دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

ارائه مدل شایستگی کمیته حسابرسی مبتنی بر نظریه مبنایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
فاطمه ریاحی 1
منصور گرکز 2
خدیجه اسلامی 3
علیرضا معطوفی 2
علی خوزین 4
1 دانشجوی دکتری گروه حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران
2 دانشیار گروه حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران
3 استادیار گروه حسابداری، واحد بندرگز، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرگز، ایران
4 دانشیار گروه حسابداری، واحد علی آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آباد کتول، ایران
10.22034/jmaak.2025.23895
چکیده
در دو دهه اخیر راهبری شرکتی تغییرات زیادی داشته است که از جمله می‌توان به نقش کمیته حسابرسی اشاره نمود که از حالت منفعل به حالت فعال در شرکت‌ها تبدیل گشته است. کمیته‌های حسابرسی یک بخش ارزشمند و مکمل از فعالیت‌های راهبری در سازمان‌ها هستند و وجود آن‌ها به عنوان یک ساختار نظارتی عنصر مهمی در راهبری شرکتی خوب محسوب می‌شود، بنابراین مهارت‌ها و شایستگی‌های کمیته حسابرسی برای اثربخش بودن کمیته در انجام وظایفش حیاتی می‌باشد. از این رو هدف پژوهش حاضر، ارائه مدلی برای شایستگی اعضای کمیته حسابرسی باتوجه به شرایط حاکم بر کشور ایران می‌باشد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از مصاحبه با 15 خبره حرفه حسابرسی که جزء اعضای هیئت علمی دانشگاه و جامعه حسابداران رسمی ایران، کمیته حسابرسی، شرکاء مؤسسات حسابرسی بوده‌اند با بهره‌گیری از روش گلوله برفی داده بنیان انجام پذیرفت، داده‌های پژوهش جمع‌آوری شده طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و 174 کد مفهومی و 18 مقوله فرعی و 9 مقوله اصلی و یک مدل مفهومی استخراج گردید، لذا مهمترین دستاورد این پژوهش را می‌توان دستیابی به مدل پارادایمی از شایستگی کمیته حسابرسی دانست. نتایج این بررسی نشان داد شایستگی اعضای کمیته حسابرسی به منظور دستیابی به سطح مطلوب اثربخشی به مجموعه‌ای از شایستگی‌های فردی، دانشی، مهارت و تجربه و محیطی نیاز دارند. این مطالعه می‌تواند شروع مناسبی برای در نظر گرفتن یک شاخص جهت دستیابی و ارزیابی شایستگی‌های لازم در بین اعضای کمیته حسابرسی توسط مجامع حرفه‌ای و سازمان‌ها و اعضای هیئت‌مدیره مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
شایستگی کمیته حسابرسی
اثربخشی کمیته حسابرسی
رویکرد مبتنی بر نظریه داده بنیاد
پژوهش کیفی

عنوان مقاله English

Presenting the competency model of audit committee based on grounded theory

نویسندگان English

fatemeh Riahi 1
Monsour garkaz 2
kgadijeh eslami 3
alireza matofi 2
Ali Khozein 4
1 Ph.D.Student Department of Accounting, Gorgan Branch, Islamic Azad University, Gorgan, Iran,
2 Associate Professor. Department of Accounting, Gorgan Branch, Islamic Azad University, Gorgan, Iran,
3 Assistant Professor. Department of Accounting, Bandar gaz Branch, Islamic Azad University, Bandar gaz, Iran
4 Associate Professor. Department of Accounting, Aliabad katoul Branch, Islamic Azad University Aliabad katoul, Iran.
چکیده English

In the last two decades, corporate governance has undergone many changes, including the role of the audit committee, which has changed from a passive state to an active state in companies. Audit committees are a valuable and complementary part of governance activities in organizations, and their existence is the title of a supervisory structure is considered an important element in good corporate governance, so the skills and competencies of the audit committee are vital for the effectiveness of the committee in performing its duties. Therefore, the purpose of this research is to provide a model for the competence of audit committee members according to the conditions prevailing in the country of Iran. The present research was conducted by using the interview with 15 experts in the auditing profession who were part of the academic faculty of the university and the society of official accountants of Iran, the audit committee of the partners of the auditing institutions, using the data-based snowball method. The collected research data were analyzed through three stages of open-centered and selective coding, and 174 conceptual codes, 18 sub-categories, 9 main categories and a conceptual model were extracted. Therefore, the most important achievement of this research can be the achievement of a paradigmatic model of audit committee competence. The results of this study showed that the competence of audit committee members in order to achieve the desired level of effectiveness requires a set of individual knowledge, skills, experience and environmental competences. Brought this study can be a good start to consider an index to achieve and evaluate the necessary competencies among members of the audit committee to be used by professional associations and organizations and board members.

کلیدواژه‌ها English

committee competence
committee effectiveness audit
qualitative research approach audit
foundational data theory
  ارباب سلیمانی، عباس و محمود نفری (مترجمان)، (1378). اصول حسابرسی. تهران: سازمان حسابرسی، 87.
ایمان، محمدتقی و اسفندیار غفاری نسب. (1392). تعمیم­پذیری و چالش­های آن در تحقیقات کیفی، پژوهش، سال چهارم، شماره یک.
بیداری، محمدعلی، رضوان حجازی و بیتا مشایخی (1397). شناسایی و بررسی روابط درونی بین عوامل مؤثر بر استقرار کمیته حسابرسی اثربخش به منظور ارتقا سطح حاکمیت شرکتی در بانک­ها، فصلنامه دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، سال هفتم. شماره 28.
داغانی، رضا و مصطفی احمد خان بیگی (1396). حاکمیت شرکتی و نقش کمیته حسابرسی، نشریه تحلیل مالی، شماره 1 (2): 20-28.
رستمی، امین و محمد حسین ودیعی و محمدعلی باقرپور ولاشانی (1398). تدوین الگوی شایستگی مدیران حسابرسی داخلی. فصلنامه حسابداری مالی. سال 11. شماره 41.
زاهدی، شمس­السادات و ابراهیم شیخ (1389). الگوی قابلیت­های راهبردی مدیران میانی دولتی. مطالعات مدیریت راهبردی، شماره 1. صص 95-139.
عبدی، مصطفی و غلامرضا کردستانی و جواد رضازاده. طراحی الگوی منسجم گزارشگری پایداری شرکت­ها. مجله پژوهش­های حسابداری مالی. سال یازدهم. شماره چهارم.
عبداالهی، احمد (1397). طراحی الگوی هویت در قضاوت حسابرسی. رساله دکتری. تهران: دانشکده مدیریت و حسابداری علامه طباطبایی.
عابدیان اول، اکرم (1390). طراحی مدل شایستگی مدیران گروه­های آموزشی دانشگاه فردوسی مشهد، رساله دکتری، مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی.
علوی، سید مصطفی و محمد حسین قائمی (1396). آسیب­شناسی کمیته­های حسابرسی، دانش حسابرسی، سال هفدهم، شماره 68.
قرائی­پور، رضا (1382). رویکرد شایستگی در مدیریت منابع انسانی. مجله صنعت خودرو. شماره 70.
کامیابی، یحیی و احسان بوژ مهرانی (1396). بررسی اثر ویژگی­های کمیته حسابرسی بر افشای اختیاری شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. مجله دانش حسابرسی، سال هفدهم، شماره 67.
کرسول، جان (1391). پویش کیفی و طرح پژوهش: انتخاب از میان پنج رویکرد ( روایت پژوهشی، پدیدار شناسی، نظریه داده بنیاد، قوم نگاری، مطالعه موردی). ترجمه حسن دانایی­فرد، حسین کاظمی، انتشارات صفار. ویرایش دوم. تهران.
کرمی، مرتضی و مسلم صالحی (1388). توسعه مدیریت مبتنی بر شایستگی: رویکردی نوین در آموزش و توسعه مدیران. تهران: آییژ.
مهرانی، ساسان؛ کرمی، غلامرضا؛ سیدحسینی، سیدمصطفی و مهتاب جهرومی (1394). تئوری حسابداری (چاپ اول). تهران: انتشارات نگاه دانش.
مرادی، زهرا و غلام­حسین علوی و فاطمه قائمی (1399). تأثیر ویژگی­های کمیته حسابرسی بر کنترل­های داخلی و مدیریت سود. دوره 12، شماره 46.
مشایخی، بیتا، کاوه مهرانی، علی رحمانی و آزاده مداحی (1392). تدویل مدل کیفیت حسابرسی، بورس اوراق بهادار، شماره 23.
منشور کمیته حسابرسی (1391). سازمان بورس و اوراق بهادار.
هوشیار، وجیهه و فریبرز رحیم نیا (1392). ارائه الگوی شایستگی مدیران شعب در سیستم بانکی. فصلنامه مدیریت توسعه و تحول، 13، 55-68.
 
Agut, S., Grau, R., Peiro´ , J.M., (2003). Competency needs among managers from Spanish hotels and restaurants and their training demands. International Journal of Hospitality Management, Vol.22,No. 3, pp. 281–295.
Bajra, U., & Cadez, S. (2018). Audit committees and financial reporting quality: The 8th EU Company Law Directive perspective. Economic Systems, 42(1), 151-63. https://doi.org/10.1016/j.ecosys.2017.03.00
Brown, j. o., v.k. popova, 2016. the interplay of management incentives and audit committee communication on auditor judgment. behavioral research in accounting. 28 (1): 27-40.
Bilal, Chen, S., & Komal, B. (2018). Audit committee financial expertise and earnings quality: A meta-analysis. Journal of Business Research, 84, 253-70. https://doi. org/10.1016/j.jbusres.2017.11.048.                            
Cochran, G. (2009). “Developing a Competency Model for a 21th Century Extension Organization”, Ohio State University, a doctor of dissertation.
Creswell, J.W. (2007). Qualitative inquiry and research design, choosin among five  2end approaches. Edition. California: Sage Publication.
 Creswell J. (2005). Educational research: Planning, conducting and evaluating quantitative and qualitative research. 2nd ed. Oxford: Oxford University Press..
Charmaz, C. (1990), "Discovering Chronic Illness: Using Grounded Theory Social Science and Medicine, 30. 
Draeger, M. Lawson, B. Schmidt, J. J. (2021), “Does Audit Committee Reporting Need to be Improved?Evidence from a Large-scale Textual Analysis”. Available at SSRN :
https://ssrn.com/abstract=3118408. judgments’, Accounting, Organizations and Society, Vol. 23,   
Dubois, D. D., Rothwell, W. J., Stern, D. J., & Kemp, L. K. (2004), Competency-based human resource management. Palo Alto, CA: Davies-Black Publishing.
Glaser, Barney G. (1992),Emergence vs. Forcing: Basics of Grounded Theory Analysis, Sociology Press.
Herranz, z., Nuria Reguera, A., & Félix J. López, I. (2022). Audit Committee Competence and Earnings Management in Europe. Journal of Revista de Contabilidad Spanish Accounting Review 25 (1) 121-135. https://www.doi.org/10.6018/rcsar.385331.
Johnson, R. B., and L. B. Christensen (2008), Educational Research:Quantitative Qualitative, and Mixed Approaches, (3rd Ed.). ThousandOaks, CA: Sage. Pp: 275-282.,
Palazuelos Cobo, E., Montoya del Corte, J., & Herrero Crespo, Á. (2017). Determinantes de la continuidad en la contratación de la auditoría de forma voluntaria: evidencia para el caso de España. Revista de Contabilidad-Spanish Accounting Review, 20(1), 63-72. https://doi.org/10. 1016/j.rcsar.2016.06.001
Lee, J. (2001). A grounded theory: Integration and Internalization in ERP adoption and use, Unpublished Doctoral Dissertation, University of Nebreska, In Proquest UMI Database.
Lawler, E. E. (1994). From job-based to competency-based organizations. Journal of Organizational Behavior, Vol. 15, No.1,pp. 3-15.
Mikhail A. Gorshunov, Achilles A. Armenakis, Stanley G. Harris & H. Jack Walker. (2021).  Quad-qualified audit committee director: Implications for monitoring and reducing financial corruption. Journal of Corporate Finance. https://doi.org/10.1016/j.jcorpfin.2020.101854.
Mojab, F., Zaefarian, R., & Dazian Azizi, A.H. (2011). Applying competency based Approach for Entrepreneurship education. Procedia and Behavioral Seiences. (12) 436-447.
Tumwebaze, Z,.  Bananuka, J. Kigongo Kaawaase, T,.  Tirisa Bonareri, C & Fre Mutesasira. (2021). Audit committee effectiveness, internal audit function and sustainability reporting practices.Journal of Accounting Research.
Strauss, Anselm L., & Corbin, Juliet (1990),Basics of Qualitative Research. Grounded Theory Procedures and Techniques, Sage.
Strauss, Anselm L., & Corbin, Juliet (1998),Basics of Qualitative Research Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory, 2nd Ed., Sage..
Weatherly, L. A. (2005). Competency models series part I: Competency models – an overview. Available from Society for Human Resource Management: http://shrm.org.
Yin, R. K. (2003), Case Study Research: Design and Methods (3rd Ed.). Thousand Oaks, CA: Sage