دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

نقش میانجی‌گری ویژگی‌های شخصیتی بر رابطه هوش مالی و قضاوت حسابرسان در دیوان محاسبات کشور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سیده زهرا میراشرفی 1
رحمان دوستیان 2
محمود شیخ الملوکی 3
1 مربی، گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 استادیار گروه حسابداری، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران.
3 سر حسابرس، دیوان محاسبات کشور، ایران.
10.22034/jmaak.2025.24070
چکیده
در مقالۀ حاضر، به بررسی تأثیر هوش مالی و ویژگیهای شخصیتی حسابرسان بر قضاوت حسابرسان در دیوان محاسبات کشور پرداخته شده است. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه و جامعه آماری، حسابرسان دیوان محاسبات کشور در سال 1400 است که به‌دلیل حجم زیاد و پراکنده بودن جامعه آماری، تعداد 226 پرسشنامه دریافت و تحلیل شد. جهت تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای SPSS و LISREL و جهت آزمون فرضیه‌ها از معادلات ساختاری استفاده شده‌است. یافته‌ها بیانگر آن است که قضاوت حسابرسان دیوان محاسبات تحت تأثیر هوش مالی و ویژگی‌های شخصیتی آنها قرار‌گرفته؛ علاوه براین هوش مالی در بروز ویژگی‌های شخصیتی حسابرسان نیز موثر است. شواهد حاکی از نقش مهم هوش مالی و ویژگی‌های شخصیتی حسابرسان بر قضاوت آنها است. این پژوهش به‌دلیل استفاده از 5 شاخص: تعداد یافته‌های عدم رعایت قوانین و مقررات، تعداد یافته‌های ضعف کنترل داخلی، تعداد توصیه‌ها و مشاوره‌های منجر به پیشگیری از وقوع تخلفات، تعداد پیشنهادهای منجر به اصلاح روش‌ها و بهبود عملکرد و تعداد پیشنهادهای منجر به اصلاح قوانین و مقررات دستگاه اجرایی مورد رسیدگی، در ارزیابی قضاوت حسابرسان دیوان محاسبات کشور، رویکرد جدیدی ارائه کرده است که می‌تواند منجر به توسعه مبانی نظری و خلق ایده‌های جدید برای انجام پژوهش‌های آتی شود.
کلیدواژه‌ها
هوش مالی
ویژگی‌های شخصیتی
قضاوت حسابرسان
دیوان محاسبات کشور

عنوان مقاله English

The mediating role of personality traits on the relationship between financial intelligence and auditors' judgment in the Court of Audit

نویسندگان English

seyede zahra mirashrafi 1
Rahman doostian 2
mahmoud sheykholmolooki 3
1 Lecturer, Department of accounting, Payame Noor University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Accounting, Khorramabad Branch, Islamic Azad University, Khorramabad, Iran.
3 Chief Auditor, National Accounts Cour, Iran.
چکیده English

In the present article, the effect of financial intelligence and personality traits of auditors on the judgment of auditors in the Court of Audit has been investigated. The data collection tool was a questionnaire and the statistical population was the auditors of the Court of Accounts in 1400. Due to the large volume and dispersion of the statistical population, 226 questionnaires were received and analyzed. SPSS and LISREL software were used to analyze the data and structural equations were used to test the hypotheses. The findings show that the judgment of the auditors of the Court of Accounts is influenced by their financial intelligence and personality traits; In addition, financial intelligence is also effective in the emergence of auditors' personality traits. The evidence indicates the important role of financial intelligence and auditors' personality traits on their judgment. This research is based on the use of 5 indicators: the number of findings of non-compliance with laws and regulations, the number of findings of weak internal control, the number of recommendations and consultations leading to the prevention of violations, the number of suggestions leading to the modification of methods and improvement of performance, and the number of suggestions leading to the modification of laws and The regulations of the executive body under consideration have presented a new approach in evaluating the judgment of the auditors of the State Court of Audit, which can lead to the development of theoretical foundations and the creation of new ideas for future research.

کلیدواژه‌ها English

Financial intelligence
personality traits
auditors' judgment
Court of Audit
  • آروین، حسین؛ یزدانی، حمیدرضا. (1397). طراحی مدل ارزیابی عملکرد حسابرسان دیوان محاسبات کشور: بخش تعریف عملکرد. دانش حسابرسی، 73. 103-121.
  • احمدی حصار، فرشاد؛ پاکدل، عبداله؛ رضایی شریف، علی. (1397). تحلیل عوامل مؤثر روانشناختی بر مهارتهای حسابرسان (مطالعه موردی حسابرسان دیوان محاسبات). فصلنامه دانش حسابرسی، 72، 231-250.
  • امجدی، اکبر؛ گرکز، منصور؛ بخارائیان خراسانی؛ مریم و معطوفی، علیرضا. (1399). تأثیر تخصص حسابرسان بر اعتماد اجتماعی با نقش میانجی کیفیت حسابرسی عملکرد (مطالعه موردی دیوان محاسبات). فصلنامه دانش حسابرسی، 80، 315-332.
  • بختیاری، عباس؛ حجازی،‌ رضوان؛ جرجرزاده، علیرضا. (1400). شناسایی عوامل موثر بر ویژگیهای روانشناختی حسابرسان در قضاوت حسابرس. فصلنامه دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 37، 143-158.
  • جعفری، کرامت؛ آزادی هیر، کیهان؛ فدائی، مهدی. (1400). ارایه الگویی برای شناسایی عوامل تاثیرگذار بر کیفیت حسابرسی با بکارگیری روش دلفی و منطق فازی. فصلنامه دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 38، ۲۶۹ -۲۸۴.
  • حبشی، نعمت. (1394). مطالعه نحوه ارزیابی عملکرد توسط دیوان محاسبات (موسسات عالی حسابرسی) دوازده کشور توسعه یافته و در حال توسعه در مقایسه با کشور جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه دانش حسابرسی، 59، 147-174.
  • خانی، عبداله؛ ساکنی، محمد. (1399). کاهش سوگیری های قضاوتی حسابرسان در هنگام ارزیابی انگیزه های رفتاری مثلث تقلب بر اساس استاندارد حسابرسی ۲۴۰ ایران. مجله دانش حسابداری، 42، ۱67-۱94.
  • خطیری، محمد؛ تقی پوریان، یوسف؛ غلامی جمکرانی، رضا. (1397). بررسی رابطه  بین ویژگیهای شخصیتی و هوش مالی مدیران. فصلنامه حسابداری مالی، 40، 126-149.
  • خواجوی، شکراله؛ کرمانی، احسان. (1400). ویژگیهای شخصیتی مؤثر بر تسهیم دانش در مؤسسات حسابرسی با رویکرد معادلات ساختاری. فصلنامه پژوهش‌های‌ حسابداری ‌مالی ‌و ‌حسابرسی، 50، 1-32.
  • خوش طینت، محسن؛ بستانیان، جواد (1386). قضاوت حرفه ای در حسابرسی. فصلنامه مطالعات تجربی حسابداری مالی، 18، 25-57
  • روزبهانی، ناصر؛ اسدی، مرتضی.(1397). کتابچه آشنایی با دیوان‌محاسبات‌کشور. مرکز آموزش‌و برنامه‌ریزی دیوان‌محاسبات. https://dmk.ir/page-Index
  • فروغی راد، رسول؛ بزاززاده تربتی، حمیدرضا. (1398). تأثیر استرس‌کاری حسابرسان بر کیفیت حسابرسی. فصلنامه دانش حسابرسی، 74، 151-173.
  • قانون دیوان محاسبات کشور. https://www.dmk.ir/index.
  • نظامی، احمد؛ پورحیدری، امید؛ پاکدامن، مجید. (1399). بررسی اثر ویژگیهای شخصیتی (وجدان و توافق پذیری)، احساسات-تفکر و ریسک پذیری بر قضاوت حسابرس با توجه به نقش میانجی خودکارآمدی. مجله علمی دانش حسابداری مالی، 24، 1-24.
  • لطفی جو، نشمین؛ بنی مهد، بهمن؛ وکیلی فرد، حمیدرضا. (1402). خودشیفتگی حسابرس و اظهارنظر مقبول حسابرسی. پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، 3(11), 64-81.
  • محمودی، جابر؛ پورشهابی، وحید. (1401). بررسی تأثیر ارزش هوش مالی بر ریسک پذیری کارکنان با نقش میانجی سرمایه اجتماعی. فصلنامه ارزش آفرینی در مدیریت کسب و کار، 2(4), 25-45.
  • نوشادی، امین؛ محمدی ملقرنی، عطااله؛ نوروش، ایرج؛ امینی، پیمان. (1398). بررسی رابطه بین هوش مالی مدیران و کیفیت حسابرسی با نقش تعدیلگری رفتار اخلاقی حسابرسان. فصلنامه دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 30، 237-263.
  • یزدانی، حمیدرضا؛ مهدیخانی، حبیب؛ احمدی، داریوش؛ عالی وندی، امین. (1397). تجزیه و تحلیل تاثیر عزت نفس و دانش مالی بر رفتار مالی. فصلنامه علمی پژوهشی دانش سرمایه گذاری، 27، 59-77.
  • یوسفی شارمی، میرامید؛ و بهمن بنی مهد. (1398). تاثیر عواطف فردی بر بی طرفی حسابرس .دانش حسابداری مالی. 20، 163-185.
  • References
  • Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior, Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179-211.
  • Albaity, M. & Rahman, M. (2019). The intention to use Islamic banking: an exploratory study to measure Islamic financial literacy, International Journal of Emerging Markets, 14(5), 988-1012.
  • Andersen, J.A. (2000). Intuition in managers. Journal of Managerial Psychology, 15(1), 46-67.
  • Brucks, M. (1985), The effects of product class knowledge on information search behavior, Journal of Consumer Research, June 1, 1-16.
  • Cyr, D. Héroux, S., & Fontaine, R. (2020). Auditors’ judgment subordination and the theory of planned behavior, Managerial Auditing Journal, doi: 10.1108/MAJ-12-2018-2110
  • DeAngelo, L. E (1981). Auditor Size and Audit Quality. Journal of Accounting and Economics, 3(3), 183-199.
  • Goldberg, L. R. (1990). An alternative description of personality: The big-five factor structure. Journal of Personality and Social Psychology, 59(6), 1216-1229.
  • Hoerger, M., & Quirk, S. W. (2010). Affective forecasting and the Big Five. Personality and Individual Differences, 49(8), 972–976. https://doi.org/10.1016/j.paid.2010.08.007
  • Huhmann, B.A., & Mc Quitty, S. (2009). A model of consumer financial numeracy, International Journal of Bank Marketing, 27(4), 270-293.
  • Ingale, K.K., & Paluri, R.A. (2020). Financial literacy and financial behavior: a bibliometric analysis, Review of Behavioral Finance, doi: 10.1108/RBF-06-2020-0141.
  • Kiyosaki, R. (1993). If You Want to Be Rich & Happy Don't Go to School: Ensuring Lifetime Security for Yourself and Your Children. Aslan publications.
  • Lai, X. (2009). Segmentation Study on Enterprise Customers Based on Data Mining Technology. IEEE Chinese First International Workshop on Database Technology and Applications, 247-250.
  • Mala, R., & Chand, P. (2015). Judgment and Decision-Making Research in Auditing and Accounting: Future Research Implications of Person, Task, and Environment Perspective. Accounting Perspective. 4(1), 1-50.
  • McCrae, R.R., & P.T. Costa. (1996) .Toward a new generation of personality theories: Theoretical contexts for the five- factor model. In J.S. Wiggin (Ed.), the five- factor model of personality, theoretical perspectives. New York, Guilford press.
  • Mustaffa, C.S & Illas, M. (2013). Relationship between students adjustment factors and cross cultural adjustment: a survey at the northern university of Malaysia. International communication studies, 21(1), 279-300.
  • Noctor, M., Stoney, S., & Stradling, R. (1992). Financial Literacy: A Discussion of Concepts and Competencies of Financial Literacy and Opportunities for its Introduction into Young People’s Learning, National Foundation for Education Research, London.
  • Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2015). International network on financial education (INFE) toolkit for measuring financial literacy and financial inclusion, Paris, available at: www.oecd.org/daf/fin/financial education/2015_OECD_INFE_Toolkit_Measuring_ Financial_Literacy.pdf,
  • Potrich, A.C.G., & Vieira, K.M. (2018). Demystifying financial literacy: a behavioral perspective analysis. Management Research Review, doi: 10.1108/MRR-08-2017-0263.
  • Ramalho, Th. B., & Forte, D. (2018). Financial literacy in Brazil – Do knowledge and self-confidence relate with behavior ? . RAUSP Management Journal, doi: 10.1108/RAUSP-04-2018-0008.
  • Raut, k.R. (2020). Past behavior, financial literacy and investment decision-making process of individual investors, International Journal of Emerging Markets, 15(6), pp. 1243-1263.
  • Salehi, M. Seyyed, F. Farhangdoust, Sh., & Shahri, T.A. (2019). The impact of personal characteristics, quality of working life and psychological well-being on job burnout among Iranian external auditors, International Journal of Organization Theory & Behavior, 23(3), 189-205. [In Persian].
  • Samagaio, A., Morais Francisco, P. and Felício, T. (2024), "The relationship between soft skills, stress and reduced audit quality practices", Review of Accounting and Finance, Vol. 23 No. 3, pp. 353-374.
  • Shanteau, J. (1987). Psychological characteristics of expert decision makers. In Mumpower, J. Phillips, L. Renn, O. & Uppuluri, V. Expert Judgment and Expert Systems, Berlin: Springer-Verlag, 289–304.
  • Tim, S.N., & Deal, B.M. (2016). Effective or ephemeral? The role of energy information dashboards in changing occupant energy behaviors, Energy Research and Social Science, 19, 11-20.
  • Tomer, J.F. (2016). Investments in Human Capital to Remedy Decision-Making Errors. In: Integrating Human Capital with Human Development. Palgrave Advances in Behavioral Economics. Palgrave Macmillan, New York. https://doi.org/10.1057/9781137456748_3
  • Utami, I., & Nahartyo, E. (2013). The effect of type a personality on auditor burnout: evidence from Indonesia, Accounting and Taxation, 5(2), 89-102.
  • Transparency International. Corruption perception index. (2021). https://www.transparency.org/en/cpi/2021.