دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

ارائه الگوی اخلاقی گرایش به تقلب در حسابداری با رویکرد تحلیل معادلات ساختاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
ریحانه کاشانی امین 1
فریدون رهنمای رودپشتی 2
محمدحامد خانمحمدی 2
حسین بدیعی 3
1 گروه حسابداری، واحد امارات، دانشگاه آزاد اسلامی، دبی، امارات متحده عربی
2 گروه حسابداری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 گروه حسابداری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/jmaak.2025.78325.4499
چکیده
با توجه به اینکه یکی از راه‌های به حداقل رساندن گرایش به تقلب حسابداران در نهادهای دولتی و خصوصی، توجه به ارزش‌های اخلاقی است؛ در این پژوهش به ارائه الگوی اخلاقی گرایش به تقلب در حسابداری با رویکرد تحلیل معادلات ساختاری پرداخته شده است. پژوهش حاضر بر حسب هدف، از نوع کاربردی و از نظر روش اجرای تحقیق، توصیفی از نوع همبستگی است و ابزار سنجش و گردآوری داده‌ها پرسشنامه است. جامعه آماری شامل کارکنان حسابداری در رده‌های مختلف (حسابدار، رئیس حسابداری، مدیر و معاون مالی) در بخش‌های مختلف (خصوصی و عمومی) و در انواع فعالیت‌ها (تولیدی، بازرگانی و خدماتی) بود که با استفاده از جدول مورگان تعداد شامل 140 نفر انتخاب گردید. جهت تجزیه تحلیل فرضیات پژوهش از نرم افزار Smart-PLS 3 استفاده شده است. نتایج پیمایش مدل، حکایت از تأیید کامل مدل داشت. یکی از مشکلاتی که موجودیت حرفه حسابداری را به خطر انداخته و حسابداران را در سراسر دنیا نگران اعتبار و حیثیت حرفه کرده است، بحث وگرایش به تقلب و ضعف در رعایت ارزش‌های اخلاقی است. توجه به ارزش‌های اخلاقی در حرفه حسابداری تنها راه نجات از این بحران است. چرا که، اخلاق فراتر از قانون است و به ویژگی‌های فردی، مذهبی، اجتماعی، سازمانی و فرهنگی حسابداران مربوط می‌شود؛ بنابراین لازم است مدیران برای ایجاد زمینه مناسب به منظور رعایت ارزش‌های اخلاقی کوشش کرده تا اشخاص به طرز مسئولانه‌ای فعالیت کنند.
واژگان کلیدی: الگوی اخلاقی، گرایش به تقلب، تحلیل معادلات ساختاری.

عنوان مقاله English

Providing the ethical model of fraud tendency in accounting using a Structural equation analysis approach

نویسندگان English

Reyhaneh Kashani Amin 1
Fereydon Rahnamay Roodposhti 2
Mohammad Hamed Khanmohammadi 2
Hossein Badiei 3
1 Department of Accounting, Emirates Branch, Islamic Azad University, Dubai, United Arab Emirates
2 Department of Accounting, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Department of Accounting, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Considering that one way to minimize the tendency of accountants to commit fraud in public and private institutions is to pay attention to ethical values, this study presents an ethical model of the tendency to commit fraud in accounting using a structural equation analysis approach. The present study is of an applied type in terms of its purpose and a descriptive correlational type in terms of its research method, and the measurement and data collection tool is a questionnaire. The statistical population included accounting staff at different levels (accountant, chief accountant, manager, and financial vice president) in different sectors (private and public) and in types of activities (manufacturing, commercial, and service), which was selected using the Morgan table, consisting of 140 people. Smart-PLS 3 software was used to analyze the research hypotheses. The results of the model survey indicated complete confirmation of the model. One of the problems that has jeopardized the existence of the accounting profession and has made accountants around the world concerned about the reputation and dignity of the profession is the debate and tendency to commit fraud and the weakness in observing ethical values. Paying attention to ethical values in the accounting profession is the only way out of this crisis. Because ethics goes beyond the law and is related to the individual, religious, social, organizational, and cultural characteristics of accountants; therefore, managers need to strive to create a suitable environment for observing ethical values so that individuals can operate responsibly.
Keywords: Ethical model, Tendency to fraud, Structural equation analysis.

  • بنی مهد، بهمن؛ گل محمدی، آرش. (1396). بررسی رابطه میان جو اخلاقی و هشداردهی در مورد تقلب از طریق مدل گزارشگری اختیاری در حرفه حسابرسی ایران. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، 2(۳)، 61-86.
  • چراغی، مهدی؛ محقق، عارفه؛ زیاری، رضا و خسروانی، آرزو. (1403). ارائه الگوی بهینه پیشگیری از تقلب و پولشویی در ادراک حسابرسان از گزارشگری مالی. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 15(58)، 495-517.
  • خوشبخت، اسماعیل؛ تائبی نقندری، امیرحسین و زینلی، حدیث. (1401). دینداری، اخلاق حرفه‌ای حسابداران و تقلب‌های گزارشگری مالی. پژوهش های حسابداری مالی و حسابرسی، 14(53)، 223-254.
  • دریایی، مجید؛ نیکومرام، هاشم و خان محمدی، محمد حامد. (1398). ویژگی های فردی و تمایل به گزارش اخلاقی تقلب در حرفه حسابرسی. اخلاق در علوم و فناوری، ۱۴ (2)، 170-177.
  • دیباکیا پریا، شکری چشمه سبزی اعظم، مرادزاده فرد مهدی. (1400). تاثیر آگاهی و قضاوت اخلاقی حسابداران در تمایل به گزارش تخلفات مالی با تاکید بر نقش تعدیل‌گر شدت اخلاقی درک شده. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری. ۶ (۱۲)، ۱۶۸-۲۱۲.
  • میرزایی مختار، پورزمانی زهرا، حیدرپور فرزانه. (1401). تأثیر هویت اجتماعی، ارزش‌های اخلاقی و ایدئولوژی‌های اخلاقی بر کیفیت صورت‌های مالی. حسابداری مالی، ۱۴ (۵۴)، ۱-۱۵.
  • نمازی، محمد و رجب دری، حسین. (1396). بررسی تعامل سازه‌‌های الگوی توسعۀ پایدار اخلاق حرفه‌ای حسابداری با استفاده از فن دیمتل. نشریه پژوهش های حسابداری مالی، 9(2)، 71-90.

 

  • Ambrose, M. L., Arnaud, A., & Schminke, M. (2008). Individual moral development and ethical climate: The influence of person-organization fit on job attitude. Journal Business Ethics 77(3), 323-333.
  • Aprilia, N., Parhusip. L; Asmawanti S. D. (2018). The Influence of Internal Control Effectiveness, Appropriateness of Compensation, Information Asymmetry, and Management Morality on Unethical Behavior and Tendencies of Accounting Fraud. XX National Symposium on Accounting, Jember, 2017.
  • Dan Sania, S. (2023). Tendency of Accounting Fraud from Aspect Internal Control, Compatibility of Compensation and Individual Morality.‏
  • Fernandhytia, F., & Muslichah, M. (2020). The effect of internal control, individual morality and ethical value on accounting fraud tendency. Media Ekonomi Dan Manajemen, 35(1), 112-127
  • Harjadi, , Hamzah, A., & Fatmasari, D. (2022). Factors That Affect Tendency of Accounting Fraud. Al-Amwal: Journal Kajian Ekonomi dan Perbankan Syari'ah, 14 (1). 64-72.
  • Kassem, R., & Higson, A. (2012). The new fraud triangle model. Journal of emerging trends in economics and management sciences, 3(3), 191-195.‏
  • Knechel, W. R., & Mintchik, N. (2021). Do Personal Beliefs and Values Affect an Individual’s “Fraud Tolerance”? Evidence from the World Values Survey. Journal of Business Ethics, 177, 463-489.
  • Mulia, M. H. K., Febrianto, R., & Kartika, R. (2017). Pengaruh moralitas individu dan pengendalian internal terhadap kecurangan: Sebuah studi eksperimental. Muhammadiyah University Yogyakarta.‏
  • Nurlaeliyah, S., & Anisykurlillah, I. (2017). Analysis of Factors Affecting Tendency of Accounting Fraud with An Ethical Behavior As Intervening Variable. Accounting Analysis Journal, 6(2), 299-312.
  • Nwanyanwu, L. A. (2018). Accountants’ ethics and fraud control in Nigeria: the emergence of a fraud control model.‏
  • Oboh, C. S., & Sproat, P. (2024). Ethical ideology and fraud rationalization among future accountants in Nigeria. Africa Journal of Management, 10(3), 383-406.‏
  • Pratiwi, L., & Junaidi, J. (2023). The Effect of Love of Money and Religiosity on Ethical Perceptions of Accounting Students. The Effect of Love of Money and Religiosity on Ethical Perceptions of Accounting Students, 12(1), 1-10.‏
  • Pratiwi, R., & Setiyawati, H. (2023). Factors That Affect the Tendency of Accounting Fraud. International Journal of Management Studies and Social Science Research, 5(4), 475-481.‏
  • Purnomo, Y., & Khafid, M. (2017). Analysis of Factors Affecting The Tendency of Accounting Fraud with The Mediation of Ethical Behavior. Accounting Analysis Journal, 6(2), 229-241.
  • Putra, I. G. C., Saitri, P. W., & Gunadi, I. G. B. N. (2019). Accounting fraud tendency on village credit institution. International Journal of Accounting & Finance in Asia Pasific (IJAFAP), 2(2).‏
  • Rajeswari, I. A. N. A., & Rasmini, N. K. (2022). Pengendalian Internal, Asimetri Informasi, Integritas, Dan Budaya Organisasi Pada Kecurangan Akuntansi. E-Jurnal Akuntansi, 32, 1492-1505.‏
  • Sahla, W. A., & Ardianto, A. (2023). Ethical values and auditors fraud tendency perception: testing of fraud pentagon theory. Journal of Financial Crime, 30(4), 966-982.‏
  • Said, J., Alam, M., Ramli, M., & Rafidi, M. (2017). Integrating ethical values into fraud triangle theory in assessing employee fraud: Evidence from the Malaysian banking industry. Journal of International Studies, 10(2).‏
  • Sari, I. D. (2019). Pengaruh pengendalian internal, moralitas individu dan budaya etis organisasi pada kecenderungan kecurangan akuntansi. E-Jurnal Akuntansi Universitas Udayana.‏
  • Siregar, S. V., & Tenoyo, B. (2015). Fraud awareness survey of private sector in Indonesia. Journal of Financial Crime, 22(3), 329-346.‏
  • Smith, J. S. (2016). Accounting Information Systems: Ethics, Fraudulent Behavior, and Preventative Measures.‏
  • Sudarman, G. C., & Asih, P. (2019). Internal Control Toward Accounting Fraud Tendency At Whole Bmt. International Journal of Scientific & Technology Research, 8(11), 3230-3233.
  • Suh, J. B., & Shim, H. S. (2020). The effect of ethical corporate culture on anti-fraud strategies in South Korean financial companies: Mediation of whistleblowing and a sectoral comparison approach in depository institutions. International Journal of Law, Crime and Justice, 60, 100361.‏
  • Sulistyawati, A. I., Santoso, A., & Nugroho, A. H. D. (2023). Determinants Of Accounting Fraud Trends With Un Ethical Behavior As Mediation. Jurnal Akuntansi, 27(1), 99-117.‏
  • Tiffani, N. H., & Widodo, C. (2024). Determinants Of Accounting Fraud Tendency: The Role Of Religiosity As A Moderating Variable. Journal of Economic, Bussines and Accounting (COSTING), 7(4), 8588-8596.‏
  • Vacumi, N., & Halmawati, H. (2022). Pengaruh Religiusitas dan Machiavellian terhadap Kecenderungan Kecurangan Akuntansi. Jurnal Eksplorasi Akuntansi, 4(3), 563-573.‏
  • Wulanditya, P., Ardianto, H., & Sistiyarini, E. (2022). Relationship Among Ethical Value And Fraud Diamond In Banking Industry During Pandemic. International Journal of Environmental, Sustainability, and Social Science, 3(2), 343-350.‏
  • Yanri, A. (2024). AKHLAK Core Values Effects in the Levers of Control Framework on the Accounting Fraud Tendency. JAK (Jurnal Akuntansi) Kajian Ilmiah Akuntansi, 11(1), 162-179.