دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

نقش عوامل روانشناسی اجتماعی در بروز تقلب در گزارشگری مالی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علیرضا عابدین پور تیمورلوئی 1
عسگر پاک مرام 2
رسول عبدی 3
افشین نخبه فلاح 4
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری ، واحد بناب،دانشگاه آزاد اسلامی ، بناب، ایران.
2 دانشیار، گروه حسابداری ، واحد بناب،دانشگاه آزاد اسلامی ، بناب، ایران.
3 استادیار، گروه حسابداری ، واحد بناب،دانشگاه آزاد اسلامی ، بناب، ایران.
4 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم انسان ی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد پرند، پرند، ایران.
10.22034/jmaak.2025.77862.4355
چکیده
عمل ارائه گزارش های مالی متقلبانه با هدف فریب دادن و گمراه ساختن سرمایه گذاران و بازار نیز یک عمل غیراخلاقی و مجرمانه با هدف بهتر نشان دادن وضعیت مالی شرکت در کوتاه مدت است که البته برای مدیر بسیار پرریسک تلقی می شود. با این حال، شواهد متعددی در ادبیات وجود دارد که نشان ی دهد افراد مختلف به ریسک دیدگاه های متمایزی دارند که این نگرش می تواند مانع از ارتکاب افراد به جرم و جنایت گردد. در این راستا پژوهش حاضر به بررسی نقش روانشناسی اجتماعی در رفتار مدیریت سود از طریق پیش‌بینی روابط علَی میان سازه های سازه های تبادل اجتماعی، قضاوت اجتماعی، حافظه اجتماعی، ادراک اجتماعی، نقش های اجتماعی و تصمیم گیری اجتماعی و گزارشگری متقلبانه پرداخته است. جامعه آماری این پژوهش، مدیران سطح عالی، میانی و مدیران مالی شرکت‌های مورد بررسی بوده و جهت گردآوری داده‌ها از پرسش‌نامه استاندارد استفاده‌شده است. پس از انجام آزمون‌های پایایی و روایی داده‌های نمونه، تحلیل‌های مربوط بر اساس رویکرد مدل یابی ساختاری صورت گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که سازه های حافظه اجتماعی و تصمیم گیری عقلائی تاثیر معنی داری بر گزارشگری متقلبانه دارد.
کلیدواژه‌ها
سازه های روانشناسی اجتماعی
رفتار مدیریت سود
گزارشگری متقلبانه

عنوان مقاله English

The Role of Social Psychological Factors in Fraudulent Financial Reporting

نویسندگان English

Alireza Abedinpour 1
Asgar Pakmaram 2
Rasool Abdi 3
Afshin Nokhbe Fallah 4
1 PhD student of accounting, Bonab branch, Islamic Azad University, Bonab, Iran .
2 Assistant Prof., Faculty of Literature and Humanities, Islamic Azad University Bonab Branch, Bonab, Iran.
3 Associate Professor of Accounting, Bonab Branch, Islamic Azad University, Bonab, Iran .
4 Associate Professor of Accounting, Parand Branch, Islamic Azad University, Parand, Iran .
چکیده English

Abstract: Providing fraudulent financial reports with the aim of deceiving and misleading investors and the market is also an unethical and criminal act with the aim of better showing the financial status of the company in the short term, which is considered very risky for the manager. However, there are several evidences in the literature that show that different people have different views on risk, which can prevent people from committing crimes. In this regard, the current research has investigated the role of social psychology in profit management behavior by predicting causal relationships between the constructs of social exchange constructs, social judgment, social memory, social perception, social roles and social decision-making, and fraudulent reporting. The statistical population of this research is high-level, middle-level managers and financial managers of the investigated companies, and a standard questionnaire was used to collect data. After conducting the reliability and validity tests of the sample data, related analyzes were done based on the structural modeling approach. The research results showed that social memory structures and rational decision-making have a significant effect on fraudulent reporting.

کلیدواژه‌ها English

Social psychology constructs
earnings management behavior
fraudulent reporting
حجازی، رضوان، و مختاری نژاد، حمیدرضا. (1396). رابطه ساختار حاکمیت شرکتی با احتمال گزارشگری مالی متقلبانه. حسابداری ارزشی و رفتاری، 2(3)، 33-60.
خاکی، غلامرضا. 1390. روش تحقیق با رویکردی به پایان نامه نویسی، چاپ هشتم، تهران، انتشارات بازتاب.
داوری، علی.، رضازاده. آرش. 1393. مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS، چاپ دوم، تهران، انتشارات جهاد دانشگاهی.
رضایی پیته نوئی. یاسر و صفری گرایلی. مهدی، (1397)، خوانایی گزارشگری مالی و احتمال گزارشگری متقلبانه، پژوهش های حسابداری مالی، سال10، شماره4، 43-58.
رهنمای رودپشتی، فریدون و تاجمیر ریاحی، حامد،1393،مدل سازی تاثیر تورش‌های رفتاری بر رکود بازار سرمایه براساس رویکرد تفسیری– ساختاری.
فخاری. حسین و نتاج کردی. محسن، (1397)، اثر تعدیل کنندگی راهبری شرکتی بر ارتباط بین رقابت در بازار محصول و کیفیت سود پیش بینی شده مدیریت، پژوهش های حسابداری مالی و حسابرسی، سال10، شماره38، 209-237.
کاردان. بهزاد، ودیعی نوقابی. محمدحسین و امیدفر. مهدی، (1398)، بررسی رابطه غیرخطی رقابت بازار محصول و کیفیت گزارشگری مالی، پژوهش های حسابداری مالی و حسابرسی، سال11، شماره41، 177-195.
کردستانی. غلامرضا، بهرامفر. نقی و امیری. علی، (1398)، بررسی تاثیر کیفیت افشاء بر عدم تقارن اطلاعاتی، پژوهش های حسابداری مالی و حسابرسی، سال11، شماره42، 159-178.
یزدی. زینب، بنی مهد. بهمن و نیکومرام. هاشم، (1403)، نقش رفتار درک شده بر اعتقادات اخلاقی حسابداران در گزارشگری مالی، پژوهش های حسابداری مالی و حسابرسی، دوره 16، شماره 1، 151-185.
Amar,  M.,  Chen,  E.,  Gavious,  I.,  &  Weihs,  H.  (2022).  Financial  reporting  misconduct:  Evidence from the field. Finance research letters, 47, 102540.
Anderson, K. L., and T. L. Yohn. (2002). The effect of 10K restatements on firm value, information asymmetries, and investors' reliance on earnings. Available at: https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=332380.
Areks.   D,   Tversky.   A,   (1991),   Prospect   theory:   Analysys   of   decision   under   risk, Econometrica, 47(2),263-291.
Bentham.J & Pratto. F, (2000), Social dominance, New York: Cambridge University Press.
Bentler, P. M., & Chou, C. P. (1987). Practical issues in structural modeling. Sociological methods & research, 16(1), 78-117. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4207137
Blanco, B., and Dhole, S. (2017). Financial Statement Comparability, Readability and Accounting Fraud. AFAANZ Conference, Working Paper, https://www.afaanz.org/openconf/2017/modules/request.php?module=oc_program&action=summary.php&id=4.
Chapman, T‌., Craig, J‌., Steenburgh, J‌.‌ (2011)‌.‌ An Investigation of Earnings Management Through Marketing Actions‌.‌ HomeManagement ScienceVol‌.‌ 57, No‌.‌ 1‌.‌ Pp 44-62‌(In Persian).
Charles, A., & Kasilingam, R. (2015). Do Investor's Emotions Determine Their Investment Decisions? Drishtikon: A Management Journal, 6(2).
Cupertino, C. M., Martinez, A. L., & da Costa Jr, N. C. (2015). Earnings manipulations by real activities management and investors’ perceptions. Research in International Business and Finance, 34, 309-323.
Erwin, I., Giyanti, GH., Kartini, H., Syamsuddin, W., Arifuddin, M. (2021). Determinants of Financial Statement Fraud: Research Fraud Diamond Theory (Empirical Study on Manufacturing Company listed on the Stock Exchange). Psychology and Education, 58(1), 302-308.
Fung, M.K. (2015). Cumulative prospect theory and managerial incentives for fraudulent financial reporting. Contemporary Accounting Research, 32 (1), 55–75.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., and Tatham, R.L., (2006), Multivariate data analysis 6th Edition. Pearson Prentice Hall, New Jersey. Humans: Critique and reformulation. Journal of Abnormal Psychology, 87, PP: 49-74
Healy P.M., And J. M. Wahlen. (1999). A review of earnings management literature and its implications forstandard setting, Accounting Horizons 13 (4) (December): 355-363.
Ionescu, L. (2017). Errors and fraud in accounting. The role of the external audit in fighting corruption. Annals of SpiruHaret University. Economic Series 17(4): 29-36.
Kayhan, N. (2021). Financial Frauds and Governments' Role. 10.13140/RG.2.2.33312.92166.
Li, D., and Ying, X. (2016). Does Stock Market Liquidity Help Deter Earnings Management? Evidence from the SEC Tick Size Pilot Test (July 3, 2019). 29th Australasian Finance and Banking Conference 2016. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=2825789 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2825789 (In Persian).
Lo, K., Ramos, F., and Rogo, R. (2017). Earnings Management and Annual Report Fraud Detection. Contemporary Accounting Research, Vol. 32, No. 3, Pp. 1193-1223.
Mostafa, A.M., Norfadzilah, R., Sadiq, A,Rosemary, O.O. (2021) The Influence of CEO Characteristics on Financial Reporting Quality in Nigerian Non-Financial Listed Companies. Journal of Contemporary Issues in Business and Government, 27(2), 117-122.
Scott, William, 2000, Financial Accounting Theory, Prentice Hall, chapter 11, p.p. 343-352.
Tarpol. D, Huddy. L & Jervis.R, (2005), The psychological assessment of political ledders, Ann Arbor, MI: University of Michigan Press.
دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت
دوره 15، شماره 58
تابستان 1405
صفحه 459-470