دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

بررسی تطبیقی افشا در گزارشگری پایداری در صنعت نفت و گاز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
منصور طاهری 1
غلامرضا کردستانی 2
حمید عزیز محمدلو 3
عباسعلی دریائی 3
1 دانشجوی دکتری حسابداری، دانشگاه بین المللی امام خمینی )ره(، قزوین، ایران
2 استاد، گروه حسابداری، دانشگاه بین المللی امام خمینی )ره(، قزوین، ایران .
3 دانشیار، گروه حسابداری، دانشگاه بین المللی امام خمینی )ره(، قزوین، ایران
چکیده
توجه به عملکرد غیر مالی شرکت‌ها در سال‌های اخیر بسیار مورد توجه ذینفعان قرار گرفته است که این امر اهمیت گزارشگری پایداری را بیش از پیش نمایان می‌سازد.ذینغعان به منظور ارزیابی بهتر عملکرد شرکت،خواستار گزارشگری پایداری هستند.در میان صنایع مختلف، صنعت نفت و گاز جایگاه ویژه‌ای در اقتصاد کشور دارد.از طرفی این صنعت جز آلاینده‌ترین صنایع محسوب می‌گردد. بنابراین گزارشگری پایداری در صنعت نفت و گاز از اهمیت بالایی برخوردار است.در این راستاشرکت‌ها به شکل‌های مختلفی گزارشگری پایداری را انجام می‌دهند.بررسی تطبیقی گزارشگری پایداری در ایران و شرکت‌های بزرگ خارجی و همچنین نهاد استانداردگذار پایداری می‌تواند اطلاعات سودمندی از وضعیت گزارشگری پایداری در این صنعت را نمایان کند.تعداد28 گزارش فعالیت هیات مدیره شرکت‌های صنعت نفت وگاز ایران، گزارش پایداری بزرگترین شرکت-های نفت و گازدنیا وهمچنین مواردافشا هیات استانداردهای پایداری بررسی شده‌اند.گزارشات مذکور با استفاده از روش تحلیل محتوا ارزیابی شده‌اند.نتایج نشان می‌دهد تعدادپنج زیر مولفه از بعدراهبری هیات استانداردهای پایداری، در گزارش‌های ایران و شرکت‌های بزرگ دنیا دیده شده است.بیشترین همپوشانی میان این سه بخش، دربعد محیط زیست وجود داشته که نشان از اهمیت این بعد در صنعت نفت و گاز دارد.همچنین بعد محیط زیست بیشترین توجه را در هیات استانداردهای پایداری به خود اختصاص داده، در حالی که در شرکت‌های ایرانی، بعدمحیط زیست دارای کمترین توجه است.از طرفی تعداد موارد افشای اطلاعات هیات استانداردهای پایداری با 29 موردافشا کمترین میزان را دار که نشان می‌دهد مواردافشای این هیات در حال حاضرکامل نیستند.نیاز است به منظور ارائه شرح بهتراز فعالیت‌های پایداری شرکت‌های ایرانی، گزارشگری پایداری توسط شرکت‌های ایرانی ارائه گردد.
کلیدواژه‌ها
گزارشگری پایداری
محیط زیست
صنعت نفت و گاز

عنوان مقاله English

Comparative study of disclosure in oil and gas industry sustainability reporting

نویسندگان English

Mansour Taheri 1
gholamreza Kordestani 2
Hamid Azizmohammadlou 3
Abbas Ali Daryaei 3
1 PhD Candidate, Department of Accounting, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
2 Professor, Department of Accounting, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
3 Associate Professor, Department of Accounting, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
چکیده English

In recent years, paying attention to the non-financial performance of companies has attracted the attention of stakeholders, which shows the importance of sustainability reporting even more.Stakeholders demand sustainability reporting in order to evaluate company performance.Among different industries, the oil and gas industry has a special place in the country's economy.Therefore, sustainability reporting is very important in the oil and gas industry.In this regard, companies carry out sustainability reporting in different ways.28of the board of directors activity reports of Iranian oil and gas industry companies5sustainability reports of the biggest oil and gas companies in the world, as well as the disclosures of the sustainability standards board have been reviewed.The mentioned reports have been evaluated using the content analysis method.The results show that the number of five sub-components from governance dimension of sustainability standards have been seen in the reports of Iran and big companies in the world.The greatest overlap among these three sectors has been in the environmental dimension which shows the importance of this dimension in the oil and gas industry.Also the environmental dimension has received the most attention in the sustainability standards board, while in Iranian companies,the environmental dimension has the least attention.On the other hand the number of information disclosure cases of the sustainability standards board is the lowest with29disclosure cases which shows that the disclosure cases of this board are currently not complete.In order to provide a better description of the sustainability activities of Iranian companies it is necessary to provide separate sustainability reporting by Iranian companies.

کلیدواژه‌ها English

sustainability reporting
environment
oil and gas industry
اخترشناس، داریوش؛ خدامی پور، احمد و پور حیدری، امید. (1399). تدوین مدل عوامل موثر بر پایداری شرکتی در ایران. فصلنامه علمی مطالعات تجربی حسابداری مالی، سال 16، شماره 6، صفحه 175-201.
پورخانی ذاکله بری، مظفر و جهانشاد، آزیتا. (1400). ارائه الگو برای افشاء پایداری شرکتی و ارزیابی عوامل مرتبط با تئوری مشروعیت بر گزارشگری آن. پژوهش­های حسابداری مالی و حسابرسی، سال سیزدهم، شماره 9، صفحه 177-204.
تبریزی، منصوره. (1393). تحلیل محتوای کیفی از منظر رویکردهای قیاسی و استقرایی. مجله علوم اجتماعی، 64، 105- 138.
عبدی، مصطفی؛ کردستانی، غلامرضا و رضا زاده، جواد. (1399). گزارشگری پایداری: رتبه­بندی محرک­ها و شاخص­ها. پژوهش­های تجربی حسابداری، سال نهم، شماره 36، صفحه 71-114.
فاطری، علی؛ مشایخی، بیتا و حجازی، رضوان. (1402). رتبه­بندی ابعاد و شاخص­های گزارشگری پایداری در شهرداری­ها. نشریه علمی حسابداری و منافع اجتماعی، دوره 13، شماره 1، بهار 1402، صفحه 54-33.
کاشانی پور، محمد؛ فتحی، محمد رضا؛ فرجی، امید و رحمانی، محمد. (1399). آینده پژوهی گزارشگری پایداری با به کارگیری رویکرد سناریو نویسی. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال پنچم، شماره دهم، صفحه 69-101.
کشمیری، سعید؛ پردل، صفورا و رئیسی، علیرضا. (1397). بررسی آلودگی­های زیست محیطی ناشی از صنایع گاز و پتروشیمی و اثرات آن بر سلامت ساکنین منطقه عسلویه، پایتخت انرژی ایران: یک مطالعه مروری. دوماهنامه طب جنوب، سال بیست و یکم، شماره 2، صفحه 162-185.
کیقبادی، امیررضا. (1400). تبیین مدلی برای ارزیابی پایداری زنجیره تامین در صنایع نفت و گاز بر اساس مدل معادلات ساختاری. مجله توانمندسازی سرمایه انسانی، دوره 4، شماره 2، صفحه 129-146.
معصومی، رسول؛ صالح نژاد، حسن و ذبیحی زرین کلاهی، علی. (1396). شناسایی متغیرهای موثر بر میزان گزارشگری پایداری شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. دانش حسابرسی، سال هجدهم، شماره 70، صفحه 195-221.
نمازی، محمد و خرم دل ماسوله، زهرا. (1402). تاثیر فشارهای نهادی و اطلاعات حسابداری مدیریت زیست محیطی بر عملکرد مالی، زیست محیطی و اقتصادی شرکت. نشریه علمی حسابداری و منافع اجتماعی، دوره 13، شماره 1، بهار 1402، صفحه 32-1.
یبلویی خمسلویی، مالک؛ ایزدی نیا، ناصر و عرب صالحی، مهدی. (1397). بررسی رابطه متقابل بین میزان افشای شاخص­های گزارشگری پایداری شرکتی و کیفیت سود، مجله حسابداری سلامت، سال هفتم، شماره دوم، پیاپی 20، 126-104.
Aktas, R; Kayalidere, K; Kargin, M. (2017). Corporate sustainability reporting and analysis of sustainability reports in turkey, Internatinal Journal of Economics and Finance, Vol. 5, No. 3.
Aljanadi, Yaseen and Alazzani, Abdulsamad. (2023). Sustainability reporting indicators used by oil and gas companies in GCC countries: IPIECA guidance approach. Frontiers in Environmental Science, 1-13.
Andersen, S, E; Johansen, T, S. (2021). Corporate citizenship: Challenging the corporate centricity in corporate marketing, Journal of Business Research, 131(2): 686-699.
Augustine, Okeke. (2021). Toward sustainability in the global oil and gas industry: Identifying where the emphasis lies. Environmental and Sustainability Indicators, vol. 12.
Brown Judy, Jesse Dillard, (2014). Integrated Reporting: On The Need For Broadening Out And Opening Up, Accounting, Auditing & Accountability Journal, 27, 7, 1120 – 1156.
Burritt Roger L., Stefan Schaltegger, (2010). Sustainability Accounting And Reporting: Fad Or Trend?, Accounting, Auditing & Accountability Journal, 23, 7, 829 – 846.
Carini, C; Rocca, L; Veneziani, M; Teodori, C. (2021). Sustainability regulation and global corporate citizenship: A lesson (already) learned? Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 28(1): 116-126.
De Villiers, C. and Maroun, W. (2018). The Future of Sustainability Accounting and Integrated Reporting.
European Commission (2011). A Renewed EU Strategy 2011 e14 for Corporate Social Responsibility, Brussels.
Grewal, J., Hauptmann, C. and Serafeim, G. (2020). Material Sustainability Information and Stock Price Informativeness. Journal of Business Ethics, doi.org/10.1007/s10551-020-04451-2.
Hahn, R. and M. Kühnen. (2013). Determinants of Sustainability Reporting: A Review of Results, Trends, Theory, and Opportunities in an Expanding Field of Research. Journal of Cleaner Production, Vol. 59, No. 3, Pp. 5-21.
Haruna, Abdurrashid; Tanimu, Gazali; Ibrahim, Ismaila; Nasiru. G, Zaharaddeen; Musa. Y, Sharhabil; Gani. M, Suleiman and Merican. A. M, Zulkifli. (2023). Mitigating oil and gas pollutants for a sustainable environment – critical review and prospects. Journal of cleaner production, Vol. 416, No. 137863.
Isokpehi, L. O; Ebere, C. C. (2023). Sustainability reporting and financial performance of quoted oil and gas companies in nigeria, CAJITMF, Vol. 4, No. 4.
Kilic, M. and Kuzey, C. (2018). The effect of corporate governance on carbon emission disclosures: Evidence from Turkey", International Journal of Climate Change Strategies and Management. pp 115-144.
Laskar, N. (2018). Impact of corporate sustainability reporting on firm performance: an empirical examination in Asia. Journal of Asia Business Studies, Vol. 12, 571-593.
Latif, B; Mahmood, Z; Tze San, O; Mohd Said, R; & Bakhsh, A. (2020). Coercive, Normative and Mimetic Pressures as Drivers of Environmental Management Accounting Adoption. Sustainability, 12(11).
Mughal, Nafeesa; Arif, Asma; Jain, Vipin; Chupradit, Supat; Shabbir, Malik Shahzad; Ramos .M, Carlos.S and Zhanbayev, Rinat. (2022). The role of technological innovation in environmental pollution, energy consumption and sustainable economic growth: Evidence from South Asian economies. Energy Strategy Reviews, Vol. 39, No. 100745.
Papoutsi, A and Sodhi, M. (2020). Does disclosure in sustainability reports indicate actual sustainability performance? Journal of Cleaner Production.
Sahin, Z., Cankaya, F., and Yilmaz, Z. (2016). Content Analysis of Sustainability Reports: A Practice in Turkey. Proceedings of 7th European Business Research Conference.
Schaltegger, S., Herzing, C., Kleiber, O., Muller, J. (2002). Sustainability management in business enterprises: Concepts and instruments for sustainable organization development. Published by: The Federal Ministry for the Environment,Nature conservation and Nuclear Safety (BMU) & Federation of German Industries (BDI).
Sutopo, B.; Kot, S.; Adiati, A.K.; Ardila, L. N. (2018). Sustainability reporting and value relevance of financial statement, Sustainability, Vol. 10, No. 3.
Wang, Zhoujie; Li, Songyan; Jin, Zhijun; Li, Zhaomin; Liu, Quanyou and Zhang, Kaiqiang. (2023). Oil and gas pathway to net-zero: Review and outlook. Energy Strategy Reviews, Vol. 45, No. 101048.
Yanez, S. Uruburu, A. Moreno, A. and Lumbreras, J. (2019). The sustainability report as an essential tool for the holistic and strategic vision of higher education institutions, Journal of Cleaner Production.