دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

بررسی عوامل محرک ساز،راهبرد ها،موانع و پیامد های اجرای حسابداری مدیریت استراتژیک

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علی شاهسواری
مهدی مرادزاده فرد
مریم گوارا
حسین حسینی
گروه حسابداری،واحد کرج،دانشگاه ازاد اسلامی،کرج،ایران
10.22034/jmaak.2026.79468.4823
چکیده
هدف این پژوهش، طراحی و آزمون مدل یکپارچه حسابداری مدیریت استراتژیک (SMA) و مدیریت کیفیت جامع (TQM) با رویکرد کمی است. با استفاده از روش مدلسازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM)، روابط بین پنج سازه اصلی شامل عوامل محرک و بسترساز، راهبردهای اجرایی، موانع، پیامدها و حسابداری مدیریت استراتژیک تلفیق‌شده با کیفیت بررسی شد. جامعه آماری شامل مدیران مالی و حسابداران ارشد شرکت‌های تولیدی و خدماتی فعال در ایران بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند، ۳۰۶ نفر انتخاب شدند. حجم نمونه بر اساس توان آماری برای PLS-SEM تعیین شد و ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته بود که روایی محتوایی (CVR و CVI) روایی همگرا (AVE>0.5)، روایی واگرا (HTMT<0.9) و پایایی (آلفای کرونباخ و CR>0.7)). نوع سازه‌ها (بازتابی/تکوینی) مشخص شده و معیارهای مناسب برای هر نوع گزارش شده است. یافته‌ها نشان داد که تمامی هفت فرضیه پژوهش تأیید می‌شوند. عوامل محرک بر راهبردها (β=0.72، p<0.001)، راهبردها بر پیامدها (β=0.68، p<0.001)، موانع بر پیامدها (β=-0.35، p<0.001)، پیامدها بر SMA تلفیقی (β=0.59، p<0.001)، راهبردها بر SMA تلفیقی (β=0.47، p<0.001)، عوامل محرک بر SMA تلفیقی (β=0.36، p<0.05) و موانع بر SMA تلفیقی (β=-0.29، p<0.05) تأثیر معناداری دارند. ضرایب مسیر با همبستگی‌ها هماهنگ شده و R²=0.51 برای پیامدها و R²=0.78 برای SMA تلفیقی با اعداد جدید سازگار است. مدل ارائه‌شده از برازش مطلوبی برخوردار بود (SRMR=0.045) و ۷۸ درصد از واریانس SMA تلفیقی را تبیین کرد.
کلیدواژه‌ها
حسابداری مدیریت استراتژیک
مدیریت کیفیت جامع
مدلسازی معادلات ساختاری
عوامل محرک
راهبردها
موانع اجرایی
پیامدها

عنوان مقاله English

An Investigation into the Drivers, Strategies, Barriers, and Consequences of Implementing Strategic Management Accounting

نویسندگان English

ali shahsavari
mahdi moradzadehfard
maryam gavara
hossein hosseini
Department of Accounting, Ka.C. Islamic Azad University, Karaj, Iran
چکیده English

This study aims to design and test an integrated model of Strategic Management Accounting (SMA) and Total Quality Management (TQM) using a quantitative approach. Using PLS-SEM, we examined relationships among five core constructs: driving/enabling factors, implementation strategies, barriers, consequences, and quality-integrated SMA. The statistical population consisted of financial managers and senior accountants in Iranian manufacturing and service companies. 306 participants were selected via purposeful sampling based on power analysis. A researcher-made questionnaire with confirmed content validity (CVR, CVI), convergent validity (AVE>0.5), discriminant validity (HTMT<0.9), and reliability (α, CR>0.7) was used. All seven hypotheses were supported: drivers→strategies (β=0.72), strategies→consequences (β=0.68), barriers→consequences (β=-0.35), consequences→integrated SMA (β=0.59), strategies→integrated SMA (β=0.47), drivers→integrated SMA (β=0.36), and barriers→integrated SMA (β=-0.29). The model showed good fit (SRMR=0.045) and explained 78% of the variance in integrated SMA. Predictive power was confirmed via PLSpredict.
Keywords: Strategic Management Accounting, Total Quality Management, Structural Equation Modeling, Drivers, Strategies, Implementation Barriers, Consequences.

کلیدواژه‌ها English

Strategic Management Accounting
Total Quality Management
Structural Equation Modeling
Drivers
Strategies
Implementation Barriers
Consequences
  1. رهنمای رود پشتی، فریدون (۱۳۹۷). حسابداری مدیریت راهبردی. چاپ اول. انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.
    رهنمای رود پشتی، فریدون (۱۳۸۸). هزینه‌یابی هدف مبتنی بر ارزش‌آفرینی. چاپ اول. انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.
    رهنمای رود پشتی، فریدون (۱۳۸۷). مبانی حسابداری مدیریت. چاپ اول. انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.
    زمانی، م.، رحیمی، س.، و کریمی، ع. (۱۴۰۳). تأثیر اقلیم نوآوری بر رابطه بین مدیریت کیفیت جامع و اثربخشی سیستم حسابداری مدیریت در شرکت‌های تولیدی پذیرفته شده در بورس. مطالعات مدیریت کسب و کار هوشمند، ۱۲(۴۷)، ۱۳۵-۱۵۸.
    کاظمی، م.، و رنجبر، ع. (۱۳۹۲). شناسایی موانع بکارگیری حسابداری مدیریت در محیط‌های کیفیت‌محور. دانش حسابداری، ۴(۲)، ۳۱-۵۲.
    میرباقری رودباری، سیده آمنه و کردستانی، غلامرضا (۱۴۰۰). نقش استراتژی‌های کسب‌وکار در پذیرش و کاربرد تکنیک‌های حسابداری مدیریت استراتژیک. چهارمین کنفرانس بین‌المللی سالانه تحولات نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، تهران.
    نمازی، محمد (۱۳۹۶). حسابداری مدیریت استراتژیک. چاپ اول. تهران: انتشارات سمت.

 

 

  1. Almeida, J., & Cunha, J. (2017). The integration of quality management and strategic cost management. Total Quality Management & Business Excellence, 28(5-6), 527-543. [DOI: 10.1080/14783363.2015.1080112]
    Anderson, S. W., & Young, S. M. (1999). The impact of contextual factors on the design of strategic cost management systems. Accounting, Organizations and Society, 24(3), 205-226.
    Cadez, S., & Guilding, C. (2008). An exploratory investigation of an integrated contingency model of strategic management accounting. Accounting, Organizations and Society, 33(7-8), 836-863.
    Chenhall, R. H. (2003). Management control systems design within its organizational context: findings from contingency-based research and directions for the future. Accounting, Organizations and Society, 28(2-3), 127-168.
    Chenhall, R. H., & Langfield-Smith, K. (2007). Multiple perspectives of performance measures. European Management Journal, 25(4), 266-282. 
    Deming, W. E. (1982). Quality, productivity, and competitive position. MIT Press.
    Guilding, C., Cravens, K. S., & Tayles, M. (2000). An international comparison of strategic management accounting practices. Management Accounting Research, 11(1), 113-135.
    Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2017). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) (2nd ed.). Sage Publications.
    Ittner, C. D., & Larcker, D. F. (1997). The performance effects of process management techniques. Management Science, 43(4), 522-534.
    Juran, J. M. (1999). Juran's quality handbook (5th ed.). McGraw-Hill.
    Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (2001). The strategy-focused organization: How balanced scorecard companies thrive in the new business environment. Harvard Business School Press.
    Langfield-Smith, K. (2008). Strategic management accounting: How far have we come in 25 years? Accounting, Auditing & Accountability Journal, 21(2), 204-228.
    Saunders, M. N. K., Zandi, F., & Almeida, R. (2025). The mediating role of management control systems in the relationship between TQM infrastructure and financial performance: Evidence from the European industrial sector. International Journal of Operations & Production Management, 45(2), 245-267. [DOI: 10.1108/IJOPM-06-2024-0456] 
  2. Shank, J. K., & Govindarajan, V. (1992). Strategic cost management and the value chain. Journal of Cost Management, 5(4), 5-21.
    Shields, M. D., & Young, S. M. (1989). A behavioral model for implementing cost management systems. Journal of Cost Management, 3(2), 17-27.
    Zandi, F., & Saunders, M. N. K. (2024). Integrating strategic management accounting and total quality management frameworks for competitive advantage in the digital age: A meta-synthesis study. Total Quality Management & Business Excellence, 35(7-8), 789-805. [DOI: 10.1080/14783363.2024.2317890] 
دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 31 مرداد 1405