: Integrating and differentiating multiple proactive behaviors. Journal of Management, 36(3): 633-662.
  • Reinstein, A., Hepp, G. W., & Weirich, T. R. (2018). Auditors’ increased responsibilities under the PCAOB’s new audit reporting standards: Communicating critical audit matters. CPA Journal, 88(2): 42–47.
  • Savickas, M. L. (2005). The theory and practice of career construction. In S. D. Brown & R. W. Lent (Eds.), Career development and counseling: Putting theory and research to work: 42-70.
  • Seibert, S. E., Crant, J. M., & Kraimer, M. L. (1999). Proactive personality and career success. Journal of Applied Psychology, 84(3): 416-427.
  • Seibert, S. E., Kraimer, M. L., & Crant, J. M. (2001). What do proactive people do? A longitudinal model linking proactive personality and career success. Personnel Psychology, 54(4): 845-874.
  • Stevens, E., Moroney, R., Webster, J. (2019). Professional skepticism: The combined effect of partner style and team identity salience, International Journal Audit, 23(2): 279-291.
  • Strauss, K., Griffin, M. A., & Parker, S. K. (2012). Future Work Selves: How Salient Hoped-for Identities Motivate Proactive Career Behaviors. Journal of Applied Psychology, 97(3): 580–598.