دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

ارائه مدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای مبتنی بر مصرف در شرایط عدم اطمینان

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
رسول قوسینی 1
مهدی زینالی 2
سیدعلی پایتختی اسکوئی 3
1 دانشجوی دکتری،گروه حسابداری ،واحد تبریز ،دانشگاه آزاد اسلامی ،تبریز،ایران
2 استادیار، گروه حسابداری، واحد تبریز ،دانشگاه آزاد اسلامی ،تبریز ،
3 دانشیار، گروه اقتصاد ، واحد تبریز ،دانشگاه آزاد اسلامی ،تبریز ،ایران
10.22034/jmaak.2026.78384.4517
چکیده
کارایی مدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای استاندارد با لحاظ نمـودن متغیرهـایی نظیـر ریسک‌های مـالی، نقدشـوندگی نـامطلوب، وقـایع غیرمنتظره، متغیرهای اقتصادی و عملیاتی، بارها مورد سنجش قرار گرفته و بر اساس شاخص‌های مؤثر بر این مدل توسعه‌یافته است. هدف پژوهش حاضر ارائه مدل قیمت‌گذاری دارایی سرمایه‌ای مبتنی بر مصرف با تأکید بر شرایط عدم اطمینان می‌باشد. به‌منظور احصای شاخص‌های مؤثر بر این مدل در شرایط عدم اطمینان از روش پژوهش آمیخته استفاده شده است. جامعه آماری بخش کیفی را اساتید خبره و مجرب دانشگاهی در رشته‌ اقتصاد، تحلیل‌گران مالی، نماینده مسئول مستقر در شرکت‌های کارگزاری، مدیران عامل شرکت‌های تأمین سرمایه و صندوق‌های سرمایه‌گذاری تشکیل می‌دهد که از روش نمونه‌گیری ترکیبی هدفمند برای انتخاب نمونه آماری بخش کیفی استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که تکانه‌های اقتصادی (10 شاخص) به میزان 611/0، عوامل مصرف و سرمایه (7 شاخص) به میزان 676/0، ویژگی‌های فردی و تخصصی سرمایه‌گذاران (13 شاخص) به میزان 537/0، عامل ریسک غیرسیستماتیک (5 شاخص) به میزان 491/0 و در نهایت عوامل محیطی و سیاسی (9 شاخص) به میزان 514/0 از عوامل مؤثر و تعیین‌کننده در مدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای مبتنی بر مصرف در شرایط عدم اطمینان می‌باشد که در این ‌رابطه شاخص‌های مربوط به تکانه‌های اقتصادی بیشترین تأثیر و شاخص‌های منتج از عوامل ریسک غیرسیستماتیک کمترین تأثیر را در تبیین الگوی نوظهور در شرایط عدم اطمینان دارد.
کلیدواژه‌ها
مدل قیمت‌گذاری دارایی سرمایه‌ای مبتنی بر مصرف
عوامل مصرف و سرمایه
شرایط عدم اطمینان
تکانه‌های اقتصادی
عامل ریسک غیرسیستماتیک

عنوان مقاله English

Presenting a consumption-based capital asset pricing model under uncertainty

نویسندگان English

rasoul ghosini 1
Mehdi Zeynali 2
seyed ali paitakhti oskoie 3
1 Ph.D. Candidate, Department of Accounting, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
2 Assistance professor, Department of Accounting, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
3 Associate professor, Department of Economic , Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
چکیده English

The efficiency of the standard capital asset pricing model has been repeatedly evaluated by considering variables such as financial risks, adverse liquidity, unexpected events, economic and operational variables and has been developed based on the indicators affecting this model. The aim of the present study is to present a consumption-based capital asset pricing model with an emphasis on uncertainty conditions. In order to calculate the indicators affecting this model under uncertainty conditions, a mixed research method has been used. The statistical population of the qualitative section consists of expert and experienced university professors in economics, financial analysts, responsible representatives based in brokerage companies, managing directors of capital supply companies and investment funds, and a purposive mixed sampling method has been used to select the statistical sample of the qualitative section. The research findings showed that economic shocks (10 indicators) at a rate of 0.611, consumption and capital factors (7 indicators) at a rate of 0.676, individual and specialized characteristics of investors (13 indicators) at a rate of 0.537, unsystematic risk factor (5 indicators) at a rate of 0.491, and finally environmental and political factors (9 indicators) at a rate of 0.514 are among the effective and determining factors in the pricing model of consumption-based capital assets under conditions of uncertainty. In this regard, indicators related to economic shocks have the greatest impact and indicators resulting from unsystematic risk factors have the least impact in explaining the emerging pattern under conditions of uncertainty.

کلیدواژه‌ها English

Consumption-based capital asset pricing model
consumption and capital factors
uncertainty conditions
economic shocks
unsystematic risk factor
  1. احمدوند، میثم؛ تقوی‌فرد، محمدتقی؛ غائبی مهماندوست، علیا شایان و روحی، محمد .(1402). نکول شرکتی و قیمت‌گذاری دارایی‌ها در بازار سهام، مجله دانش حسابداری، (15)1: 82-47.
  2. پورحیدری، امید .(1398). نوع صنعت و تأثیر آن بر ساختار مالی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه تحقیقات مالی، 16: 49-1.
  3. تهرانى، رضا و صادقی شریف، سید جلال. (1383). تبیین مدل شرطی قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای در بورس اوراق بهادار تهران. تحقیقات مالی، (2)6: 75-41.
  4. جعفری صمیمی، احمد و دهقانی، تورج . (1396). کاربرد روش قیمت‌گذاری دارایی سرمایه‌ای در تخصیص بهینه ذخایر گاز طبیعی. دانش و توسعه، (21): 217-197.
  5. حسینی ابراهیم‌آباد، سیدعلی؛ جهانگیری، خلیل؛ حیدری، حسن و قائمی اصل، مهدی . (1398). بررسی سرریزهای تکانـه و تلاطـم میان شاخص‌های منتخب بورس اوراق بهادار تهـران، فصـلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران، 8 (29): 155-123.
  6. خانی، عبدالله و ابراهیم‌زاده، آسو. (1390). آزمون مدل شرطی چندعاملی مدل قیمت‌گذاری دارایی سرمایه‌ای در بورس اوراق بهادار تهران. فصلنامه بورس اوراق بهادار، (16)4: 55-31.
  7. رستمیان، فاروق و جوانبخت، شاهین. (1390). مقایسه کارایی مدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای با مدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای مبتنی بر مصرف در بورس اوراق بهادار تهران. مطالعات تجربی حسابداری مالی، (31)8: 157-143.
  8. رهنمای رودپشتی، فریدون و مرادی، محمدرضا. (1384). بررسی چگونگی سازوکار قیمت‌گذاری آربیتراژ (APT) با استفاده از تحلیل عاملی در بورس اوراق بهادار تهران، فصل نامه تحقیقات مالی، شماره 19: 95-65.
  9. رهنمای رودپشتی، فریدون و امیرحسینی، زهرا. (1389). تبیین قیمت‌گذاری دارایی سرمایه‌ای مقایسه تطبیقی مدل‌ها. بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، (62)17: 68-49.
  10. سوری، علی؛ فلاح‌پور، سعید و اسماعیل، ‌بهمن . (1400). بهینه‌سازی گشتاور بالاتر پرتفوی بر مبنای مدل‌های قیمت‌گذاری دارایی سرمایه‌ای تعمیم‌یافته با درنظرگرفتن توزیع نامتقارن و دنبالة پهن، مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار، (12)46: 75 -50.
  11. صمیمی، سعید .(1402). خاستگاه حسابرس مسئول در پرتو تضاد شناختی مسئولیت‌های حسابرسان: کاربست زمینه‌بنیان در هم‏گرایی انتظارات، بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی، 30(3): 505-481.
  12. صمیمی، سعید .(1402). الگوی محدود سازی انحصارگرایی و ویژگی های منفی ماکیاولیسم حسابرسان در پرتو تئوری انتقادی، دانش حسابداری مالی، 10(2): 215-185.
  13. صامتی، مجید؛ شریفی رنانی، حسین و شیرمردی، سیده نرجس. (1402). نقش شوک‌های نااطمینانی مالی، مدل پنج عاملی فاما - فرنچ و مومنتوم در بازار سرمایه و تأثیرات آن بر بازده سهام. ‎ (61)16: 50-1.
  14. عباسی، ابراهیم و کاویانی، میثم .(1397). آزمون تجربی و بررسی امکان استفاده از مدل‌های قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای سنتی و مدرن در بورس اوراق بهادار تهران. (29)8: 36-17.
  15. فروغی، داریوش؛ امیری، ‌هادی و حمیدیان، نرگس. (1388). تأثیر بازده نامشهود دوره‌های قبل بر رابطه بین اقلام تعهدی و بازده آتی سهام. دانش حسابداری، (3)9: 76-53. 
  16. فتحی، زادالله؛ امیرحسینی، زهرا و احمدی‌نیا، حامد .(1391). مروری بر مدل‌های قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای با نگرش بر مدل‌های اقتصادی نوین مبتنی بر آن، مجله بررسی مسائل و سیاست‌های اقتصادی، 3(1): 86-50.
  17. فیض‌الهی، اسداله و لشگری زاده مریم .(1400). تأثیر کیفیت اقلام تعهدی بر نوسانات بازده سهام، فصلنامه پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، (49)13: 52-31.
  18. قادری، صلاح‌الدین؛ لشگری، زهرا؛ تاری وردی، یدالله و کیقبادی، امیررضا . (1398). مدل مدیریت ریسک شرکتی و پیامدهای آن بر عملکرد حسابداری و اقتصادی شرکت، مطالعات تجربی حسابداری مالی، (65)17: 173-139.
  19. مهرعلی، زهرا؛ طالب نیا، قدرت اله و احمدزاده، حمید. (1401). ارزیابی مدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای کاهشی و مدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای تعدیلی در مقایسه با مدل استاندارد در تبیین هزینه سرمایه. دانش سرمایه‌گذاری، (48)12: 696-671
  20. هوشمند نقابی، زهرا؛ وکیلی فرد، حمیدرضا؛ خلیلی عراقی، مریم و طالب نیا، قدرت اله. (1396). تبیین مقایسه ای مدل‌های قیمت‌گذاری دارایی سرمایه‌ای کلاسیک و رفتاری در بازار سرمایه ایران. اقتصاد مالی، 11(41): 122-85.
  21. Altay, E., & Çalgıcı, S. (2019). Liquidity adjusted capital asset pricing model in an emerging market: Liquidity risk in Borsa Istanbul. Borsa Istanbul Review, 19(4), 297-309.
  22. Amihud Y. Mendelson H. Wood R. Liquidity and the 1987 Stock Market Crash, Journal of Portfolio Management Spring. 2019; 65-69.
  23. Bodie, Z., Detemple, J., & Rindisbacher, M. (2020). Life Cycle Finance and the Design of Pension Plans. Annual Review of Financial Economics, Forthcoming; Boston U. School of Management Research Paper Series No. 2020 -5.
  24. Boyd, J. H. & Smith, B. D. (1998), Capital Market Imperfections in a Monetary Growth Model, Economic Theory, 11(2); 241-273.
  25. Borup, D., & Schutte, E. C. M. (2021). Asset pricing with data revisions. Journal of Financial Markets, 59, 1006–1020.
  26. Choi, W. (2018). Consumption-based capital asset pricing models: issues and controversies. Review of Quantitative Finance and Accounting, 50, 181-205.‏
  27. Delikouras, S., & Kostakis, A. (2019). A single-factor consumption-based asset pricing model. Journal of Financial and Quantitative Analysis, 54(2), 789-827.‏
  28. Dempsey, M. (2013). The capital asset pricing model (CAPM): the history of a failed revolutionary idea in finance?. Abacus, 49, 7-23.
  29. Doshi, H., & Kumar, P. (2025).Effi cient Estimation of Asset Pricing Models with Product Variety and Production Data.‏
  30. Estrada, J. (2020). Mean-semivariance behavior: Downside risk and capital asset pricing. International Review of Economics & Finance, 16(2), 169-185.
  31. Guasoni, P., Piccirilli, M., & Wang, G. (2025). Asset Pricing with Consumption-Dividend Cointegration. Available at SSRN 5207974.‏
  32. Hwang, T., Gao, S., & Owen, H. (2020). A two‐pass model study of the CAPM: evidence from the UK stock market. Studies in Economics and Finance, 29(2), 89-104.
  33. Johnstone, D. (2020). Fama's ratio and the effect of operating leverage on the cost of capital under CAPM. Abacus, 56(2), 268-287.
  34. Knesl, J. (2023). Automation and the displacement of labor by capital: Asset pricing theory and empirical evidence. Journal of financial economics, 147(2), 271-296.‏
  35. Lee, D. H., Min, B. K., & Kim, T. S. (2019). Dispersion of beliefs, ambiguity, and the cross-section of stock returns. Journal of Empirical Finance, 50, 43-56.
  36. Lago-Balsalobre, R., Rojo-Suárez, J., & Alonso-Conde, A. B. (2023). Cross-sectional implications of dynamic asset pricing with stochastic volatility and ambiguity aversion. The North American Journal of Economics and Finance, 66, 101909.
  37. Mondal, D., & Selvaraju, N. (2019). A note on a mean-lower partial moment CAPM without risk-free asset. Operations Research Letters, 47(4), 264-269.
  38. Olkhov, V. (2024). Price and Payoff Autocorrelations in a Multi-Period Consumption-Based Asset Pricing Model. arXiv preprint arXiv:2204.07506.
  39. Rojo‐Suárez, J., Alonso‐Conde, A. B., & Ferrero‐Pozo, R. (2022). Liquidity, time‐varying betas and anomalies: Is the high trading activity enhancing the validity of the CAPM in the UK equity market?. International Journal of Finance & Economics, 27(1), 45-60.
  40. Taussig, R. D. (2022). New evidence on practical implications of the CAPM: In memory of Simon Benninga. Journal of Corporate Accounting & Finance, 33(1), 72-77.
  41. Zheng, D., Ding, S., Cui, T., & Jin, H. (2022). Real economy effects on consumption-based CAPM. Mathematics, 10(3), 360.

 

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 22 فروردین 1405