دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

ارائه مدل تفکر انتقادی حسابرسان با روش نظریه داده بنیاد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد علی آبی 1
عبدالکریم مقدم 2
محمد امین کوهبر 3
1 گروه حسابداری، واحد بین المللی خرمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، خرمشهر، ایران.
2 گروه حسابداری، واحد گرمسار، دانشگاه پیام نور، گرمسار، ایران
3 گرو ه اقتصاد، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران.
10.22034/jmaak.2025.23863
چکیده
هدف این پژوهش ارائه مدل تفکر انتقادی حسابرسان با روش نظریه داده بنیاد است. داده‎های پژوهش از طریق مصاحبه با 15 نفر از خبرگان حسابرسی در موسسات حسابرسی ایران به دست آمد. داده‌‌‌‌های پژوهش با استفاده از روش کدگذاری و استفاده از نرم افزار Maxqda مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد بر اساس الگوی پارادایمی پژوهش مجموعه حوادث و رویدادهایی، که منجر به ایجاد و توسعه‎ی پدیده‏ی محوری یعنی حسابرسی با تفکر انتقادی می‎شوند بینش فردی، بینش حرفه ای و سازمانی حسابرس است. همچنین زمینه‎هایی که در گزینش راهبردهای گوناگون تاثیرگذار بوده و می‎توانند اجرای راهبردها را تسریع و آسان نماید، شامل مقوله اصلی ایجاد زیرساخت‎ها که در بردارنده سه مقوله فرعی آموزش، الگوسازی و استانداردسازی است. مهمترین موارد مداخله‎گر جهت مقوله محوری یعنی حسابرسی با تفکر انتقادی و راهبردهای آن شرایط محیطی بر اساس مقولات فرعی قوانین، شرایط حاکم بر حرفه و شرایط سازمانی است. در نهایت راهبردهای مرتبط با مقوله اصلی منجر به تدوین الزاماتی جهت تقویت کیفیت حسابرسی، بهبود اثربخشی حسابرسی و ارتقا و توسعه حرفه حسابرسی خواهد شد.
کلیدواژه‌ها
تفکر انتقادی
تفکر انتقادی حسابرسان
حسابرسی

عنوان مقاله English

Presenting critical thinking model of auditors with grounded theory

نویسندگان English

Mohammad ali abi 1
Abdolkarim Moghaddam 2
Mohammad Amin Kohbor 3
1 Department of Accounting, Khoramshahr International Branch, Islamic Azad University, Khoramshahr, Iran.
2 Department of Accounting, Garmsar Branch, Payam Noor University, Garmsar, Iran
3 Department of Economics, Khorramshahr university of MarineSciences and Technology, Khorramshahr, Iran.
چکیده English

The purpose of this research is to present the critical thinking model of auditors with the foundational data theory method. The research data was obtained through interviews with 15 audit experts in Iran's audit institutes. The research data was analyzed using the coding method and the use of Maxqda software. The results showed that based on the paradigm model of the research, the set of incidents and events that lead to the creation and development of the central phenomenon of auditing with critical thinking is the auditor's personal, professional, and organizational vision. Also, the areas that are influential in the selection of various strategies, and can accelerate, and facilitate the implementation of strategies include the main category of infrastructure creation, which includes three subcategories of education, modeling and standardization. The most important intervening cases for the central category, i.e. audit with critical thinking, and its strategies, are environmental conditions based on the subcategories of laws, conditions governing the profession, and organizational conditions. Finally, strategies related to the main category will lead to the formulation of requirements to strengthen audit quality, improve audit effectiveness, and promote and develop the auditing profession.

کلیدواژه‌ها English

Audit
Auditors' Critical Thinking
Critical Thinking
  1. باباجانی، جعفر و توحیدی‌نژاد، مرضیه. (۱۳۹۸). بررسی راهکارهای حفاظت از مرزهای حرفه حسابرسی با تبارشناسی مفهوم «قضاوت». فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، ۴(۸)، ۲۱۵-۲۴۱.
  2. برغانی فراهانی، بابک، جعفری و محمدباقر و نظری، داود. (1398). افزایش تفکر انتقادی حسابرسان در حسابرسی برآوردهای پیچیده، کنفرانس ملی ایده های نوین و پژوهش های کاربردی در علوم انسانی. رشت، سازمان بسیج مهندسی صنعتی استان گیلان.
  3. پورسمیعی، محمد؛ عبدلی، محمدرضا؛ ولیان، حسن و صفری گرایلی، مهدی. (1400). شناخت رویکردهای تفکر انتقادی حسابرسان و بازنمایی آن در قالب تحلیل‌های پیوندی(تحلیل کیفی/تعاملی (IQA). مطالعات تجربی حسابداری مالی، 18(69)، 185-210.
  4. حاجیها، زهره و حقیقی، حسین، (1395). بررسی رابطه کاربرد ابزارهای حسابداری مدیریت بر صلاحیت حرفه‌ای حسابرسی داخلی در شرکت‌های تولیدی بورس اوراق بهادار. مجله دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 19(5)، 47-60.
  5. خنیفر، حسین و منیری‌شریف، طاهره. (1394). روش‌های تحقیق کیفی. ناشر: موسسه کتاب مهربان نشر.
  6. خواجوی، شکراله و محمدیان، محمد. (1397). الگوی مفهومی حسابداری شهروندی مبتنی بر تفکر انتقادی. فصلنامه علمی پژوهشی حسابداری مدیریت، 11(37)، 97-106.
  7. دریایی، عباسلعی و عزیزی، اکرم. (1397). رابطه اخلاق، تجربه و صلاحیت حرفه‌ای حسابرسان با کیفیت حسابرسی (با توجه به نقش تعدیلکننده شک و تردید حرفه‌ای). مجله علمی-پژوهشی دانش حسابداری مالی، 5(16)، 79-99.
  8. زیغمی، پرویز و پاک مرام، عسگر. (1401). نقش تفکر انتقادی حسابرسان در کیفیت عملکرد حسابرسی داخلی. چشم انداز حسابداری و مدیریت، 5(59)، 41-55.
  9. عسگری، سعید؛ رهنمای رودپشتی، فریدون و گودرزی، احمد. (1390). اخلاق انتقادی به مثابه بستری برای حسابداری انتقادی. مجله حسابداری مدیریت، 4(8)، 123-134.
  10. قدیمی، بهمن؛ بنی مهد، بهمن و نیکومرام، هاشم. (1401). عواطف فردی، تفکر انتقادی و ارزیابی ریسک تقلب در حسابرسی. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 11(41)، 315-323.
  11. متقی، زهره؛ نجفی، محمد و حاتمی، مصطفی. (1396). نقش مولفه‌های تفکر انتقادی در پیش‌بینی خودکارآمدی دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی أصفهان. مجله رویکردهای نوین آموزشی، 12(2)، 46-59.
  12. مومنی، سهیل و پورزمانی، زهرا. (1401). تاثیر تفکر انتقادی وجودی، تولید معنای شخصی، آگاهی متعالی و بسط خودآگاهی حسابرسان بر تکوین نظریه سرمایه فکری در حرفه حسابرسی. پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، 3(9)، 120-145.
  13. مهدوی، مجتبی و باکویی، کبری. (1396). رابطه تفکر انتقادی، رضایت شغلی و عزت نفس معلمان، پنجمین همایش ملی راهکارهای توسعه و ترویج علوم تربیتی. روانشناسی، مشاوره و آموزش در ایران، تهران، انجمن توسعه و ترویج علوم و فنون بنیادین.
  14. Alawattage, C., Wickramasinghe, D., Tsamenyi, M. and Uddin, S. (2017). Doing critical management accounting research in emerging economies. Advances in Scientific and Applied Accounting, 10(2), 177-188.
  15. Anonymous, (2014). Critical thinking. Dictionary.com's 21st century lexicon. Available at: http://dictionary.reference.com/browse/critical+thinking.
  16. Bratten, B., Jennings, R. and Schwab, C. M. (2016). The accuracy of disclosures for complex estimates: Evidence from reported stock option fair values. Accounting, Organizations and Society, 52, 32e49
  17. Brasel, K., Doxey, M, M., Grenier, J, H. and Reffett, A. (2016). Risk Disclosure Preceding Negative Outcomes: The Effects of Reporting Critical Audit Matters on Judgments of Auditor Liability. The Accounting Review, 91(5): 1345-1362.
  18. Bucaro, A.C. (2019). Enhancing auditors' critical thinking in audits of complex estimates. Accounting, Organizations and Society, 73, 35-49.
  19. Burt, I. and Libby, T. (2021). Organizational identity, professional identity salience and internal auditors’ assessments of the severity of internal control concerns. Managerial Auditing Journal, Vol. 36 No. 4, pp. 513-534.
  20. Cooper, D. J. (2014). On intellectual roots of critical accounting: A personal appreciation of Tony Lowe (1928–2014). Critical Perspectives on Accounting, 25 (4/5), 287– 292.
  21. Dimitrova, J. and Sorova, A. (2016). The Role of Professional Skepticism in Financial Statement Audit and its Appropriate Application. Journal of Economics, 1(2), 1-14,
  22. Dickins, D. and Reid, J. (2022). Integrating a foundation for the development of critical thinking skills into an introductory accounting class. Accounting Education, https://doi.org/10.1080/09639284.2022.2063025.
  23. Facione, P. and Facione, N. (2011). The Professional Judgment Rating Form: Novice/Intern Level. Millbrae, CA: California Academic Press.
  24. Griffith, E.E., Hammersley, J.S., and Kadous, K. (2015). Audits of complex estimates as verification of management numbers: How institutional pressures shape practice. Contemporary Accounting Research, 32(3), 833e863.
  25. Griffith, E.E., Hammersley, J.S., Kadous, K. and Young, D.R. (2015). Auditor mindsets and audits of complex estimates. Journal of Accounting Research, 53(1), 1e31.
  26. Gul, R., Cassum, S., Ahmad, A., Khan, S., Saeed, T and Parpio, Y. (2010). Enhancement of critical thinking in curriculum design and delivery: A randomized controlled trial for educators. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 2(2), 3219-3225.
  27. Butler, H. and Halpern, A. (2012). Critical Thinking Assessment predicts realworld outcomes of critical thinking, Applied Cognitive Psychology, 26(5): 721-729.
  28. Haslam, J. and and Sikka, P. (2016). Pioneers of Critical Accounting: A Celebration of the Life of Tony Lowe. 1th Ed, New York: Palgrave Macmillan.
  29. Hitchcock, D. (2011). Critical thinking as an educational ideal. Conference: Critical thinking and educationAt: Huazhing University of Science and Technology, Wuhan, China.
  30. Lovely, N., Stephanie, P. and Jeffery, W. (2018). Critical Thinking, Decision Making and Mindfullness, Nova Southeastern University.
  31. Payne, D., Corey, C., Raiborn, C. and Zingoni, M. (2020). An applied code of ethics model for decision-making in the accounting profession. Management Research Review, 43(9), pp. 1117-1134.
  32. Stapleton, P. (2011). A survey of attitudes towards critical thinking among Hong Kong secondary school teachers: Implications for policy change. Thinking Skills and Creativity, 6(1), 14–23.
  33. Terblanche, E.A.J. (2019). Developing critical thinking in auditing students through technology-based educational interventions: A conceptual framework (Doctoral dissertation, University of South Africa, Pretoria, South Africa).
  34. Terblanche, E.A.J. and de Clercq, B. (2020). Factors to consider for effective critical thinking development in auditing students. South African Journal of Accounting Research

34(2), 96-114.

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت
دوره 15، شماره 58
تابستان 1405
صفحه 165-178