دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

شناسایی مولفه‌های حسابداری زیست محیطی با تاکید بر مدیریت پسماند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد رضا حسینی 1
شیوا حسن پور 2
محمد تمیمی 3
حسین جنت مکان 4
1 دانشجوی دکتری ،گروه حسابداری ، واحد اهواز ، دانشگاه آزاد اسلامی ، اهواز ، ایران
2 استادیار ، گروه حسابداری ، واحد اهواز ، دانشگاه آزاد اسلامی ، اهواز ، ایران
3 استادیار ، گروه مدیریت ، واحد دزفول ، دانشگاه آزاد اسلامی ، دزفول ، ایران
4 استادیار ، گرو ه حسابداری ، واحد اهواز ، دانشگا ه آزاد اسلامی ، اهواز ، ایران
10.22034/jmaak.2025.78210.4468
چکیده
چکیده
پژوهش حاضر با هدف شناسایی مولفه‌های حسابداری زیست محیطی با تاکید بر مدیریت پسماند انجام شده است. روش تحقیق کیفی به صورت اکتشافی محسوب می‌گردد. نمونه آماری براساس روش هدفمند یا گلوله برفی به تعداد 16 نفر از خبرگان، اساتید حسابداری، مدیران و پزشکان بیمارستان‌های تحت پوشش وزارت بهداشت از طریق مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته بوده است. در نخستین گام پژوهش، به کدگذاری مصاحبه‌های تخصصی پژوهش با استفاده از تحلیل کیفی مضمون و روش دلفی فازی تحلیل ساختاری-تفسیری انجام شد. براساس نتایج حاصل از تحلیل کیفی چهار دسته از مقوله‌های فراگیر شامل: عواملی علی مدل حسابداری زیست محیطی با تاکید بر مدیریت پسماند (شاخص‌های استراتژیکی، شاخص‌های عدم قطعیت، شاخص‌های تعهد تصمیم‌گیرندگان و مدیریت ارشد) عوامل حسابداری زیست محیطی (مشروعیت اجتماعی، سیستم اطلاعات حسابداری، کنترل و نظارت) عوامل مدیریت پسماند (تفکیک پسماند در مبدأ تولید، جمع‌آوری از بخش‌ها پسماند، حمل پسماند، نگهداری موقت پسماند، دفع پسماند، وضعیت نیروی انسانی) پیامدهای حسابداری زیست محیطی با تاکید بر مدیریت پسماند (بهبود و بهینه-سازی فرایندها محیط زیستی با تاکید بر مدیریت پسماند، همکاری با اداره HSE (بهداشت، ایمنی و محیط زیست)، پیامدهای مالی) شناسایی شدند. نتایج بخش کمی ضمن تأیید فرضیه‌های تحقیق نشان داد که مدل پیشنهادی از اعتبار مناسبی برخوردار است.

عنوان مقاله English

Identifying Environmental Accounting Components with Emphasis on Waste Management

نویسندگان English

mohamad reza hossini 1
shiva hassanpour 2
mohammad tamimi 3
hosin jannatmakan 4
1 PhD Student, Accounting Department, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran
2 Assistant Professor, Accounting Department, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran
3 Assistant Professor, Management Department, Dezful Branch, Islamic Azad University, Dezful, Iran
4 Assistant Professor, Accounting Department, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran
چکیده English

Abstract
The present study was conducted with the aim of identifying the components of environmental accounting with an emphasis on waste management. The qualitative research method is exploratory. The statistical sample was based on the purposeful or snowball method and consisted of 16 experts, accounting professors, managers and doctors of hospitals under the Ministry of Health through semi-structured interviews. In the first step of the research, the specialized research interviews were coded using qualitative thematic analysis and the fuzzy Delphi method for structural-interpretive analysis. Based on the results of the qualitative analysis, four categories of comprehensive categories were identified, including: causal factors of the environmental accounting model with an emphasis on waste management (strategic indicators, uncertainty indicators, commitment indicators of decision-makers and senior management), environmental accounting factors (social legitimacy, accounting information system, control and supervision), waste management factors (separation of waste at the source of production, collection of waste from different sectors, waste transportation, temporary storage of waste, waste disposal, human resource status), and environmental accounting consequences with an emphasis on waste management (improvement and optimization of environmental processes with an emphasis on waste management, cooperation with the HSE (Health, Safety and Environment) department, financial consequences). The results of the quantitative section, while confirming the research hypotheses, showed that the proposed model has appropriate validity

  • آبگینه، مریم، قنبری، مهرداد، رحمانی، محمود، (1402)، ارائه مدل عملکرد مالی براساس افشای اطلاعات زیست محیطی در شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، شماره 12(45)، صص 17-38.
  • اخگر، محمد امید، امینی، پیمان، مرادی، آزاده، (1400)، بررسی تأثیر عملکرد زیست‌محیطی بر ریسک سقوط قیمت سهام با تأکید بر ارتباطات سیاسی در بورس اوراق بهادار تهران، نشریه پژوهش های حسابداری مالی، 13، 2(48)، 120-101.
  • امیدی، فریدون، میاحی، محمد امین، (1403)، طراحی مدل مدیریت پسماند شهری مبتنی بر فناوری­های نوین (مورد مطالعه: شهرستان دزفول،فضای شهری و حیات اجتماعی، شماره 3(9)، doi: 10.22034/jprd.2024.60916.1092
  • جعفری، بهزاد، خیرالهی، فرشید، چاوشانی، مجتبی، فیض جوادیان، سید حامد، (1403)، بررسی رابطه حسابداری مدیریت استراتژیک و عملکرد زیست‌محیطی استراتژیک با در نظر گرفتن اثرات استراتژی‌های زیست‌محیطی، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، شماره (53)14، صص 200-187.
  • خدامی پور، احمد، جعفری، محبوبه، (1402)، بررسی گسترش مسئولیت‌پذیری اجتماعی و زیست محیطی، دوفصلنامه مدیریت سبز و توسعه، دوره 2، شماره 1، صص 101-111.
  • درخشان، زهرا، کازرونی، فاطمه، صالحی، محمدحسین، هوشمند، نیما، زارع، امیررضا، (1403)، سیاست­های کاهش تولید انواع پسماند و بررسی روش­های استفاده مجدد از آن­ها، دوازدهمین همایش ملی محیط زیست، انرژی و منابع طبیعی، تهران، https://civilica.com/doc/2018518
  • رمضانی قاسم آباد، کامبیز، (1403)، اصول مدیریت دفع پسماندهای بیمارستانی و تدابیر تنبیه ی نظام حقوقی ایران برای حفظ محیط زیست (مقاله مروری)، هشتمین کنفرانس بین المللی علوم و صنایع غذایی، مهندسی کشاورزی و محیط زیست، تهران، https://civilica.com/doc/2096697
  • عزیزی، صدیقه، سالاری، حجت الله، رنجبر، محمدحسین، خدادادی، داوود، (1399)، ارائه مدلی جامع از اهمیت نسبی شاخص‌های حسابداری زیست محیطی با استفاده از معادلات ساختاری،مطالعات تجربی حسابداری مالی، شماره (66)17، صص 203-173.
  • گودرزی­فرد، بهنام، مومنی، علیرضا، (1400)، بررسی حسابداری مدیریت زیست محیطی (EMA) و عملکرد این نوع حسابداری در کشور ایران، پژوهش های معاصر در علوم و تحقیقات، سال 3، شماره 27، صص 29-14.
  • مظاهری، مریم، علی­زاده، آرزو، بابایی مسدرقی، یوسف، مربی هروی، هلن، (1399)، بررسی مدیریت زباله­ها در بیمارستان فوق تخصصی تریتا در شهر تهران، https://civilica.com/doc/1514616
  • نظری, زهرا, کامیابی, سعید، شعبانی, مریم، (1399)، تاثیر مدیریت پسماند بیمارستانی بر کاهش آلودگی زیست محیطی در شهر اهواز، جغرافیا و روابط انسانی، شماره 3(2)، صص 297-271.
  • نوروزی، دیبا، اکبری، شهرام، وحدت، شقایق، حسام، سمیه، (1399)، اولویت‌بندی معیارهای الگوی استقرار بیمارستان سبز در استان فارس، مجله علوم پزشکی صدرا، دوره 8، شماره 4، صص 380-367.

 

  • Adler, R., Mansi, M., Pandey, R. (2022). Accounting for waste management: a study of thereporting practices of the top listed Indian companies. Accounting & Finance, 62(2), 2401-2437. https://doi.org/10.1111/acfi.12869
  • Albizzati, P. F., Foster, G., Gaudillat, P., Manfredi, S., Tonini, D. (2024). A model to assess the environmental and economic impacts of municipal waste management in Europe. Waste Management, 174, 605-617. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2023.12.029
  • Anjum, M.; Min, H.; Ahmed, Z. (2024). Healthcare Waste Management through Multi-Stage Decision-Making for Sustainability Enhancement. Sustainability 2024, 16, 4872. https://doi.org/10.3390/su16114872.
  • Camillus Uchenna, O.,Liu, L., Chen, Y. (2024). Review on medical waste management in China and Nigeria. Waste Management & Research: The Journal for a Sustainable Circular Economy, First published online September 8, 2024. https://doi.org/10.1177/0734242X241271018.
  • Castelo Branco, M. C., Gomes, D., & Martins, A. (2024). An institutionalist political-economy perspective on social and environmental accounting. Meditari Accountancy Research, 32(7), 35-55. http://dx.doi.org/10.1108/MEDAR-12-2023-2248
  • Da Silva, L., Prietto, P. D. M., & Korf, E. P. (2019). Sustainability indicators for urban solid waste management in large and medium-sized worldwide cities. Journal of Cleaner Production, 237, 117802. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.117802
  • Egedegu, Ezonfade T. Ombu, E. Etale, Lyndon M. (2024) Environmental Accounting and Financial Performance of Conoil Plc in Nigeria. European Journal of Accounting, Auditing and Finance Research, 12 (4). pp. 16-32. ISSN 2053-4086(Print), 2053-4094
  • Islam, M. A. (2023). Environmental accounting. In Encyclopedia of Business and Professional Ethics (pp. 651-653). Cham: Springer International Publishing.
  • Kokkinos K, Lakioti E, Moustakas K, Tsanaktsidis C, Karayannis V. (2024). Sustainable Medical Waste Management Using an Intuitionistic Fuzzy-Based Decision Support System. Sustainability. 2024; 16(1):298. https://doi.org/10.3390/su16010298
  • Kong, Y. Javed, F. Sultan, J. Hanif, M.S. Khan, N. (2022), EMA Implementation and Corporate Environmental Firm Performance: A Comparison of Institutional Pressures and Environmental Uncertainty. Sustainability, 14, 5662. https://doi.org/10.3390/su14095662
  • Le, O.TH.T. Le, A.TH.H. Thanh Vu, TH.TH. Tran, C. Nguyen, C.V. (2024). Management control systems for sustainable development: a bibliographic study. Cogent Business & Management, Volume 11, 2024 - Issue 1. https://doi.org/10.1080/23311975.2023.2296699.
  • Le, T. T., & Behl, A. (2023). Role of corporate governance in quick response to Covid-19 to improve SMEs’ performance: Evidence from an emerging market. Operations Management Research, 2020. https://doi.org/10.1007/s12063-021-00238-4.
  • Luthfiani, N. L., & Atmanti, H. D. (2021). Waste management service in Indonesia based on stochastic frontier analysis. Trikonomika, 20(2), 54–61. https://doi.org/10.23969/trikonomika. 3952
  • Marrone, M., Linnenluecke, M. K., Richardson, G., & Smith, T. (2022). Trends in environmental accounting research within and outside of the accounting discipline. Accounting, Auditing & Accountability Journal, 33(8), 2167- 2193. https://doi.org/10.1108/AAAJ-03-2020-4457
  • Miehe, R., Finkbeiner, M., Sauer, A., & Bauernhansl, T. (2022). A system thinking normative approach towards integrating the environment into value-added accounting—Paving the way from carbon to environmental neutrality. Sustainability, 14(20), 13603. https://doi.org/10.3390/su142013603
  • Moldovan, F.; Moldovan, L. (2024). Sustainable Waste Management in Orthopedic Healthcare Services. Sustainability 2024, 16, 5214. https://doi.org/10.3390/su16125214
  • Nicholls, J. A. (2020). Integrating financial, social and environmental accounting. Sustainability Accounting, Management and Policy Journal, 11(4), 745-769. https://doi.org/10.1108/SAMPJ-01-2019-0030
  • Meng, Jia, Zhang, ZhongXiang , (2022), Corporate environmental information disclosure and investor response: Evidence from China's capital market, Energy Economics, Vol., 108.
  • Rahmawati, E., Nazaruddin, I., Widiastuti, H., Sofyani, H., & Kholid, A. W. N. (2024). Environmental accounting in public sector: systematic literature review. Journal of Accounting and Investment, 25(1), 75-90. https://doi.org/10.18196/jai.v25i1.21344
  • Romero-Carazas, R., Britman Vallejos Tafur, J., Miguel Vizcarra-Quiñonez, ., Ángel Melgarejo-Quijandria, M., Christopher Ochoa-Santos, F., Gladys Gutiérrez-Monzón, S. (2024). Environmental Accounting and Sustainability: Bibliometric Analysis and Documentary Review of Scientific Production, Period 2015-2024, International Journal of Religion. Volume: 5, Number 7, pp. 379 – 390. ISSN: 2633-352X.
  • Strauss, Anselm L. & Corbin, Juliet (1998), Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory, 2nd Ed. Sage
  • Sürme, Y. Maraş, G. Aydin Akbuğa, G. (2024). Environmental sustainability, medical waste management, energy and medicine consumption of the surgical intensive care nurses: A qualitative study. Nurs Crit Care. 2024 Aug 15. doi: 10.1111/nicc.13150. Online ahead of print. DOI: 1111/nicc.13150
  • Syarif, A. M., & Novita, N. (2019). Environmental management accounting with material flow cost accounting: Strategy of environmental management in Small and Medium-sized Enterprises production activities. Indonesian Management and Accounting Research, 17(2), 143–167. https://doi.org/10.25105/imar.v17i2.5313

 

  • Xiong, G.-Y., Helo, P., Ekstrom, S., & Tamir, T. S. (2022). A case study in social manufacturing: From social manufacturing to social value Chain. Machines, 10(11), 978. https://doi.org/10.3390/machines10110978

 

  • Yang, Y., Yang, F. & Zhao, X. (2022), The impact of the quality of environmental information disclosure on financial performance: the moderating effect of internal and external stakeholders. Environ Sci Pollut Res. https://doi.org/10.1007/s11356-022-20553
  • Ziabina, Y., Acheampong, S. (2023). Financial Component of the Waste Management System. Financial Markets, Institutions and Risks, 7(2), 46-55. https://doi.org/10.21272/fmir.7(2).46-55.2023.