دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

بررسی تأثیر سبک شناختی بر قضاوت حسابرس با توجه به نقش ارزش‌های فردی و اجتماعی و امید به خدا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حسین جوانشیری 1
هاشم نیکومرام 2
قدرت اله طالب نیا 3
1 دانشجوی دکترای رشته حسابداری، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استاد گرو ه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگا ه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشیار گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگا ه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/jmaak.2025.24072
چکیده
هدف این پژوهش بررسی تأثیر سبک شناختی حسابرس بر قضاوت وی از طریق نقش ارزش های فردی و اجتماعی و امید به خدا می‌باشد. این پژوهش نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش توصیفی- همبستگی بوده است. جامعه آماری این پژوهش حسابرسان شاغل در مؤسسات حسابرسی بوده که جهت تعیین حجم نمونه از قاعده سرانگشتی معادلات ساختاری بین 5 تا 15 برابر تعداد گویه های پژوهش استفاده شد که با توجه به اینکه تعداد سؤالات پرسشنامه 48 سوال بوده است، نمونه لازم بین 240 تا720 می تواند باشد که حجم نمونه در این پژوهش نمونه 383 نفری انتخاب گردید. پرسشنامه بومی سازی شده به صورت نمونه‌گیری غیرتصادفی در دسترس بین حسابرسان توزیع و جمع آوری شد. برای بررسی پایایی پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ و جهت روایی آن از روایی صوری و سازه استفاده و تأیید شد. جهت تحلیل داده‌ها به روش معادلات ساختاری و با استفاده از نرم‌افزار Amos انجام پذیرفت. نتایج نشان داد که سبک شناختی حسابرسان بر قضاوت آنان تأثیر معناداری دارد. همچنین تأثیر سبک شناختی بر ارزش های فردی، ارزش های اجتماعی و امید به خدا در بین حسابرسان تأیید شد. اثر امید به خدا بر قضاوت حسابرس نیز تأیید شد. اثرات میانجی امید به خدا بین سبک شناختی و قضاوت حسابرس، و ارزش های اجتماعی بین سبک شناختی و امید به خدا تأیید شد. در نهایت اثر میانجی ارزش های فردی در بین سبک شناختی حسابرس و امید به خدا تأیید نشد، اما اثر میانجی ارزش های اجتماعی در این بین تأیید شد.
کلیدواژه‌ها
قضاوت حسابرس
سبک شناختی
ارزش‌های فردی
ارزش‌های اجتماعی
امید به خدا

عنوان مقاله English

Investigating the effect of cognitive style on the auditor's judgment according to the role of individual and social values and hope in God

نویسندگان English

Hosein Javanshiri 1
Hashem Nikoomaram 2
Ghodrat olah Talebnia 3
1 PhD Student of Accounting, Department of Accounting, Faculty of Management and Economics, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Professor, Department of Accounting, Faculty of Management and Economics, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Department of Accounting, Faculty of Management and Economics, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Auditors play a vital role in today's global business life. Society and organizations expect the auditing profession and auditors to provide them with a report with reliable, real and quality information and also to behave responsibly while performing their professional duties. In the meantime, the auditor must comply with the minimum standards in performing his professional duties and resort to the professional implementation of ethics in order to make a correct judgment and improve the quality of his audit. The purpose of this research is to investigate the impact of the auditor's cognitive style on his judgment through the role of personal and social values and hope in God. This research was applied in terms of purpose and descriptive-correlational in terms of nature and method. The statistical population of this research is auditors working in audit institutions, and to determine the sample size, the rule of thumb of structural equations between 5 and 15 times the number of research items was used, and considering that there are 48 questions in the questionnaire, the required sample can be between 240 and 720. A sample of 383 people was selected for the research. The localized questionnaire was distributed among the auditors in the form of non-random sampling and collected after completion. To check the reliability of the questionnaire, Cronbach's alpha coefficient and face and construct validity were used and confirmed. To analyze the data, it was done by structural equation method and using Amos software. The results showed that auditors' cognitive style has a significant effect on their judgment. Also, the effect of cognitive style on individual values, social values and hope in God was confirmed among the auditors. The effect of hope in God on the auditor's judgment was also confirmed. Mediating effects of hope in God between cognitive style and auditor judgment, and social values between cognitive style and hope in God were confirmed. Finally, the mediating effect of individual values between the auditor's cognitive style and hope in God was not confirmed, but the mediating effect of social values was confirmed.

کلیدواژه‌ها English

auditor's judgment
cognitive style
individual values
social values
hope in God
  • اسلامی". بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی، 30(4)، 724-684.
  • حسینی، سیدعلی و رسولی، ندا (1398). "قضاوت حرفه‌ای در حسابرسی و اندازه‌گیری آن: مفاهیم، نظریه‌ها و چشم‌انداز تئوریک". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 8(31)، 155-168.
  • حیرانی، فروغ، وکیلی فرد، حمیدرضا، رهنمای رود پشتی، فریدون (1396). "حرفه‌ای گرایی و قضاوت حرفه‌ای حسابرس". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 22، 12-1.
  • خواجوی، شکراله و صالحی، تابنده (1389). "تأثیر فرسایش شغلی بر عملکرد در انجام وظایف پیچیده حسابرسی". حسابداری ارزشی و رفتاری، ۴ (۸) :۲۷۹-۲۴۳.
  • دیباکیا پریا، شکری چشمه سبزی اعظم، مرادزاده فرد مهدی. (1400). "تأثیر آگاهی و قضاوت اخلاقی حسابداران در تمایل به گزارش تخلفات مالی با تأکید بر نقش تعدیل‌گر شدت اخلاقی درک شده". دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، 12(6)، 212-168.
  • رمضانی، حسین رضا، آذین فر، کاوه، غلامنیا روشن، حمیدرضا، فلاح، رضا. (1401). "نقش فرهنگ اسلامی و تجربه حسابرس در رابطه بین انصاف متقابل و کیفیت حسابرسی در شرایط محیطی ایران". قضاوت و تصمیم گیری در حسابداری، 1(2)، 164-143.
  • رؤیایی، رمضانعلی، یعقوب نژاد، احمد، و آذین‌فر، کاوه. (1393). "ارتباط بین تردید حرفه‌ای و قضاوت حرفه‌ای حسابرسان مستقل". پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، 22، 95-67.
  • سراج‌زاده سیدحسین و رحیمی، فرشید. (1392). "رابطه دین‌داری با معناداری زندگی در یک جمعیت دانشجویی". راهبرد فرهنگ، 6(24)، 7-30.
  • سعیدی‌گراغانی مسلم و ناصری، احمد. (1396). "تأثیر تیپ شخصیتی بر قضاوت حرفه‌ای حسابرس در تخصیص بودجه زمانی به حساب‌های حاوی برآورد". حسابداری ارزشی و رفتاری،  ۲ (۳)، ۱۸۴-۱۶۹.
  • سلمانی، چنگیز؛ بحری‌ثالث، جمال؛ جبارزاده‌کنگرلویی، سعید و پاک‌مرام، عسگر (1401). "شناسایی ابـعاد و مؤلفه و شاخص‌های پیش‌بینی قضاوت حرفه‌ای حسابرسان". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 11(44)، 1-13.
  • شهبازی، مجید و مهرانی، کاوه. (1399). ت"دوین مدل قضاوت حرفه‌ای حسابرسان مستقل". بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی، 27(1)، 60-86.
  • صادقی، محمد صادق، مهر آذین، علی رضا، شورورزی، محمد رضا، و مسیح آبادی، ابوالقاسم. (1404). "تأثیر مولفه های اخلاقی بر قضاوت‌ حسابرسان". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 14(54)، 262-251.
  • صالحی کمامردخی، سیده سمانه، آزادی، کیهان، و وطن پرست، محمدرضا. (1403). "تأثیر اخلاق و فرهنگ سازمانی بر قضاوت حرفه‌ای حسابرس". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 13(52)، 332-313.
  • صمدی میارکلائی، حمزه، فقیهی، ابوالحسن، و دانش فرد، کرم الله. (1397)." درک نقش ارزش‎های فردی و اجتماعی‎ مدیران در اجرای خط‎مشی‎های مصوب در سازمان‎های دولتی ایران". مدیریت دولتی، 10(4)، 562-529.
  • ظریف راد، سیروس، و پورزمانی، زهرا. (1403). "بررسی تأثیر رهبری تحول گرا بر فرایند خلق، انتقال، بکارگیری و نگهداری دانش حسابرسان و تأثیرات متقابل آنها بر قضاوت حسابرسان". پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، 4(14)، 55-34.
  • عرب‌مازار یزدی، محمد، مسیح‎آبادی، ابوالقاسم، و پوریوسف، اعظم. (1391). "سبک‎شناختی حسابرس، حجم اطلاعات و کیفیت اظهار نظر نسبت به تداوم فعالیت". بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی، 19(2)، 96-73.
  • عزتی شالقونی، غلام عباس، جعفری، سیده محبوبه، و دارابی، رویا. (1403). "تأثیر مولفه های شخصیتی حسابرس و صاحبکار بر توسعه نگرش مذهبی و کیفیت حسابرسی". پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، 4(14)، 87-56.
  • لکزایی، محمد، قاسمی، زهرا، و نویدنیا، منیژه. (1400). "گونه شناسی ارزشهای اجتماعی در حوزه عمومی". مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 17(62 )، 113-142.
  • مرادی، مجید، ملکیان، اسفندیار، و برزگر، قدرت اله. (1403). "بررسی ضعف رفتارهای اخلاقی مدیران بر سیستم حاکمیت شرکتی و کیفیت گزارشگری مالی". تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 16(61)، 24-5.
  • مصباح، محمدتقی. (1389). "نقش سازنده امید به خدا در زندگی". معرفت، 19(156)، 12-5.
  • ملکی‌پور، ‌هادی، عبدلی، محمدرضا و ولیان، حسن (1400). "طراحی مدل مضامین فلسفی درایتِ خردمندانه‌ی حسابرس در قضاوت حرفه‌ای". حسابداری مدیریت، 14 (48)، 129-154.
  • نعمتی کشتلی، رضا، حمیدیان، محسن، جعفری، محبوبه، و صراف، مریم. (1399). "تأثیر سبک شناختی حسابرسان بر ارزیابی ریسک تقلب: آزمون نظریه یادگیری تجربی کلب". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 9(34), 253-275.
  • نمازی، محمد، و ممتازیان، علیرضا. (1401). "شناسایی و رتبه بندی عوامل مؤثر بر قضاوت حرفه ای و تصمیم گیری حسابرسان". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 11(43)، 207-189.
  • نمازی، محمد، و ممتازیان، علیرضا. (1401). "شناسایی و رتبه بندی عوامل مؤثر بر قضاوت حرفه ای و تصمیم گیری حسابرسان". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 11(43)، 207-189.
  • نیکبخت، محمدرضا، مسلمان عبدل آبادی، امیر، سلیمانی فارسانی، آرش، و شاهین فرد، ندا. (1402). "بررسی تأثیر هوش اخلاقی بر قضاوت حرفه‌ای حسابرسان". بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی، 30(4)، 797-781.
  • یاوری گهر، فاطمه. (1399). "تأثیر ارزش های فردی بر رفتار اخلاقی راهنمایان تورهای گردشگری: بررسی نقش دینداری اسلامی". اخلاق زیستی، 10(35 ).
  • Adeel, N., Patel, C., Martinov-Bennie, N., & Ying, S. X. (2022). Islamic religiosity and auditors’ judgements: Evidence from Pakistan. Journal of Business Ethics, 179(2), 551-572.
  • Altaf, A., & Awan, M. A. (2011). "Moderating affect of workplace spirituality on the relationship of job overload and job satisfaction". Journal of business ethics, 104, 93-99.
  • Arababadi, R., Baharmoghddam, M., & KHodamipour, A. (2021). "Cognitive Style and Auditor's judgment: Does Cognitive Style mitigate the Impact of recency bias on the auditors’ belief revision process?". Audit Science, 21(84), 5-27.‏
  • Arief Kusumo, B. Y., & Poppy Sofia Koeswoyo, S. H. (2018). "Analyze of the Effect of Workplace Spirituality on Auditor Dysfunctional Behavior and its Implication to Audit Quality: Study at the Audit Board of the Republic of Indonesia". Journal of Accounting Auditing and Business.1(1),19-33.
  • Caliskan, A. O., Akbas, H. E., & Esen, E. (2014). "Ethical dilemmas and decision making in accounting". Corporate governance: An international perspective, 241-252.
  • Cools, E., & den Broeck, V. (2007). "The hunt for the heffalump continues: can trait and cognitive characteristics predict entrepreneurial orientation?". Journal of small business strategy, 18(2), 23-42.‏
  • Elrehail, H., Aljahmani, R., Taamneh, A. M., Alsaad, A. K., Al-Okaily, M., & Emeagwali, O. L. (2023). "The role of employees' cognitive capabilities, knowledge creation and decision-making style in predicting the firm's performance". EuroMed Journal of Business.‏
  • Emerson, T. L. N. & Mckinney, J. A. (2010). "Importance of Religious Beliefs to Ethical Attitudes in Business". Journal of Religion and Business Ethics: 1(5), Available at: https://via. library.depaul. edu/ jrbe /vol1 /iss2/5.
  • Fuller, L.  R. & Kaplan, S. E. (2004). "A note about the effect of auditor cognitive style on task performance". Behavioral Research in Accounting, 16, 131-143.
  • Gordon, H. R. D. (2000). "Myers Briggs type indicator personality characteristics of beginning trade and industrial and health occupations education secondary teachers". Journal of Health Occupations Education, 14 (1), 1-19.
  • Gunawan, I., & Indarto, S. L. (2022). Independence as Moderating Factors Influencing Audit Judgment. Asian Journal of Law and Governance, 4(1), 1-10.
  • Hurtt, K., Eining, M. M., & Plumlee, D. (2008). "An experimental examination of professional skepticism". Available at SSRN 1140267.
  • Hurtt, R. K. (2010). "Development of a scale to measure professional skepticism". Auditing: A Journal of Practice & Theory, 29(1), 149-171.
  • Iqbal, Q., Ahmad, N. H., & Ahmad, B. (2021). "Enhancing sustainable performance through job characteristics via workplace spirituality: A study on SMEs". Journal of Science and Technology Policy Management, 12(3), 463-490.
  • Kusumo, B. Y. A., Koeswoyo, P. S., & Handoyo, S. (2018). "Analyze of the effect of workplace spirituality on auditor Dysfunctional Behavior and its implication to Audit quality". Journal of Accounting Auditing and Business, 1(1), 19-29.
  • Larmande, F., & Lesage, C. (2023). "Auditor's professional judgment, audit efficiency and interplay between legal liability and regulatory oversight". Journal of Accounting and Public Policy, 42(6), 107130.‏

 

  • Ma, J., Coram, P., & Troshani, I. (2024). "The effect of key audit matters and management disclosures on auditors’ judgements and decisions: An exploratory study". The British Accounting Review, 56(2), 101301.‏
  • Mala, R., & Chand, P. (2015). "Judgment and decision‐making research in auditing and accounting: future research implications of person, task, and environment perspective". Accounting Perspectives, 14(1), 1-50.‏
  • Margunayasa, I. G., Dantes, N., Marhaeni, A. A. I. N., & Suastra, I. W. (2019). "The Effect of Guided Inquiry Learning and Cognitive Style on Science Learning Achievement". International Journal of Instruction, 12(1), 737-750.
  • Ornes, L. L., & Ransdell, L. B. (2010). "A pilot study examining exercise self-efficacy as a mediator for walking behavior in college-age women". Perceptual and motor skills, 110(3_suppl), 1098-1104.‏
  • Purnamasari, P., & Amaliah, I. (2015). "Fraud prevention: relevance to religiosity and spirituality in the workplace". Procedia-Social and Behavioral Sciences, 211, 827-835.
  • Raslan, I. & Hegazy, M. & Eldawla M, K. (2017). "Quality Control Elements and Auditor Fraud Risk Assessment: An Experimental Study". Journal of Accounting and Finance, 16 (2): 157-178.
  • Samagaio, A., & Felício, T. (2022). The influence of the auditor’s personality in audit quality. Journal of Business Research, 141, 794-807.
  • Samul, J. (2020). "Spiritual leadership: Meaning in the sustainable workplace". Sustainability, 12(1), p.267. Sarmad, Z., Bazargan, A., & Hejazi, E. (2006), "Research Methods in Behavioral Sciences". Tehran: Agah.
  • Samul, J. (2019). "Spiritual leadership: Meaning in the sustainable workplace". Sustainability, 12(1), 267.
  • Schwartz, S. H., & Boehnke, K. (2004). "Evaluating the structure of human values with confirmatory factor analysis". Journal of research in personality, 38(3), 230-255.‏
  • Sulistiyo, H. (2014). "Relevansi nilai religius dalam mencegah perilaku disfungsional audit". Jurnal Ekonomi Manajemen Akuntansi, 21(36).
  • Van den Broeck, A., Vansteenkiste, M., De Witte, H., Soenens, B., & Lens, W. (2010). "Capturing autonomy, competence, and relatedness at work: Construction and initial validation of the Work‐related Basic Need Satisfaction scale". Journal of occupational and organizational psychology, 83(4), 981-1002.
  • Vogel, J. (2010). "BonJour on explanation and skepticism". Studies in History and Philosophy of Science Part A, 41(4), 413-421.