دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

نقش شرکای حسابرسی در پیشگیری از تحریف‌های با اهمیت ناشی از تقلب در صورت‌های مالی: تحلیلی مقایسه‌ای در ایران و عراق

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
انوار صباح الخضیر 1
میثم دعائی 2
ابراهیم عبد موسی السعبرى 3
محمد علیمرادی 1
1 گروه حسابداری، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
2 گروه مالی، واحد اسفراین، دانشگاه آزاد اسلامی، اسفراین، ایران.
3 گروه حسابداری، دانشکده علوم اداری، دانشگاه المستقبل، بابل، حله، عراق.
10.22034/jmaak.2026.79140.4724
چکیده
در دهه‌های اخیر و به‌ویژه پس از رسوایی‌های مالی، نقش حسابرسان در پیشگیری از تحریف‌های بااهمیت ناشی از تقلب به‌ویژه در سطح شرکای ارشد، به موضوعی محوری در ادبیات حسابداری تبدیل شده است. با وجود توسعه مقررات و نظارت حرفه‌ای، شواهد نشان می‌دهد تحریف‌ها گاه اصلاح نشده یا در جریان تعامل با مدیریت نادیده گرفته می‌شوند و نقش تصمیمات حرفه‌ای شرکا در شناسایی و حل‌وفصل این تحریف‌ها کمتر مورد بررسی مستقیم قرار گرفته است. این مطالعه کیفی - تطبیقی با رویکرد نظریه داده‌بنیاد، به بررسی و مقایسه نقش شرکای حسابرسی در ایران و عراق، دو کشور با بسترهای نهادی متفاوت، می‌پردازد. داده‌ها از طریق ۴۰ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با شرکای ارشد، تحلیل ۵۰ گزارش مرتبط و بررسی اسناد نظارتی جمع‌آوری شد و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی، الگوهای مفهومی تصمیم‌گیری حرفه‌ای استخراج گردید. تحلیل تطبیقی نشان‌دهنده تأثیر متقابل فشارهای مدیریتی، محدودیت‌های نهادی، مهارت و تجربه حرفه‌ای، فناوری و فرهنگ سازمانی بر کیفیت حسابرسی است و نوآوری پژوهش در تمرکز مستقیم بر فرآیندهای قضاوت و تصمیم‌گیری شرکای حسابرسی و بهره‌گیری از داده‌های تجربی، فراتر از شاخص‌های غیرمستقیم کیفیت، قرار دارد. نتایج این مطالعه، علاوه بر توسعه ادبیات نظری، چارچوب‌های عملی برای ارتقای کیفیت حسابرسی و طراحی سیاست‌های نظارتی در بازارهای نوظهور ارائه می‌کند.
کلیدواژه‌ها
تحریف‌های بااهمیت ناشی از تقلب
حسابرسی مالی
شرکای حسابرسی
نظام‌های نهادی و قانونی

عنوان مقاله English

The role of audit partners in preventing material misstatements arising from fraud in financial statements: a comparative analysis in Iran and Iraq

نویسندگان English

Anwar sabah khudhair 1
meysam doaei 2
Ibrahim Abed Mousa Alsabary 3
Mohammad Alimoradi 1
1 Department of Accounting ;Isf.C, Islamic Azad University,Isfahan,Iran
2 Department of Finance, Esf.C., Islamic Azad University, Esfarayen, Iran.
3 Department of Accounting, College of Administrative Sciences, Al-Mustaqbal University, Babylon, Hillah, Iraq
چکیده English

In recent decades, particularly following major financial scandals, the role of auditors in preventing material misstatements arising from fraud especially at the level of senior partners has become a central topic in accounting literature. Despite the development of regulations and professional oversight, evidence indicates that misstatements are sometimes left uncorrected or overlooked in interactions with management and the role of partners’ professional decisions in identifying and resolving these misstatements has been less directly examined. This qualitative-comparative study, adopting a grounded theory approach, investigates and compares the role of audit partners in Iran and Iraq, two countries with distinct institutional contexts. Data were collected through 40 semi-structured interviews with senior partners, analysis of 50 relevant reports and review of regulatory documents and conceptual patterns of professional decision-making were extracted using open, axial and selective coding. Comparative analysis reveals the interrelated impact of managerial pressures, institutional constraints, professional skills and experience, technology and organizational culture on audit quality. The study’s innovation lies in its direct focus on the judgment and decision-making processes of audit partners, utilizing empirical data beyond indirect audit quality indicators. The findings contribute to theoretical accounting literature and provide practical frameworks for enhancing audit quality and designing regulatory policies in emerging markets.

کلیدواژه‌ها English

Audit Partners
Financial Auditing
Institutional and Legal Frameworks
Material Misstatements Arising From Fraud
1.      Abdulhussein, A. S., Al-Refiay, H. A. N., & Wahhab, A. M. A. (2023). The Impact of Internal Auditing on Corruption: Evidence from The Emerging Market. Journal of Governance and Regulation / Volume, 12(1), 367-375.
2.      Al Khazali, A. H. A. (2024). The Effect of the Internal Audit Attributes' on the Probability of Fraud Occurrences' in the Financial Statements of Iraq Companies. International Journal of Economics and Financial Management, 9(8).
3.      Al-Gburi, M. A. M., Velashani, M. A. B., & Salehi, M. (2023). A comparative analysis of the impact of ISIS and COVID-19 on fraudulent reporting motives and audit quality in Iraq. Development, 7(3), 2811.
4.      Alkhyyoon, H., Abbaszadeh, M. R., & Zadeh, F. N. (2023). Organizational risk management and performance from the perspective of fraud: a comparative study in Iraq, Iran, and Saudi Arabia. Journal of Risk and Financial Management, 16(3), 205.
5.      Anis, A. (2023). Blockchain in accounting and auditing: unveiling challenges and unleashing opportunities for digital transformation in Egypt. Journal of Humanities and Applied Social Sciences, 5(4), 359-380.
6.      Desai, N., Mishra, B., Mock, T. J., & Purohit, S. (2025). The effects of audit partner industry experience on lowballing, subsequent audit fees, and audit quality. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 44(3), 85-110.
7.      Eslami Zarei, M. J., Samadi, M., Pourali, M. R., & Asgari, M. H. (2025). Audit warning test on the financial reporting quality. International Journal of Finance & Managerial Accounting, 10(39), 101-118.
8.      Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1994). Competing paradigms in qualitative research. Handbook of qualitative research, 2(163-194), 105.
9.      Habibzadeh, S., Alinejad Saru Kolai, M., & Zeynali, M. (2026). Comprehensive Model of Oligarchy in Auditing: Investigating the Structure and Correcting Trends. Journal of Management Accounting and Auditing Knowledge, 15(60), 17-31. [In Persian]
10.  Huang, Y., Li, N., Zhang, J., & Zhou, X. (2024). The Economic Consequences of Heightened Materiality Uncertainty: An Auditing Perspective. The Accounting Review, 99(4), 225-249.
11.  Jensen, M. C., & Meckling, W. H. (2019). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure, Gower, 77-132.
12.  Jiang, L., Rundo, J., Shi, L., & Zhou, N. (2024). Audit Partner Characteristics and Their Impacts on Audit Quality: Evidence from around the World. Encyclopedia, 4(3).
13.  Johri, A., & Singh, R. K. (2024). A systematic literature review of auditing practices research landscape and future research propositions using bibliometric analysis. Cogent Business & Management, 11(1), 2344743.
14.  Karajian, S., & Ullah, S. (2022). Consequences of fraud and overcoming negative market reaction. Global Finance Journal, 52, 100635.
15.  Lin, C. (2025). Are client importance and auditor expertise associated with how material misstatement corrections are disclosed? Auditing: A Journal of Practice & Theory, 44(3), 177-201.
16.  Mandal, A., & S, A. (2025). Preventing financial statement fraud in the corporate sector: insights from auditors. Journal of Financial Reporting and Accounting, 23(1), 56-80.
17.  Mnif, Y., & Cherif, I. (2022). Audit partner workload, gender and audit quality. Journal of Applied Accounting Research, 23(5), 1047-1070.
18.  Obaid, A. I., & Wahhab, A. M. A. (2023). Adoption of the ISA 500 and its Impact on Audit Quality and Fraud Reduction: Evidence from Iraq. Technium Soc. Sci. J., 45.
19.  Oyedokun, G. E., & Adu, C. A. (2026). Analysing the effectiveness of auditors’expertise in reducing financial statement fraud in public nigerian business enterprises. International Journal of Economics, Business and Social Science Research, 4(1), 1-20.
20.  Syam, H. (2023). The Role and Impact of Government Audit Practices in Maintaining Public Trust. Advances: Jurnal Ekonomi & Bisnis, 1(5), 305-316.
21.  Vaez, S. A. , Ghannad, A., Ghalambor, M. H., & Anvari, E. (2025). Institutional Investor Inattention and Audit Quality. Accounting and Auditing Research, 17(66), 45-64. [In Persian]
22.  Wahab, Y. A. A. K., Velashani, M. A. B., & Salehi, M. (2023). A comparative study of the relationship between audit quality and earnings management in the markets of Iraq and Oman. Journal of Infrastructure, Policy and Development, 7(3), 2813.
23.  Ying, S. X., Patel, C., & Dela Cruz, A. L. (2023). The influence of partners' known preferences on auditors' sceptical judgements: The moderating role of perceived social influence pressure. Accounting & Finance, 63(3), 3193-3215.
24.  Yousefi Nejad, M., Sarwar Khan, A., & Othman, J. (2024). A panel data analysis of the effect of audit quality on financial statement fraud. Asian Journal of Accounting Research, 9(4), 422-445.
دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 07 اردیبهشت 1405