دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

ارائه الگوی پیامدهای ایمنی روانشناختی حسابرسان و ویژگی های فردی در زمینه کشف تقلب با استفاده از تحلیل معادلات ساختاری

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محدثه ملکان 1
محسن هاشمی گهر 2
محسن امینی خوزانی 3
فاطمه صمدی 4
1 دانشجوی دکتری،گروه حسابداری ،واحد علوم تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران،ایران
2 استادیار،گروه حسابداری، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرقدس، ایران
3 استادیار، گروه مهندسی مالی، واحد شهرقدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 استادیار،گروه مدیریت،واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران،ایران
10.22034/jmaak.2026.79351.4795
چکیده
با افزایش پیچیدگی محیط‌های مالی و گسترش تقلب‌های سازمانی، نقش حسابرسان در شناسایی و گزارش این پدیده‌ها اهمیت روزافزونی یافته است. در این میان، اگرچه بهره‌گیری از فناوری‌های نوین می‌تواند دقت و کارایی فرآیندهای حسابرسی را بهبود بخشد، اما اثربخشی این ابزارها تا حد زیادی به ویژگی‌های فردی و شرایط روانشناختی حسابرسان وابسته است. یکی از مهم‌ترین این عوامل، ایمنی روانشناختی حسابرسان است که به میزان احساس امنیت آنان در بیان نظرات، گزارش تخلفات و اعمال قضاوت حرفه‌ای بدون ترس از پیامدهای منفی اشاره دارد.هدف این پژوهش، ارائه الگویی برای تبیین پیامدهای ایمنی روانشناختی حسابرسان در زمینه کشف تقلب است. این پژوهش با رویکرد همبستگی-پیمایشی انجام شده و داده‌ها از طریق پرسشنامه جمع‌آوری گردید. جهت تحلیل داده‌ها و آزمون مدل پژوهش از نرم‌افزارهای SPSS و Smart PLS استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که ویژگی‌های فردی حسابرسان، نگرش حرفه‌ای و شرایط محیطی سازمان، نقش مهمی در تقویت ایمنی روانشناختی دارند. همچنین، ایمنی روانشناختی از طریق افزایش تمایل به افشای تقلب، تقویت تردید حرفه‌ای و بهبود قضاوت حسابرسی، منجر به ارتقای کیفیت حسابرسی و افزایش اثربخشی در کشف تقلب می‌شود. این الگو می‌تواند به مؤسسات حسابرسی در جهت بهبود فرآیندهای شناسایی تقلب و ارتقای شفافیت مالی کمک نماید.
کلیدواژه‌ها
ایمنی روانشناختی
کشف تقلب
ویژگی‌های فردی

عنوان مقاله English

Presenting a Model for the Consequences of Auditors' Psychological Safety and Individual Characteristics in the Context of Fraud Detection Using Structural Equation Modeling

نویسندگان English

Mohadeseh Malekan 1
Mohsen Hashemi Gohar 2
Mohsen aminikhouzani 3
fatemeh samadi 4
1 PhD Student, Department of Accounting, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Department of Accountig , ShQ.C., Islamic Azad University, Shar-e Qods, Iran
3 Department of Financial Engineering, Shahr-e-Qods Branch, Islamic Azad University, Tehran,Iran
4 Department of Management, East Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran,Iran
چکیده English

With the increasing complexity of financial environments and the rise in organizational fraud, the role of auditors in identifying and reporting these phenomena has become increasingly important. Meanwhile, although the use of modern technologies can improve the accuracy and efficiency of audit processes, the effectiveness of these tools largely depends on the individual characteristics and psychological conditions of auditors. One of the most critical factors is the psychological safety of auditors, which refers to the extent to which they feel secure in expressing their opinions, reporting violations, and exercising professional judgment without fear of negative consequences. This study aims to present a model to explain the consequences of auditors' psychological safety in the context of fraud detection. This research employs a correlational-survey approach, and data were collected through a questionnaire. SPSS and Smart PLS software were used for data analysis and testing the research model. The results indicate that auditors' individual characteristics, professional attitudes, and organizational environmental conditions play a significant role in enhancing psychological safety. Furthermore, psychological safety leads to improved audit quality and increased effectiveness in fraud detection by increasing the willingness to report fraud, strengthening professional skepticism, and enhancing audit judgment. This model can assist audit firms in improving fraud detection processes and enhancing financial transparency

کلیدواژه‌ها English

: Psychological Safety
Fraud Detection
Individual Characteristics.
  1. امان، پیمان؛ همتی، حسن؛ کردلوئی، حسین. (1402). ویژگی‌های روان‌شناختی حسابرسان و تأثیر آن بر تأخیر در گزارش حسابرسی. پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، 3(12)، 106–127.

 

  1. آرمان‌منش، زهرا؛ پورخورشید، حسین. (1403). تأثیر استفاده از هوش مصنوعی در حسابرسی بر کیفیت گزارشگری مالی با نقش تعدیل‌گر تجربه حسابرس. فصلنامه حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی، 11(2)، 1765–1776.

 

  1. زارع، حسین؛ حاجی‌ها، زهرا؛ کیقبادی، امیر. (1403). بررسی تأثیر استفاده از هوش مصنوعی بر کیفیت فرایند حسابرسی صورت‌های مالی. پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، 4(16)، 38–65.

 

  1. سعیدی، حسین؛ مرادی، رضا؛ محمدی، کریم. (1403). بررسی تأثیر ویژگی‌های فردی حسابرسان بر کیفیت حسابرسی داخلی. فصلنامه پژوهش‌های حسابداری کاربردی، 15(1)، 55–78.

 

  1. جعفری، سعید؛ احمدی، نرگس؛ کریمی، مهدی. (1404). نقش تردید حرفه‌ای و استقلال حسابرس در بهبود کیفیت کشف تقلب. مجله مطالعات حسابداری ایران، 18(2)، 33–60.

 

  1. رحیمی، محمد؛ قنبری، علی. (1404). ایمنی روان‌شناختی و تأثیر آن بر سکوت سازمانی در حسابرسی داخلی. فصلنامه حسابرسی و کنترل داخلی، 10(1)، 21–45.

 

  1. نمازی، محمد. (1392). بررسی عوامل مؤثر بر کیفیت حسابرسی. مجله حسابدار رسمی ایران، 18(2)، 15–32.
  2. حساس‌یگانه، یحیی، و همکاران. (1394). عوامل مؤثر بر کیفیت گزارش حسابرسی. فصلنامه حسابداری مالی، 12(3)، 77–98.

 

  1. اکبری، مهدی؛ علیزاده، حسین. (1403). بررسی تأثیر محیط‌های سازمانی بر ایمنی روانشناختی حسابرسان و کشف تقلب. فصلنامه پژوهش‌های حسابرسی، 15(2)، 45-68.

 

  1. امامی، رضا؛ کاشانی، علی. (1403). نقش فرهنگ سازمانی و ایمنی روانشناختی در بهبود کیفیت حسابرسی. مجله حسابداری مدیریت، 14(1)، 77-102.

 

  1. حسینی، محمد؛ محمدی، زهرا. (1404). تحلیل تأثیر ایمنی روانشناختی بر عملکرد حرفه‌ای حسابرسان. مجله تحقیقات حسابداری ایران، 16(3)، 25-50.

 

  1. رضایی، علی؛ کریمی، سارا؛ توکلی، امیر. (1405). بررسی رابطه ویژگی‌های فردی حسابرسان و کشف تقلب با تأکید بر ایمنی روانشناختی. فصلنامه دانش حسابداری، 18(1)، 1-28.

 

  1. عباسی، حمید؛ جلیلی، مریم. (1404). تأثیر بسترهای قانونی و سازمانی بر ارتقای کشف تقلب در حسابرسی. مجله حسابرسی و حاکمیت شرکتی، 12(2)، 60-85.

 

  1. فدایی، ناصر؛ پورمحمدی، رضا. (1404). نقش زیرساخت‌های سازمانی در بهبود فرآیندهای حسابرسی. پژوهش‌های حسابداری مالی، 13(4)، 90-115.
  2. موسوی، احسان؛ شریف، ندا. (1402). بررسی تأثیر ایمنی روانشناختی بر قضاوت حرفه‌ای حسابرسان. مجله علوم حسابداری، 11(3)، 55-79.

 

  1. نوروزی، کیوان؛ احمدی، لیلا؛ صادقی، مهدی. (1403). تحلیل نقش ویژگی‌های فردی در کشف تقلب حسابداری. فصلنامه پژوهش‌های مالی، 9(2)، 120-145

 

  1. Antwi, E., Edwards, J., & Brown, K. (2024). The role of auditing in reducing fraud risk in complex organizations. International Journal of Accounting and Finance.
  2. Chen, Y., Liu, E., & Wang, J. (2023). Applications of artificial intelligence in auditing and financial data analysis. Journal of Accounting Information Systems.
  3. Fedyk, R., Garcia, E., et al. (2022). Machine learning and transformation in auditing processes. Journal of Financial Technology Studies.
  4. Owonifari, E., Ahmad, M., & Johnson, P. (2023). The impact of emerging technologies on audit quality. Journal of Internal Auditing and Control.
  5. Lidiana, S. (2024). Human factors in the effectiveness of auditing technologies. Journal of Behavioral Accounting Research.
  6. Edmondson, A. (1999). Psychological safety and learning behavior in work teams. Administrative Science Quarterly, 44(2), 350–383.
  7. Seligson, M., & Lehner, D. (2022). Professional skepticism and fraud detection in auditing. Auditing: A Journal of Practice & Theory.
  8. Ananda, P., Kumar, R., & Singh, M. (2024). Digital skills and auditor performance in the era of artificial intelligence. International Journal of Accounting Information Systems.
  9. Rawashdeh, M. (2024). Organizational culture and psychological safety in professional environments. Journal of Organizational Behavior Studie
  10. Brown, T., et al. (2024). Ethical leadership and psychological safety in auditing firms. Journal of Business Ethics.
  11. Edmondson, A. (1999). Psychological safety and learning behavior in work teams. Administrative Science Quarterly, 44(2), 350–383.
  12. Frazier, M. L., Fainshmidt, S., Klinger, R. L., Pezeshkan, A., & Vracheva, V. (2021). Psychological safety: A meta-analytic review and extension. Journal of Management, 47(1), 34–73.
  13. Hsieh, T., & Li, J. (2021). Psychological safety and employee voice behavior in organizations. Journal of Organizational Behavior.
  14. Issa, H., Sun, T., & Vasarhelyi, M. (2020). Research ideas for artificial intelligence in auditing. Journal of Emerging Technologies in Accounting.
  15. Kumar, R., & Singh, M. (2024). Digital transformation and audit quality. International Journal of Accounting Information Systems.
  16. Li, X., & Tan, J. (2022). Workplace silence and psychological safety in high-pressure environments. Human Relations.
  17. Morrison, E. W. (2022). Employee voice and silence in organizations. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior.
  18. Newman, A., Donohue, R., & Eva, N. (2020). Psychological safety: A systematic review of the literature. Human Resource Management Review, 30(2), 100–116.
  19. Smith, J., Jones, P., & Clark, M. (2023). Auditor behavior and fraud detection effectiveness. Auditing: A Journal of Practice & Theory
  20. Almalki, A. et al. (2025). The mediating role of conscientiousness in fraud detection. Journal of Risk and Financial Management

37.  International Journal of Ethics and Systems. (2026). Fraud detection, psychological traits and auditor ethics. Emerald Publishing.

 

  1. Saraswati, P. B., & Latrini, M. Y. (2023). Big Five personality traits and auditor performance. Accounting Research Journal.
  2. Tümmler, M., & Quick, R. (2025). Fraud detection in auditing: Behavioral and methodological advances. Managerial Auditing Journal
  3. Morrison, E. W. (2022). Employee voice and silence in organizations. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 9, 173–201.
  4. Newman, A., Donohue, R., & Eva, N. (2020). Psychological safety: A systematic review. Human Resource Management Review, 30(2), 100–116
  5. Novi Yanti, N., Syamsurizal, S., & Saif, G. S. (2026). Sharia governance climate, psychological safety, and auditor discretionary disclosure behavior. Journal of Islamic Accounting and Business Research,

 

  1. Al-Aroud, A., Alfraih, M., & Almutairi, A. (2020). Psychological safety and audit quality: Evidence from emerging markets. Journal of Accounting Research, 58(4), 1123–1150.
  2. Kachli, M., Khan, R., & Ahmed, S. (2021). Auditor behavior and psychological safety in complex environments. International Journal of Auditing, 25(3), 410–428.
  3. Potukolam, R., George, B., & Thomas, J. (2021). Individual competencies and audit effectiveness: A behavioral perspective. Accounting Perspectives, 20(2), 233–256.
  4. Mousa, G., & Lefkour, M. (2024). Behavioral factors in auditing and fraud detection: The role of professional judgment. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 43(1), 89–110.
  5. Martinez, L., Brown, K., & Evans, T. (2024). Psychological safety and fraud detection in auditing teams. Journal of Business Ethics, 189(2), 345–362.
  6. Johnson, P., & Smock, D. (2025). Auditor characteristics and fraud detection performance. Contemporary Accounting Research, 42(1), 150–178
  7. Yusnaini, Y., Athiyyah, M., Hakiki, A., & Wahyudi, T. (2025). Work pressure and client internal control: Auditor personality in fraud detection. South African Journal of Economic and Management Sciences, 28(1), 1-15.

 

50.  Rohyana, M. F., et al. (2026). Fraud detection: Work pressure with personality auditor? Journal As-Salafiyah.

 

51.  Osmalia, et al. (2025). Spiritual intelligence as a moderator in the relationship between auditors’ experience, professional skepticism and fraud detection capability. Managerial Auditing Journal, 40(1), 78-102.

 

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 16 آبان 1405