دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

تاثیر هوش اخلاقی و شدت آن بر تصمیم‌گیری اخلاقی با تاکید بر نقش عینیت حسابرس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مریم نادری پور 1
امید پورحیدری 2
امیرحسین تائبی نقندری 3
1 دانشجوی دکتری حسابداری، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران
2 استاد حسابداری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
3 استادیار حسابداری، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران
چکیده
هدف اصلی این پژوهش، بررسی تاثیر هوش اخلاقی و شدت آن بر تصمیم‌گیری اخلاقی با تاکید بر نقش عینیت حسابرس است. جامعه آماری پژوهش، حسابرسان شاغل در سازمان حسابرسی و مؤسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران و نمونه انتخابی شامل 325 پرسشنامه که در زمستان 1400 و بهار 1401 توزیع و جمع‌آوری گردیده است. به‌این‌منظور، در قالب روش پیمایش و با ابزار پرسشنامة استاندارد، اطلاعات مربوط جمع‌آوری و با استفاده از تکنیک مدل معادلات ساختاری تحلیل شده است. نتایج پژوهش نشان داد هوش اخلاقی و شدت آن بر تصمیم‌گیری اخلاقی حسابرس تأثیر مثبت و معنا‌داری دارد. همچنین نتایج نشان داد عینیت حسابرس دارای اثر میانجی است و بر رابطۀ بین هوش اخلاقی و تصمیم‌گیری اخلاقی و رابطۀ بین شدت اخلاقی و تصمیم‌گیری اخلاقی حسابرس تاثیری مستقیم می‌گذارد. بدین معنا که عینیت حسابرس تأثیر مثبت هوش اخلاقی و شدت آن بر قضاوت و تصمیم‌گیری اخلاقی حسابرس را افزایش می‌دهد.
.
کلیدواژه‌ها
هوش اخلاقی
شدت اخلاقی
تصمیم‌گیری اخلاقی
عینیت حسابرس

عنوان مقاله English

The effect of moral intelligence and its intensity on moral decision-making, emphasizing the role of the auditor's objectivity

نویسندگان English

Maryam Naderipour 1
Omid Pourhydari 2
Amir Hossein Taebi Noghondari 3
1 Ph.D. Student of Accounting, Kerman Branch, Islamic Azad University, Kerman, Iran
2 Professor of Accounting, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
3 Assistant Professor of Accounting, Kerman Branch, Islamic Azad University, Kerman, Iran
چکیده English

The main purpose of this research is to investigate the effect of moral intelligence and its intensity on ethical decision-making, emphasizing the role of the auditor's objectivity. The statistical population of the research is the auditors working in the audit organization and audit institutions, members of the official accountant’s society of Iran, and the selected sample includes 325 questionnaires that were distributed and collected in the winter of 1400 and spring of 1401. For this purpose, in the form of a survey method and with a standard questionnaire tool, relevant information has been collected and analyzed using the structural equation model technique. The results of the research showed that moral intelligence and its intensity have a positive and meaningful effect on the auditor's ethical decision-making. Also, the results showed that the auditor's objectivity has a mediating effect and has a direct effect on the relationship between moral intelligence and ethical decision-making and the relationship between ethical intensity and the auditor's ethical decision-making. This means that the auditor's objectivity increases the positive effect of moral intelligence and its intensity on the auditor's moral judgment and decision making.

کلیدواژه‌ها English

moral intelligence
moral intensity
moral decision-making
auditor objectivity
  • احمدی، شهرزاد؛ خوزین، علی. (1400). بررسی تاثیر تصمیم گیری اخلاقی، افشاگری و نیم رخ شخصیت آیسنک در شدت اخلاقی ادراک شده توسط حسابداران بخش عمومی. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 10(40)، 217-231.
  • بادپا، بهروز. (1398). بررسی شاخص های اندازه گیری عینیت حسابرس. مجموعه مقالات اولین کنفرانس بین المللی ترفندهای مدرن مدیریت، حسابداری، اقتصاد و بانکداری با رویکرد رشد کسب و کارها.
  • حاجیها، زهره؛ ملاسلطانی، جمال. (۱۳۹۵). رابطه بین هوش اخلاقی با عملکرد حسابرسان مستقل. اخلاق در علوم و فناوری، 11(1)، 105-116.
  • جبارزاده کنگرلویی، سعید؛ مرادی، عزیزالله؛ کنگری، لیلا. (۱۴۰۰). تأثیر جهت گیری اخلاقی، تهدید استقلال شخصی و شدت اخلاقی بر فرایند تصمیم گیری اخلاقی حسابرسان. مطالعات اخلاق و رفتار در حسابداری و حسابرسی، ۱(۴)، ۳۱-۵۲.
  • حبیبی، آرش؛ عدن‌ور، مریم. (۱۳۹۶). مدل یابی معادلات ساختاری، انتشارات جهاد دانشگاهی.
  • رجب دری، حسین؛ وکیلی فرد، حمیدرضا؛ سالاری، حجت الله؛ امیری، علی. (1401). رابطه نظریه‌های اخلاقی و رفتار اخلاقی در قضاوت حسابرسان. قضاوت و تصمیم‌گیری در حسابداری و حسابرسی، 1(1)، 113-142.
  • رجبی، غلامرضا؛ قربانی، فردین؛ خجسته مهر، رضا. (۱۳۹۰). بررسی رابطه ایدئولوژیهای جنسیتی، نقشهای زناشویی، هوش هیجانی و کیفیت زندگی. فصلنامه مشاوره و روان درمانی خانواده، 1(1)، 39 -53.
  • سلمانی، چنگیز؛ بحری ثالث، جمال؛ جبارزاده کنگرلویی، سعید؛ پاک مرام، عسگر. (1401). شناسایی ابعاد و مؤلفه و شاخص‌های پیش‌بینی قضاوت حرفه‌ای حسابرسان. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 11(44)، 1-13.
  • سهرابی جهرمی، علی. (۱۳۹۰). بررسی تاثیر روشهای حسابرسی در قضاوت نسبت به صورتهای مالی واحدهای مورد رسیدگی. دانش حسابرسی، 11( 45)، 104-126 .
  • عابدی جعفری، حسن؛ نوه ابراهیم، عبدالرحیم؛ حسن پور، اکبر؛ پیرملکی، پویا ( ۱۳۹۷). تبیین الگوی تاثیر دینداری درونی بر تصمیمگیری اخلاقی در کسب و کار. فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی، 7( 2)، 112-127.
  • عباس زاده، اکبر؛ قنبری، مهرداد؛ جمشیدی نوید، بابک؛ مسعودی,، جواد. (1403). شناسایی عوامل موثر بر حسابرسی اخلاق با استفاده از روش داده بنیاد. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 13(50)، 61-72.
  • عدیلی، مجتبی؛ خدامی پور، احمد؛ پورحیدری، امید. (1399). بررسی تاثیر فرهنگ اخلاقی موسسه حسابرسی و تیپ‌های شخصیتی حسابرسان بر عینیت حسابرس. تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 12(46)، 5-20.
  • گل محمدیان، محسن؛ بهروزی، ناصر؛ یاسمی نژاد، پریسا (1394). هوش اخلاقی، ماهیت و ضرورت آن. فصلنامه اخلاق پزشکی، 9(33)، 121-142.
  • محمدی، جواد. (1390). دیدگاه های تکاملی شناختی. معرفت اخلاقی، 2 (8)، 101-22.
  • مهدوی، غلامحسین؛ موسوی نژاد، روح الله. (1390). تاثیر میزان و شرایط اخلاقی بر تصمیم گیری مدیران مالی دستگاه های اجرایی دولتی استان فارس. اخلاق در علوم و فناوری، ۶(۴)، 53-41.
  • مهرگان، محمدرضا؛ دری نوگورانی، بهروز؛ جعفری، سحر؛ خانی جزنی، جمال. (1399). طراحی شبکه عوامل موثر بر تصمیم‌گیری اخلاقی. تصمیم‌گیری و تحقیق در عملیات، 5(4)، 462-485.
  • ناصری، مهدی؛ حاجیها، زهره؛ نواله زاده، نوروز. (۱۴۰۱). تحلیل رابطه بین هوش معنوی و سبک تصمیم گیری اخلاقی با نقش میانجی سوگیری شناختی. اخلاق در علوم و فناوری، ۱۷ (۲)، ۱۹۹-۱۹۶
  • نمازی، محمد؛ ابراهیمی، فهیمه. (1395). مدل‌سازی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر قصد گزارش تقلب مالی توسط حسابداران. مطالعات تجربی حسابداری مالی، 49، 1-28.
  • Anderson, K. L. (2011). The effects of hindsight bias on auditors’ confidence in going-concern judgments and on the audit opinion decision. Journal of Business & Economics Research, 9(9), 1-12.
  • Arnold D, Dorminey J, Neidermeyer A, Neidermeyer P. (2013). Internal and external.
  • Bamber, E. M., & Iyer, V. M. (2007). Auditors' identification with their clients and Its effect on auditors' objectivity. Auditting: A Journal of Practice & Theory, 26(2), 1-24.
  • Borba, M. (2005). The Step-by-Step Plan to Building Moral Intelligence. Nurturing Kids Heart& Souls. National Educator Award, National Council of Self Esteem: Jossey Bass, 17–23.
  • Can Aybak, E., Cavdar, D., Mutlu Nilufer Ozabac, T. (2015). University Students Moral Judgment and Emotional Intelligence. Procedia Social and Behavioral Sciences, 191, 2740-2746.
  • Cohen, J. R., Pant, L.W. & Sharp, D. J. (1995). An exploratory examination of international differences in auditors’ ethical perceptions. Behavioral Research in Accounting, 7(1), 37–64.
  • Craft, J. (2013). A review of the empirical ethical decision-making literature: 2004-2011. Journal of Business Ethics, 117(2), 221-259
  • Flite C. A., Harman L. B. (2013). Code of Ethics: Principles for Ethical Leadership. Perspectives in Health Information Management, 1–11. 10:1d. [PMC free article] [PubMed]
  • Johari, R. J., Mohd-Sanusi, Z., & Chong, V. K. (2017). Effects of auditors’ ethical orientation and self-interest independence threat on the mediating role of moral intensity and ethical decision-making process. International Journal of Auditing, 21(32),38-58.
  • Jones, T. (1991). Ethical decision making by individuals in organizations: an issue-contingent model. Academy of Management Review; 16(2), 3-95.
  • Leitsch, D. L. (2004). Differences in the perceptions of moral intensity in the moral decision process: An empirical examination of accounting students. Journal of Business Ethics, 53(3), 313–23
  • Lennick, D., & Kiel, F. (2005). Moral intelligence. University of Pennsylvania, Wharton.
  • Mahdavikhou, M., Hossein, A., Moez, A., Khotanlou, M., & Karami, G. (2014). The impact of moral intelligence on accountants’ job performance. International Research Journal of Finance and Economics, (123), 126–146.
  • McMahon, J. M. & Harvey, R. J. (2006). An analysis of the factor structure of Jones’ moral intensity construct. Journal of Business Ethics, 64(4), 381–404.
  • Nicolaides, P.A. (2014). The critical role of ethics training in medical education. Afr J Hosp Tourism Leis, 3(1),1-13.
  • Owusu, G. M. Y., & Korankye, G. (2023). The state of ethical decision-making research in accounting: A retrospective assessment from 1987 to 2022. business ethics the environment & responsibility, 32(2), 419-434.
  • Pierce, B., & Sweeney, B. (2010). The relationship between demographic variables and ethical decision making of trainee accountants. International Journal of Auditing, 14(1), 79–99.
  • Rest, J., Narvaez, D., Bebeau, M., & Thoma, S. (1999). A Neo-Kohlbergian Approach: The DIT and Schema Theory. Educational Psychology Review, (11), 291-324.
  • Rushton, C. H., Caldwell, M., Kurtz, M. (2016). Moral distress: a catalyst in building moral resilience. American Journal of Nursing, 116(7), 40-9.
  • Shafer, W. E., Morris, R. E., & Ketchland, A. A. (2001). Effects of personal values on auditors’ ethical decisions. Accounting, Auditing and Accountability Journal, 14(3), 254-277.
  • Svanberg, J., Öhman, P., & Neidermeyer, P. E. (2017). The relationship between transformational client leadership and auditor objectivity. Journal of Accounting, Auditing & Accountability Journal, 30(5), 1142-1159.
  • Svanberg, J., & Öhman, P. (2016). Does Ethical Culture in Audit Firms Support Auditor Objectivity? Accounting in Europe, 13)1), 65 79.
  • Tóth, Z., Caruana, R., Gruber, T., & Loebbecke, C. (2022). The Dawn of the AI Robots: Towards a New Framework of AI Robot Accountability. Journal of Business Ethics, 178, 895–916.
  • Valentine, S., & Godkin, L. (2019). Moral intensity, ethical decision making, and whistleblowing intention. Journal of Business Research, 98, 277-288.
  • Vinson, J. M., Curtis, M. B., Conover, T. L., & Chui, L. (2020). Ethical relativism in accounting: A cross-cultural examination of the influence of culture and risk-taking propensity on ethical decision-making. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 41, 1-15.
  • Watson, G. W., Berkley, R. A., & Papamarcos, S. D. (2009). Ambiguous Allure: The value-pragmatics model of ethical decision making. Business and Society Review, 114(1), 1–29.
  • Ziegenfuss, D. E. & Singhapakdi, A. (1994). Professional values and the ethical perceptions of internal auditors. Managerial Auditing Journal, 9(1), 34–44.