دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

نقش میانجی‌گری استراتژی تجاری در رابطه بین مدل بومی عدم‌اطمینان محیطی و نوسان ویژگی‌های مالی و کیفی اطلاعات مالی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
صادق یوسف نژاد 1
فرزانه حیدرپور 2
1 دانشجوی دکتری گرو ه حسابداری، واحد تهران مرکزی، دانشگا ه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استاد گروه حسابداری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/jmaak.2025.23867
چکیده
استراتژی‌ تجاری ایجاد شده برای مدیریت ریسک، تنظیم قیمت، تنوع محصولات، بهبود عملکرد عملیاتی و تسهیل دسترسی به منابع مالی می‌تواند شرکت‌ها را در برابر تغییرات ناشی از عدم‌اطمینان محیطی محافظت کند و کیفیت اطلاعات و عملکرد مالی آن‌ها را بهبود بخشد. هدف اصلی این پژوهش، تبیین نقش میانجی‌گری استراتژی تجاری در رابطه بین مدل بومی عدم‌اطمینان محیطی و نوسان ویژگی‌های مالی و کیفی اطلاعات مالی شرکت‌ها از ﻣﻨﻈﺮ ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻧﻈﺮی و ﭘﮋوﻫﺶ‌های ﺗﺠﺮﺑﻲ است. بدین منظور، ابتدا با استفاده از مدل بومی عدم‌اطمینان محیطی، این متغیر برای هر یک شرکت‌ها محاسبه گردید و سپس به کمک متغیر میانجی‌گر استراتژی تجاری، رابطه این متغیر با نوسان ویژگی‌‌های مالی و کیفی اطلاعات مالی مورد آزمون قرار گرفت. در این راستا، داده‌های 131 شرکت طی سال‌های 1391 تا 1400 استخراج گردید و برای آزمون فرضیه‌های پژوهش از تحلیل رگرسیون چند‌متغیره به کمک مدل بارون و کنی استفاده شده است. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‏دهد که استراتژی تجاری رابطه عدم‌اطمینان محیطی و نوسان عملکرد مالی شرکت‌ها را به طور جزئی میانجی‌گری می‌کند، زیرا شرکت‌ها برای پیشی گرفتن از رقبا و کسب سود در صنعت خود، اقدام به پیاده‌سازی استراتژی تجاری می‌نمایند تا در شرایط پرنوسان محیطی، عملکرد مالی خود را بهبود بخشند. علاوه بر این، استراتژی تجاری نتوانست نقش میانجی‌گر در رابطه بین عدم‌اطمینان محیطی با نوسان متغیرهای کارایی سرمایه‌گذاری و قابلیت مقایسه و قابلیت فهم اطلاعات مالی داشته باشد.
کلیدواژه‌ها
عدم‌اطمینان محیطی
نوسان ویژگی‌‌های مالی
نوسان ویژگی‌های کیفی اطلاعات مالی
استراتژی تجاری

عنوان مقاله English

The Mediating Role of Business Strategy in The Relationship Between The Indigenous Model of Environmental Uncertainty and The Volatility of Financial Characteristics and The Quality of Financial Information

نویسندگان English

sadegh yousefnezhad 1
Farzaneh Heidarpoor 2
1 PhD Student, Department of Accounting, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Professor, Department of Accounting, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

A business strategy created to manage risk, set prices, diversify products, improve operational performance and facilitate access to financial resources can protect companies from changes caused by environmental uncertainty and improve the quality of information and their financial performance. The main goal of this research is to explain the mediating role of business strategy in the relationship between the indigenous model of environmental uncertainty and the volatility of financial characteristics and the quality of financial information of companies from the perspective of theoretical foundations and empirical research. For this purpose, first by using the indigenous model of environmental uncertainty, this variable was calculated for each company, and then with the help of the mediating variable of business strategy, the relationship of this variable with the volatility of financial characteristics and the quality of financial information was tested. In this regard, the data of 131 companies were extracted during the years 2012 to 2021, and multivariate regression analysis was used to test the research hypotheses with the help of the Baron and Kenny model. The obtained results show that business strategy partially mediates the relationship between environmental uncertainty and the volatility of financial performance of companies, because companies implement business strategy in order to surpass their competitors and gain profit in their industry, so that in volatile environmental conditions, improve their financial performance. In addition, business strategy could not play a mediating role in the relationship between environmental uncertainty with investment efficiency volatility and comparability and comprehensibility of financial information.

کلیدواژه‌ها English

Environmental Uncertainty
Volatility of Financial Characteristics
Volatility of The Quality of Financial Information
Business Strategy
  • اسکات، ویلیام، 1391، تئوری حسابداری مالی، جلد اول، ترجمه علی پارسائیان، چاپ چهارم، تهران: انتشارات ترمه.
  • بادآور نهندی، یونس؛ برادران حسن‌زاده، رسول؛ شیخ آقایی، کیوان، 1392، بررسی تأثیر عدم­اطمینان محیطی بر محتوای اطلاعاتی هموارسازی سود. چشم انداز مدیریت مالی، شماره 9، صفحه 28-9.
  • بنابی قدیم، رحیم؛ واعظ، سید علی؛ اصغری زنوزی، الهام، 1399، تاثیر استراتژی کسب‌وکار بر قابلیت مقایسه صورت‌های مالی با تاکید بر نقش عدم تقارن اطلاعاتی در شرکت‌های پذیرفته‌شده بورس اوراق بهادار تهران، پژوهش‌های حسابداری مالی، سال دوازدهم، شماره 1، صفحه 56-39.
  • برزیده، فرخ؛ جوانی قلندری، موسی؛ عظیمی، عابد، 1397، تاثیر استراتژی‌های تجاری بر کارایی سرمایه‌گذاری، مجله دانش حسابداری، شماره ۴، دوره 9، صفحه 184-153.
  • حجازی، رضوان؛ محمودی، محمد؛ شیخی، هادی، 1390، تأثیر عدم اطمینان‌های محیطی بر اجزای سود شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران. پژوهش­های تجربی حسابداری، سال 1، شماره 2، صفحه 48-27. ‎
  • دیانتی­دیلمی، زهرا؛ بنی مهد، بهمن؛ روستایی دره­میانه، الهام، 1394، رابطه بین استراتژی­های تجاری شرکت و سطح اجتناب مالیاتی در شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، پژوهشنامه مالیات، دوره 23، شماره 25، صفحه 156-123.
  • رضوانی، حمیدرضا و سهام‌‌‌خدم، مازیار، 1391، تناظر استراتژی کسب و کار با عدم اطمینان محیطی. فصلنامة علمی پژوهشی کاوش‌های مدیریت بازرگانی، دوره 4، شماره 7، صفحه 104-88 .
  • رییس زاده، سید‌محمد‌رضا؛ رمضانی، جواد، 1397، عدم اطمینان محیطی، مدیریت سود و بازده سهام (نقش تعدیل کننده توانایی مدیران). دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره 7، شماره 26 ، صفحه 121 تا 132.‎
  • زلقی، حسن؛ افلاطونی، عباس؛ خزائی، مهدی، 1396، بررسی عوامل موثر بر قابلیت مقایسه صورت‌های مالی. فصلنامه حسابداری مالی، دوره ۹، شماره ۳۵، صفحه 25-1.
  • سالم دزفولی، بابک؛ صالحی، الله کرم؛ نصیری، سعید؛ جرجرزاده؛ علیرضا، 1398، بررسی تاثیر عدم‌اطمینان اقتصادی بر مدیریت سود مبتنی بر اقلام تعهدی و مدیریت سود واقعی، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره 3، سال 8، صفحه 115-95.
  • سروی، اعظم؛ طالب نیا، قدرت الله؛ پورزمانی، زهرا؛ جهان شاد، آزیتا، 1397، ارزیابی خوانایی و قابلیت فهم استانداردهای حسابداری از منظر حسابداران و حسابرسان با استفاده از شاخص‌های فلش و کلوز، مجله پژوهش‌های کاربردی در گزارشگری مالی، شماره 13، صفحه 274-241.
  • سدیدی، مهدی؛ ابراهیمی درده، سجاد، 1390، عدم اطمینان محیطی و استفاده مدیران از اقلام تعهدی اختیاری، مطالعات تجربی حسابداری مالی، سال 9، شماره 32، صفحه 119-103.
  • شاکری، رباب؛ مرفوع، محمد، 1397، تاثیر استراتژی‌های‌ کسب‌وکار بر محیط اطلاعاتی شرکت‌ها، مطالعات تجربی حسابداری مالی، سال 15، شماره 59، صفحه 82-59.
  • صفری گرایلی، مهدی؛ رضائی پیته­نوئی، یاسر، 1397، توانایی مدیریت و خوانایی گزارشگری مالی: آزمون نظریة علامت‌دهی، دانش حسابداری، دوره 9، شماره 2، صفحه 218-191.
  • صفری گرایلی، مهدی؛ رضائی پیته­نوئی، یاسر، 1398، استراتژی تجاری و خوانایی گزارشگری مالی. فصلنامه حسابداری مالی، سال یازدهم، شماره 42 ، صفحه 150-130.
  • لباف، حسن؛ زمانی قلعه میرزمانی، سمیه؛ فتحی، سعید، 1391، تحلیل محتوای استراتژی‌های تجاری و اثرات آن بر عملکرد سازمان‌ها. مطالعات مدیریت راهبردی، دوره 3، شماره 9، صفحه 96-77 .
  • مرفوع، محمد و حسنی القار، مسعود، 1395، رابطه کیفیت اقلام تعهدی و عدم تقارن اطلاعاتی در شرایط عدم اطمینان محیطی. دانش حسابرسی، سال 17، شماره 68، صفحه 168-149.
  • مهرانی، ساسان؛ کرمی، غلامرضا؛ سیدحسینی، سیدمصطفی؛ جهرومی، مهتاب، 1394، تئوری حسابداری، جلد دوم، تهران: انتشارات نگاه دانش، چاپ اول.
  • نصیری، سعید؛ کعب عمیر، احمد؛ درسه، سیدصابر، 1399، تأثیر عدم اطمینان محیطی بر اجتناب از مالیات و فرارمالیاتی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره 9، سال 36، صفحه 52-41.
  • هندرکسن، الدون اس؛ ون بردا، مایکل اف. 1395، تئوری حسابداری، ترجمه علی پارسائیان، تهران: انتشارات ترمه، چاپ نهم، صفحه 174.
  • یوسف‌نژاد، صادق؛ حیدرپور، فرزانه، 1402، تبیین الگوی سنجش عدم اطمینان محیطی شرکت ها و تأثیر آن بر نوسان ویژگی های مالی شرکت ها، پژوهش های حسابداری مالی و حسابرسی، دوره 15، شماره 4، صفحه 53-27.
  • Arianpoor, A., & Sahoor, Z. (2022). The impact of business strategy and annual report readability on financial reporting quality. Journal of Asia Business Studies, 17(3), pp. 598-616.
  • Arieftiara, D., Utama, S., & Wardhani, R. (2017). Environmental uncertainty as a contingent factor of business strategy decisions: Introducing an alternative measure of uncertainty. Australasian Accounting, Business and Finance Journal, 11(4), 116-130.
  • Badri, M. A., Davis, D., & Davis, D. (2000). Operations strategy, environmental uncertainty and performance: a path analytic model of industries in developing countries. Omega, 28(2), 155-173.
  • Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of personality and social psychology, 51(6), 1173.
  • Barth, M. E., Kasznik, R., & McNichols, M. F. (2001). Analyst coverage and intangible assets. Journal of accounting research, 39(1), 1-34.
  • Bentley, K. A., Omer, T. C., & Sharp, N. Y. (2013). Business strategy, financial reporting irregularities, and audit effort. Contemporary Accounting Research, 30(2), 780-817.
  • Bentley-Goode, K. A., Omer, T. C., & Twedt, B. J. (2019). Does business strategy impact a firm’s information environment? Journal of Accounting, Auditing & Finance, 34(4), 563-587.
  • Bhagat, S., & Bolton, B. (2008). Corporate governance and firm performance. Journal of corporate finance, 14(3), 257-273.
  • Bloom, N., Bond, S., & Van Reenen, J. (2007). Uncertainty and investment dynamics. The review of economic studies, Vol. 74, No. 2, pp. 391-415.
  • Bloomfield, R. J. (2002). The incomplete revelation hypothesis and financial reporting. Accounting Horizons, 16, 233-243.
  • Bridges, E., & Freytag, P. V. (2009). When do firms invest in offensive and/or defensive marketing? Journal of business research, 62(7), 745-749.
  • Cormier, D., Houle, S., & Ledoux, M. J. (2013). The incidence of earnings management on information asymmetry in an uncertain environment: Some Canadian evidence. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 22(1), 26-38.
  • De Franco, G., Kothari, S. P., & Verdi, R. S. (2011). The benefits of financial statement comparability. Journal of Accounting Research, 49(4), 895-931.
  • DeSarbo, W. S., A.nthony Di Benedetto, C., Song, M., & Sinha, I. (2005). Revisiting the Miles and Snow strategic framework: uncovering interrelationships between strategic types, capabilities, environmental uncertainty, and firm performance. Strategic management journal, 26(1), 47-74.
  • Farooq, O., & Ahmed, N. (2019). Dividend policy and political uncertainty: Evidence from the US presidential elections. Research in International Business and Finance, 48, 201-209.
  • Firtel, K. (1999). Plain English: A reappraisal of the intended audience of disclosure under the securities act of 1933. Southern California Law Review, 72, 851–897.
  • Ghosh, D., & Olsen, L. (2009). Environmental uncertainty and managers’ use of discretionary accruals. Accounting, Organizations and Society, 34(2), 188-205.
  • Gul, F. A., Chen, C. J., & Tsui, J. S. (2003). Discretionary accounting accruals, managers' incentives, and audit fees. Contemporary accounting research, 20(3), 441-464.
  • Gunning Fog, Robert (1952). The Technique of Clear Writing. McGraw-Hill. pp. 36–37.
  • Habib, A., & Hasan, M. M. (2018). Business strategies and annual report readability. Accounting & Finance. First published: 11 July 2018 https://doi.org/10.1111/acfi.12380
  • He, Y., Chen, C., & Hu, Y. (2019). Managerial overconfidence, internal financing, and investment efficiency: Evidence from China. Research in International Business and Finance, 47, 501-510.
  • Higgins, D., Omer, T. C., & Phillips, J. D. (2011). Does a Firm’s Business Strategy Influence its Level of Tax Avoidance? In 2011 American Taxation Association Midyear Meeting: JATA Conference.
  • Hu, S., & Wang, S. (2022). Does environmental uncertainty of enterprises aggravate the accrual anomaly in the stock market? Evidence from China. Frontiers in Psychology, 13, 1006957.
  • Imhof, M. J., Seavey, S. E., & Smith, D. B. (2017). Comparability and cost of equity capital. Accounting Horizons, 31(2), 125-138.
  • Ittner, C. D., Larcker, D. F., & Rajan, M. V. (1997). The choice of performance measures in annual bonus contracts. Accounting Review, 231-255.
  • Jermias, J. (2008). The relative influence of competitive intensity and business strategy on the relationship between financial leverage and performance. The British Accounting Review, 40(1), 71-86.
  • Jing, Z., Lu, S., Zhao, Y., & Zhou, J. (2023), "Economic policy uncertainty, corporate investment decisions and stock price crash risk: Evidence from China", Accounting & Finance, 63, pp. 1477-1502.
  • Josephson, B. W., Johnson, J. L., & Mariadoss, B. J. (2016). Strategic marketing ambidexterity: Antecedents and financial consequences. Journal of the Academy of Marketing Science, 44(4), 539-554.
  • Köseoglu, M. A., Topaloglu, C., Parnell, J. A., & Lester, D. L. (2013). Linkages among business strategy, uncertainty and performance in the hospitality industry: Evidence from an emerging economy. International Journal of Hospitality Management, 34, 81-91.
  • Lee, P. K., Yeung, A. C., & Cheng, T. E. (2009). Supplier alliances and environmental uncertainty: An empirical study. International Journal of Production Economics, 120(1), 190-204.
  • Lehavy, R., Li, F., & Merkley, K., (2011). The effect of annual report readability on analyst following and the properties of their earnings forecasts. Accounting Review, 86, 1087–1115.
  • Li, F. (2008). Annual report readability, current earnings, and earnings persistence. Journal of Accounting and Economics, 45(2), 221-247.
  • Lim, C. Y., Ding, D. K., and Thong, T. Y, (2008), Firm Diversification and Earnings Management: Evidence from Seasoned Equity Offerings. Review of Quantitative Finance and Accounting, No 30, PP. 69–92.
  • Lim, E. K., Chalmers, K., & Hanlon, D. (2018). The influence of business strategy on annual report readability. Journal of Accounting and Public Policy, 37(1), 65-81.
  • Ma, Y. (2015). Uncertainty and investment: Evidence from the Australian mining industry. Resources Policy, 46, 191-201.
  • Μagerakis, Ε. (2017). The role of business strategy in corporate liquidity: evidence from US firms (Doctoral dissertation),1-86.
  • Miles, R. E., & Snow, C. C. (1978). Organizational Strategy, Structure and Process, New York: McGraw-Hill.
  • Miller, B.P., (2010). The effects of reporting complexity on small and large investor trading. Accounting Review, 85, 2107–2143.
  • Miller, K. D., & Leiblein, M. J. (1996). Corporate risk–return relations: Returns variability versus downside risk. Academy of Management Journal, 39(February), 91–123.
  • Mukherji, A., & Mukherji, J. (2017). Environmental uncertainty and positive performance of small firms: The roles of key mediators. Journal of Organizational Psychology, 17(3), 24-39.
  • Navissi, F., Sridharan, V. G., Khedmati, M., Lim, E. K., & Evdokimov, E. (2017). Business strategy, over-(under-) investment, and managerial compensation. Journal of Management Accounting Research, 29(2), 63-86.
  • Rajagopalan, N., & Finkelstein, S. (1992). Effects of strategic orientation and environmental change on senior management reward systems. Strategic Management Journal, 13(S1), 127-141.
  • Rennekamp, K., (2012). Processing fluency and investors' reactions to disclosure readability. Journal of Accounting Research, 50, 1319–1354.
  • Richardson, S. (2006), “over-Investment of Free Cash Flow”, Review of Accounting Studies, 11:159-89.
  • Sievers, S., Mokwa, C. F., & Keienburg, G. (2013). The relevance of financial versus non-financial information for the valuation of venture capital-backed firms. European Accounting Review, 22(3), 467-511.
  • Swamidass, P. M., & Newell, W. T. (1987). Manufacturing strategy, environmental uncertainty and performance: a path analytic model. Management science, 33(4), 509-524.
  • Vivek, N., & Ravindran, S. U. D. H. A. R. A. N. I. (2012). An Empirical Study on the Impact of Environmental Uncertainty on the Lean Practices of Small Manufacturing Firms: A Supply Chain Perspective. Journal of Contemporary Research in Management, 3(3), 113-124.
  • Zhang, H. (2017). Uncertainty, Incentive and Over/Under-Investment. Open Journal of Business and Management, 5(03), 450-457.
دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت
دوره 15، شماره 58
تابستان 1405
صفحه 241-262