دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت

تأثیر توسعه رفتار اخلاقی بر بهبود رفتار حرفه‌ای حسابداران

نویسندگان
1 دانشیار و عضو هیآت علمی دانشگاه تهران، دانشکده مدیریت، تهران، ایران
2 استاد و عضو هیآت علمی دانشگاه تهران، دانشکده مدیریت، تهران، ایران
3 گروه حسابداری، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران دانش آموخته دوره دکتری حسابداری پردیس بین‌المللی کیش، دانشگاه تهران (نویسنده مسئول)
چکیده
     ارائه اطلاعات سودمند جهت اخذ تصمیمات اقتصادی هدف حسابداری است. از این ‌رو حسابداران دارای مسئولیت خطیری در برابر جامعه هستند. برجستگی متمایز حرفه حسابداری پذیرش وظیفه نسبت به جامعه و داشتن درجه بالایی از وظیفه­شناسی و صداقت است. هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر توسعه رفتار اخلاقی بر وظیفه‌شناسی، پشتیبانی از منافع عمومی و صداقت حسابداران است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر داده­های پژوهش پیمایشی – توصیفی است. جامعه آماری پژوهش اساتید حسابداری، مدیران ارشد مالی، حسابداران رسمی و دانشجویان حسابداری مقطع دکتری و کارشناسی ارشد بوده است. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه بوده و داده­ها با استفاده از ضریب همبستگی اسپیرمن و همچنین مدل معادلات ساختاری تحلیل گردیده است. یافته­های پژوهش نشان داد توسعه رفتار اخلاقی در حسابداری به ترتیب دارای تأثیر 13/0، 68/0 و 73/0 بر متغیرهای وظیفه‌شناسی، پشتیبانی از منافع عمومی و صداقت است. حرفه حسابداری نیازمند الگویی است که بتواند به اهداف ارتقاء رفتار اخلاقی در این رشته منجر شود؛ بنابراین ضرورت دارد یک برنامه آموزشی در این زمینه به‌منظور افزایش آگاهی اخلاقی و توسعه دانش تمامی برنامه‌ریزان حسابداری در سطح کشور توسط دانشگاه‌ها و انجمن‌های حرفه‌ای تدوین گردد.
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Impact of Developing Ethical Behavior on Improving Professional Accountants' Behavior

نویسندگان English

Mohammad Reza Nikbakht 1
Mohammad Reza Mehregan 2
Hossein Safari 1
Javad Masoudi 3
1 Associate Professor, Faculty member of management, Tehran University, Tehran, Iran
2 Professor and Faculty member of Tehran University, Faculty of Management, Tehran, Iran
3 Department of Accounting, Kermanshah Branch, Islamic Azad University, Kermanshah, Iran Phd graduate from the Accounting Department of Kish International Campus, University of Tehran. (Corresponding Author)
چکیده English

The purpose of accounting is to provide useful information for economic decisions making. Therefore the accountants have a great responsibility to society. A distinguishing feature of the accountancy profession is acceptance of duty towards society and a having a high degree of deontology and honesty.  This study is aimed to investigate the effects of development of ethical behavior on duty, support of the public interest and the accountants’ integrity.Methods: This study in terms of purpose is considered as an applied research and in terms of data collection is considered as a survey- descriptive study. The statistical population of the study consisted accounting professors, CFOs, CPAs and accounting doctoral and master's students. Data collection tools were researcher-made questionnaires. The Spearman correlation tests were used for analyzing data. The results showed that the betterment of ethical behavior in accounting have an impact of %13/0, %68/0 and %73/0 respectively on deontology, support of the public interest and integrity. The finding suggest that the accounting profession needs a model that could lead to the goal of promoting ethical behavior in the field; therefore, it is necessary to develop a training program for the purpose of increasing the ethical awareness by universities and professional associations.
 
 

کلیدواژه‌ها English

Accounting ethics education
deontology
development of ethical behavior
integrity
and public interest
*       آقایی، محمدعلی و حصارزاده، رضا، (1391)، الگو سازی مفهومی اخلاق در حسابداری و پیمایش دیدگاه حسابداران، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، سال هفتم، شماره 3، صفحات 61-52.
*       اترک، حسین (1389)، وظیفه گرایی اخلاقی، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، سال پنجم، شماره‌های 1 و 2، صفحات 35-27.
*       ارباب سلیمانی، عباس (1393)، آیین رفتار حرفه‌ای برای حسابداران حرفه‌ای، فدراسیون بین‌المللی حسابداران، چاپ اول، مرکز آموزش و تحقیقات حسابداری و حسابرسی.
*       اعتمادی، حسین و دیانتی دیلمی، زهرا (1388)، تأثیر دیدگاه اخلاقی مدیران مالی بر کیفیت گزارش‌های مالی شرکت‌ها، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، سال چهارم، شماره‌های 1 و 2. صفحات 22-11.
*       اعتمادی، حسین و فرزانی، حجت اله و غلامی حسین‌آباد، رضا و ناظمی اردکانی، مهدی (1389)، بررسی تأثیر ارزش‌های اخلاق شرکتی بر درک مدیریت سود، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، سال پنجم، شماره‌های 3 و 4، صفحات 46-35.
*       برادران حسن‌زاده، رسول؛ فتاحی اصل، بهرام؛ ابوالحسن زاده، سودا، (1392)، بررسی تاثیر تیپ­های شخصیتی حسابرسان بر محتوای گزارش حسابرسی، فصلنامه دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره2، شماره 6، صص 100-89.
*       بنی مهد، بهمن و درویش، حدیثه (1395)، اعتماد اجتماعی و نگرش حسابرسان در باره استقلال، فصلنامه حسابداری و حسابرسی مدیریت، سال پنجم، شماره 19، صفحات 26-17.
*       تحریری، آرش، فرودی، مریم و طهمورثی، زهرا، (1395)، ساختار اخلاقی و محافظه‌کاری حسابداری در شرکت‌های پذیرفته در بورس اوراق بهادار تهران، چهارمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های کاربردی در مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 117.
*       ثقفی، علی و رحمانی، حلیمه و رفیعی، افسانه (1389)، آموزش اخلاق حسابداری در دوره کارشناسی، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره‌های 1 و 2، صفحات 18-7.
*       جباری، حسین و رحمانی، حلیمه (1389)، سنجش ملاحظات اخلاقی در حسابداری، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره 3 و 4، صفحات 56-47.
*       حساس یگانه، یحیی و خادم، حمید و مرویان حسینی، زهرا (1395)، رشد اخلاقی یا آیین رفتار حرفه‌ای: تفاوت بین ذهنیت و عمل حسابرسان، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، سال یازدهم، شماره 2، ‎صص 122-113.
*       حساس یگانه، یحیی و کاظم پور، احسان (1392) رابطه سطح مهارت حسابرسان با حساسیت و قضاوت اخلاقی، پژوهش‌های تجربی حسابداری، سال سوم، شماره 10، صفحات 70-53.
*       حساس یگانه، یحیی و مقصودی، امید (1390)، ارزش‌های اخلاقی در قضاوت حرفه‌ای حسابرس، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، سال ششم، شماره 1، ‎صفحات 73-62.
*       خسروآبادی، طاهره و بنی مهد، بهمن (1394)، پیش‌بینی بی‌اخلاقی و فساد مالی با توجه به اعتماد اجتماعی در حرفه حسابرسی، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، سال دهم، شماره 4، صفحات 53-45.
*       خوزین، علی و محمدی، جمال (1394)، مطالعه تطبیقی مفاهیم مندرج در آیین رفتار حرفه‌ای حسابداران از دیدگاه تهیه‌کنندگان و استفاده‌کنندگان از گزارش‌های مالی، دانش حسابرسی، سال پانزدهم، شماره 60، صفحات 163-139.
*       دازه، نوشین و گرکز، منصور (1394)، رابطه بین استدلال اخلاقی، طرز تفکر، نیت و تمایل اخلاقی حسابداران رسمی، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، سال دهم، شماره 1، صفحات 123-115.
*       دریایی، عباسعلی و عزیزی، اکرم (1397)  رابطه اخلاق، تجربه و صلاحیت حرفه‌ای حسابرسان با کیفیت حسابرسی (با توجه به‌ نقش تعدیل‌کننده شک و تردید حرفه‌ای)، مجله دانش حسابداری مالی، دوره 5، شماره 1، صص 99-79.
*       رحمانی نیا، احسان و یعقوب نژاد، احمد (1396)، عوامل مؤثر بر تصمیم‏گیری اخلاقی حسابرسان داخلی، فصلنامه دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره 6، شماره 24، صص166-145.
*       رویایی، رمضانعلی و رهنمای رودپشتی، فریدون و جباری، حسین (1388)، تأثیر فرهنگ بر استنباط اخلاقی دانشجویان حسابداری،  مجله مدیریت فرهنگی، سال سوم، شماره 5، صص 101-85.
*       سرلک، نرگس (1387)، اخلاق حسابداری، فصل‌نامه اخلاق در علوم و فن‌آوری، سال سوم، شماره 1 و 2، صص 83-71.
*       سلمان پناه، نجمه و طالب نیا قدرت اله (1392)، عوامل مؤثر بر قضاوت اخلاقی حسابداران رسمی ایران، فصلنامه حسابداری مدیریت، سال ششم، شماره 18، صفحات 96-87.
*       سلیمی، مهدی(1396)، ارائه الگوی توسعه اخلاق حرفه‌ای در سازمان‌های ورزشی. فصلنامه اخلاق در علوم و فنّاوری. دوره 12، شماره 1، صص 61-49.
*       شریعتی، مرضیه؛ رهنمای رودپشتی، فریدون؛ طالب نیا، قدرت الله؛ رویایی، رمضانعلی (1397)، آگاهی فراشناختی، ابعاد درک معنای ضمنی و رفتار تصمیم‌گیری حسابداران مدیریت در باور و عمل: مطالعه‌ی ذهنیت دانشجویان حسابداری، فصلنامه دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره 7، شماره 26، صص30-11.
*       شیرخانی، بهروز (1390)، تأثیر گرایش‌های اخلاقی حسابداران بر قضاوت‌های حرفه‌ای آن‌ها، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.
*       صالحی، تابنده (1395) رابطه اخلاق حرفه­ای حسابرس و کیفیت حسابرسی، فصلنامه اخلاق در علوم و فنّاوری. دوره 11، شماره 3، صص 86-77.
*       فرزین، فرشیده. بنی‌طالبی دهکردی، بهاره. بخشی‌نژاد، محمود (1397)، ارتباط سازه‌های فردی و اجتماعی برآموزش اخلاق حرفه‌ای حسابداری. اخلاق در علوم و فنّاوری، سال 13، شماره 1، صص ۱53-۱45.
*       فرزین، فرشیده. بنی‌طالبی دهکردی، بهاره. بخشی‌نژاد، محمود (1395)، مقایسه اولویت‌بندی راهکارهای موضوعی- محتوایی و انگیزشی-ساختاری آموزش اخلاق حرفه‌ای حسابداری به دانش آموزان و دانشجویان رشته حسابداری از دیدگاه دبیران هنرستان و استادان دانشگاه، فصلنامه حسابداری مدیریت، دوره 9، شماره 29، صفحات 128-111.
*       قرا ملکی، احد فرامرز (1395)، اخلاق حرفه‌ای، تهران، نشر مجنون.
*       قرا ملکی، احد فرامرز و حسینی، سیده مریم (1391)، نسبت دوسویه‌ی اخلاق و آموزش در پزشکی، مجله ایرانی اخلاق و تاریخ پزشکی، جلد 5، دوره 5، ویژه‌نامه اخلاق در پژوهش، صفحات 78-78.
*       لاری دشت بیاض، محمود و خادم، حمید و لاری دشت بیاض، عباس (1392)، رفتار اخلاقی حسابداران – تفاوت‌های بین عقاید و عمل، یازدهمین همایش ملی حسابداری ایران.
*       مدرس، احمد و دیانتی دیلمی، زهرا (1385)، استفاده از الگوی امتیازنامه متوازن در حرفه حسابداری برای حفظ منافع عمومی و ارتقای اخلاق حرفه‌ای، دانش حسابرسی، شماره 21، صفحات 15-4.
*       مدرس، احمد و رفیعی، افسانه (1387)، بررسی دیدگاه عمومی درباره رعایت آیین رفتار حرفه‌ای توسط حسابرسان و ضمانت اجرایی آن در ایران، دانش حسابرسی، شماره 25 و 26، صفحات 20-4.
*       مهدوی، غلامرضا و علی پور، صفدر (1389)، رویکردهای تصمیم‌گیری اخلاقی مدیران مالی شرکت‌ها، دانش حسابداری، سال اول، ش 2، ص 53-33.
*       نصیری زاده، مژگان (1387)، علل عدم صداقت در سازمان‌ها و نقش مدیران در ترویج صداقت، پایگاه راهکار مدیر، دانشگاه علوم پزشکی تهران، معاونت توسعه مدیریت و برنامه‌ریزی منابع.
*       ودیعی، محمدحسین و عنبرانی، صالح (1391) بررسی عوامل مؤثر اخلاقی در مدیریت سود، پژوهش‌های تجربی حسابداری مالی، سال دوم، شماره 1، صفحات 77-65.
 
*       Abdolmohammadi, M., & Reinstein, A. (2012). Practicing Accountants' Views of the Content of Accounting Ethics Courses.
*       Armitage, J., & Poyzer, J. K. (2010). Academicians' and Practitioners' Views on the Importance of the Topical Content in the First Auditing Course. American Journal of Business Education, 3(1), 71-82.
*       Baetz, M. C., & Sharp, D. J. (2004). Integrating ethics content into the core business curriculum: Do core teaching materials do the job?. Journal of business ethics, 51(1), 53-62.
*       Bampton, R. & Cowton, C. J. (2002). Pioneering in Ethics Teaching: The Case of Management Accounting in Universities in the British Isles. Teaching Business Ethics, 6(3), 279-295.
*       Blewitt, J. C., Blewitt, J. M., & Ryan, J. (2018). Business forums pave the way to ethical decision making: The mediating role of self-efficacy and awareness of a value-based educational institution. Journal of Business Ethics, 149(1), 235-244
*       Canning, M., & O'Dwyer, B. (2001). Professional accounting bodies' disciplinary procedures: accountable, transparent and in the public interest?. European Accounting Review, 10(4), 725-749.
*       Christensen, A., Cote, J., & Latham, C. K. (2016). Developing ethical confidence: The impact of action-oriented ethics instruction in an accounting curriculum. Journal of Business Ethics, 1-19.
*       Davenport, L. & Dellaportas, S. (2009). Interpreting the public interest: A survey of professional accountants. Australian accounting review, 19(1), 11-23.
*       Graham, A. (2012). The teaching of ethics in undergraduate accounting programmes: the students' perspective. Accounting Education, 21(6), 599-613.
*       Kelly, P. T. (2017). Integrating Leadership Topics into an Accounting Ethics Course–Preparing Students for a Challenging Profession. In Advances in Accounting Education: Teaching and Curriculum Innovations (pp. 141-180). Emerald Publishing Limited.
*       Mladenovic, R., & Martinov-Bennie, N. (2016). Students’ insights into their ethical decision making. Paper presented at Vienna University of Economics and Business on.
*       Martinov-Bennie, N. & Mladenovic, R. (2015). Investigation of the impact of an ethical framework and an integrated ethics education on accounting students’ ethical sensitivity and judgment. Journal of Business Ethics, 127(1), 189-203.
*       Melé, D. (2005). Ethical education in accounting: Integrating rules, values and virtues. Journal of Business Ethics, 57(1), 97-109.
*       Miller, W. F., & Becker, D. A. A. (2011). Ethics In The Accounting Curriculum: What Is Really Being Covered? American Journal of Business Education (AJBE), 4(10), 1-10.Mohamed Saat, M. Porter, S. & Woodbine, G. (2012). A longitudinal study of accounting students' ethical judgment making ability. Accounting Education, 21(3), 215-229.
*       O'Leary, C. (2009). An empirical analysis of the positive impact of ethics teaching on accounting students. Accounting Education: an international journal, 18(4-5), 505-520.
*       Saat, M. M. (2010). An investigation of the effects of a moral education program on the ethical development of Malaysian future accountants. Curtin University of Technology.
*       Smith, L. M. (2003). A fresh look at accounting ethics (or Dr. Smith goes to Washington). Accounting Horizons, 17(1), 47-49.
*       Stonciuviene, N., & Naujokaitiene, J. (2014). Formation of the Ethics of Professional Accountants from a Moral Standpoint: Analysis of Decisive Factors and Their Influence. European Scientific Journal, ESJ, 9(10).
*       Taplin, R., Singh, A., Kerr, R., & Lee, A. (2018). The use of short role-plays for an ethics intervention in university auditing courses. Accounting Education, 1-20.
*       Tormo-Carbó, G. Seguí-Mas, E. & Oltra, V. (2016). Accounting Ethics in Unfriendly Environments: The Educational Challenge. Journal of Business Ethics, 135(1), 161-175.
Williams, J. & Elson, R. J. (2010). Improving ethical education in the accounting program: A conceptual course. Academy of Educational Leadership Journal, 14(4), 107.