Identification and validation of the dimensions and components of the inclusion of mining process in the audit of financial statements

Document Type : Original Article

Authors
ELNAZ ANDARZ 1
mojtaba dastoori 2
saeed moradpour 3
1 Department of Industrial Management, Ki.C., Islamic Azad University, Kish, Iran
2 Department of Accounting and Finance, Ki.C., Islamic Azad University, Kish, Iran
3 Department of Accounting and Finance, BA.C., Islamic Azad University, Bandar Abbas, Iran
10.22034/jmaak.2026.78318.4496
Abstract
The aim of the current research is to identify and validate the dimensions and components of including the mining process in the audit of statements
It is financial that was done with a quantitative method. Contributors include certified accountants, responsible for auditing statements
Finance was in reporting companies in Tehran province based on Cochran's formula and random sampling method
The strata according to the region, the number of 303 people was determined as the sample size.
measurement tool in this research
The questionnaire was researcher-made, and the validity of the form and content and the reliability of the questionnaire were determined using the alpha coefficient
Cronbach's was confirmed, then the data collected using structural equation modeling software
SPSS and LISREL were analyzed. The findings showed the implementation of the mining process, the reliability of the audit results
It increases and by replacing it with manual audit methods, it improves the strength of audit evidence.

It also showed that process mining as a new data mining technique provides a tool for auditors to
Keep pace with technological advances and challenges.
Keywords
Process mining
financial statement auditing
organizational factors
fuzzy cognitive map

  1. 1.       ابراهیمی کردلر، علی و خاک نجاتی، زینب. (1392). فرایندکاوی در حسابرسی. نشریه حسابرس، 1(66)، 75-66.

    2.       جعفری، بهزاد. (1402). تدوین مدل حسابداری نسلی وخط­مشی­های بودجه­ای متناسب با ساختار اقتصادی و بودجه­ای کشور ایران. فصلنامه علمی پژوهشی دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 15(3)، 13-1.

    3.       حسینی، سیدیعقوب؛ مصلح، عبدالمجید و حسینی، مطهره. (1397). تحلیل فرآیندهای الکترونیکی با استفاده از تکنیک فرآیندکاوی (مورد مطالعه: فرآیند ترفیع پایه اعضای هیئت علمی دانشگاه خلیج فارس). چشم­انداز مدیریت صنعتی، شماره 29، صص: 135-113.

    4.       حسین­زاده، علی و ستاری، جلال. (1398). آشنایی با صورت­های مالی و حسابرسی آن. دومین کنفرانس ملی چشم اندازهای نوین در حسابداری، مدیریت و  کارآفرینی.

    5.       حمیدیان، محسن و لبافی، معصومه. (1396). بررسی نقش سازمانی داده­کاوی در حوزه­های حسابداری و مالی. ماهنامه پژوهش­های مدیریت و حسابداری، 6(41)، 59-46.

    6.       رستملو، عباس؛ محرمی، حمید؛ مولایی، حمید و عباسی، محمدولی (1401) بررسی ایجاد “فرآیند کاوی” در حسابرسی صورت­های مالی. فصلنامه علمی تخصصی رویکردهای نوین در علوم مدیریت، 3(4)، 41-24.

    7.       صالحی، احمد؛ اقدسی، محمد؛ خطیبی، توکتم و شیخ محمدی، مجید. (1402). مرور نظام­مند کیفیت داده در فرایندکاوی. نشریه علوم و فنون مدیریت اطلاعات، 9(3)، 160-103.

    8.       علی­بیگی، فرزانه و داداشی نسب، مجید. (1397). اثر حسابرسی صورت­های مالی بر نوسان­پذیری بازده سهام و حجم معاملات. دومین کنفرانس بین­المللی تحولات نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری.

    9.       غلامی، آدیش و محمدی، محسن. (1398). مروری بر فرآیند کاوی. سومین کنفرانس ملی دستاوردهای نوین در برق وکامپیوتر و صنایع.

    10.    فیضی­زاده، احمد. (1403). رابطه بین مولفه­های حسابرسی صورت­های مالی و پیشگیری و کشف تقلب. فصلنامه علمی پژوهشی دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 15(3)، 154-143.

    11.    نوربخش حسینی، زینب و محمدحسینی، الهه. (1401). فرآیندکاوی در حسابرسی صورت­های مالی. مجله مطالعات مدیریت و حسابداری، 8(1)، 187-181.

    1. Adjei Anning, A., & Adusei, M. (2022). An Analysis of Financial Statement Manipulation among Listed Manufacturing and Trading Firms in Ghana. Journal of African Business, https://doi.org/10.1080/15228916.2020.1826856
    2. Appelbaum, D.A., Kogan, A., Vasarhelyi, M.A. (2018). Analytical procedures in external auditing: a comprehensive literature survey and framework for external audit analytics. J. Account Literature, 40, 83-101.
    3. Appelbaum, D., Kogan, A., & Vasarhelyi, M.A. (2017). Big data and analytics in the modern audit engagement: research needs. Auditing: J. Pract. Theory, 36, 1-27.
    4. Chiu, T., & Jans, M. (2019). Process mining of event logs: a case study evaluating internal control effectiveness. Account, Horizons, 33, 141-156.
    5. Chiu, T., Wang, Y., & A. Vasarhelyi, M. (2020). The Automation of Financial Statement Fraud Detection: A Framework Using Process Mining. Journal of Forensic and Investigative Accounting, 12(1), 86-108.
    6. Deloitte, M. (2020). Welcome to the Deloitte Center of Process Bionics [WWW Document]. URL www2.deloitte.com/de/de/pages/finance/topics/center-ofprocess- bionics.html
    7. Eulerich, M., Huang, Q., Pawlowski, J. & Vasarhelyi, M. A. (2025). Using process mining as an assurance tool in the three-lines-model. International Journal of Accounting Information Systems, 56(5), 1-18.
    8. Giuseppe, C., Valerio, M., Teresa, M. & Carmela, S. L. (2014). A Simulation Approach in Process Mining Conformance Analysis. The Introduction of a Brand New BPMN Element. IERI Procedia, 6, 45-51.‏
    9. Park, S. & Kang, Y. S. (2016). A Study of Process Mining-based Business Process Innovation, Information Technology and Quantitative Management, vol. 91, pp. 734-743.
    10. Tax, N., Sidorova, N., Haakma, R. & van der Aalst, W. M. P. (2016). Log-based Evaluation of Label Splits for Process Models. Procedia Computer Science, 96, 63-72.
    11. Van Scheepstal, S. (2018). Data quality within process mining in the auditing context. Master Thesis Information Management, https://onedata.ai/campaigns/democratizing-data-access.
    12. Werner, M., Wiese, M., & Maas, A. (2021). International Journal of Accounting Information Systems. International Journal of Accounting Information Systems, 41(21), 1-15.