Providing an Audit Judgment Model based on Artificial Intelligence

Document Type : Original Article

Authors
Azam Sehat Baramcheh 1
Hamid Reza Shammakhi 2
Amir Yalfani 3
1 PhD student, Department of Accounting, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Accounting, Eslamshahr Branch, Islamic Azad University, Eslamshahr, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Accounting, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran.
10.22034/jmaak.2025.77853.4352
Abstract
The present research has presented the audit judgment model based on artificial intelligence. In terms of the research approach, this research is a mixed exploratory research in the qualitative part and in the quantitative part; It is a descriptive-causal research. In line with the implementation of this research, first by using theoretical foundations; The dimensions, components and indicators for predicting auditors' professional judgment that were based on artificial intelligence; It was extracted and three dimensions (including intelligence, design and selection) and 18 components (including data collection, identification of goals, problem diagnosis, data validity, organization of problems, evaluation and effectiveness, control environment, accounting systems, data manipulation, actions correction, data security, risk reporting, creating statistics and figures regarding alternatives, maximizing alternatives, changing how to choose alternatives, network security, IT-based auditing and risk assessment) were identified and agreed upon. The statistical population of this research is audit accountants who are related to a large amount of information and big data, and the required data was distributed among 201 people using a researcher-made questionnaire; was collected after that; To analyze the data, inferential statistics methods such as t-test and structural equation modeling by PLS method were used. The first result of this research was to identify the dimensions and components influencing the auditor's professional judgment based on artificial intelligence, which was achieved by using theoretical studies, summarizing the opinions of accounting and auditing experts, analyzing the opinions of the statistical community and receiving the opinions of experts in the fields related to the research. The second results of this research showed that data collection, identification of goals, evaluation and effectiveness, corrective measures, risk reporting, IT-based audit and risk assessment have a positive and significant impact on auditors' finances; But statistically; Impact of problem detection, data validity, problem organization, control environment, accounting systems, data manipulation, data security, creating statistics and figures about alternatives, maximizing alternatives, changing how alternatives are chosen and the importance of the network; The judgment of the auditors was not verified.
اسماعیلی‌کیا، غریبه‌، علی بیگی، شیما.(1397). تاثیر تجربه کارکنان در بخش خصوصی بر قضاوت و تصمیم‌گیری آنان در به‌کارگیری حسابداری تعهدی و ادراک آنان از پیاده‌سازی آن در بخش عمومی‌. حسابداری دولتی، پاییز و زمستان 1397 - شماره 9 رتبه علمی- پژوهشی (وزارت علوم).
برزگر، سعید، حمیدیان، محسن، جعفری, سیده محبوبه. (1403). تاثیر مولفه های جهت گیری اخلاقی بر ارزیابی ریسک تقلب حسابرسان مستقل. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت, 13(52), 371-385.
ثقفی، علی، ‌جوانی قلندری، ‌موسی‌‌.(1395). داده‌های بزرگ چگونه حسابداری مالی را تغییر خواهند داد؟ فصلنامه حسابداری و منافع اجتماعی. دوره 6، شماره 3 - شماره پیاپی 22، صص: 43-40.
جهانیان، ایوب.(1402). تأثیر سلامت روان و هوش معنوی حسابداران رسمی بر قضاوت حرفه‌ای و بازداری رفتاری با تأکید بر تئوری تعارض. رساله دکتری تخصصی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس، دانشکده مدیریت و حسابداری.
حجتی فرد، حامی، پورحیدری، امید، بهارمقدم، مهدی.(1398). چارچوب قضاوت حرفه‌ای حسابرسان مستقل در ایران. فصلنامه دانش حسابرسی، سال نوزدهم زمستان 1398 شماره 77.
حریمی، مهدی.(1403). بررسی اثر ویژگی های تردید بر رابطه بین ابعاد ذهنیت فلسفی و کیفیت قضاوت حرفه ای حسابرسان. پایان نامه کارشناسی ارشد، موسسه آموزش عالی شاندیز، گروه مدیریت.
حسینی، سید‌علی، رسولی، ندا.(1398). قضاوت حرفه‌ای در حسابرسی و اندازه‌گیری آن: مفاهیم، نظریه‌ها و چشم انداز تئوریک. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره 8، شماره 31.
حکیم، سیدمحمدرضا طباطبائی.(1402).‌ارائه الگوی اثرگذاری تورش رفتاری اتکا و تعدیل بر قضاوت حسابرسان. رساله دکتری تخصصی، دانشگاه آزاد اسلامی ‌واحد شاهرود، دانشکده علوم انسانی.
خلیل، رسول.(1402). تأثیر بلند مدت شرایط اقتصادی بر قضاوت حسابرسان. رساله دکتری تخصصی، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی.
رجب‌دری، حسین، وکیلی‌فرد، حمیدرضا‌، سالاری، حجت الله، امیری، علی.(1401). رابطه نظریه‌های اخلاقی و رفتار اخلاقی در قضاوت حسابرسان. فصلنامه قضاوت و تصمیم‌گیری در حسابداری و حسابرسی، دوره 1، شماره 1 - شماره پیاپی 1.
رحمانی‌نیا، احسان، یعقوب‌نژاد، احمد .(1396). عوامل مؤثر بر تصمیم‌گیری اخلاقی حسابرسان داخلی. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره‌ 6، شماره ‌24، صص: 14-8.
سعیدی‌گراغانی، مسلم، ناصری، احمد.(1396). تفاوت های فردی و قضاوت حرفه ای حسابرس. فصلنامه   پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی (پژوهشنامه حسابداری مالی و حسابرسی)، زمستان 1396، دوره 9، شماره 36.
سلمانی، چنگیز، بحری ثالث، جمال, جبارزاده کنگرلویی، سعید، پاک مرام، عسگر. (1401). شناسایی ابـعاد و مؤلفه و شاخص های پیش‌بینی قضاوت حرفه‌ای حسابرسان. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت. ‌11(44), 1-13.
شمسائی، وحید.(1400). ترجمه استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی و آثار آن بر قضاوت و تصمیم‌گیری‌. رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری پاییز 1400 - شماره 83 (جلد دهم)‌.
صالحی لشکاجانی، شهرام، محمدی نوده، فاضل، مشکی، مهدی، رضایی، فرزین‌(1401). الگوی شناسایی عوامل موثر بر تعدیلات صورت‌های مالی با رویکرد پیچیدگی قضاوت حسابرسی و سطح اهمیت‌. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت. , 11(44), 27-44.
عرب‌مازار یزدی، محمد، مرادی، محمد امیر .(1399). فرصت‌ها و چالش‌های کاربرد کلان داده ها در سیستم اطلاعاتی حسابداری بخش عمومی از منظر مسئولیت پاسخگویی. فصلنامه دانش حسابرسی، سال بیستم تابستان 1399 شماره 79 صص: 1-5.
نقدی، سجاد، اسماعیلی، جواد، محمدزاده، محمدباقر .(1398). تبیین حسابداری کلان با تاکید بر اهمیت داده‌های حسابداری در الگو‌سازی تورم. فصلنامه دانش حسابداری، شماره 39،صص: 4-1.
یزدی، سمیه.(1401). اثر حرفه‌گرایی حسابرسان بر قضاوت اخلاقی: تفاوت میان حسابرسان دولتی، خصوصی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی. رساله دکتری تخصصی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشکده مدیریت و اقتصاد.
منابع لاتین
Appelbaum, D., Scott, S., Sun, T .(2021). ‌A Framework for Auditor Data Literacy:A Normative Position.Downloaded from‌‌‌http://meridian.allenpress.com/accounting-horizons/article-pdf/doi/10.2308/HORIZONS-19 127/2629424/acch-horizons-19-127.pdf by Iran, Islamic Republic of, ehsanom@yahoo.com on 25 January 2021. pp: 10-14.
Elsayed, A‌., Awad, I‌‌., Ahmed, A., Elamer, ‌‌A.‌, Nazieh, E ‌.(2021).‌ The convergence of big data and accounting: innovative research opportunities.‌Technological Forecasting and Social Change. Technological Forecasting and Social Change, Volume 173, December 2021, pp:121-171.
Hadi, S.H., Permanasari, A.E., Hartanto, R., Sakkinah, I., Sholihin, M., Sari, R., and Haniffa, R. .(2021)‌Developing Augmented Reality-based Learning Media and Users’ Intention to Use It for Teaching Accounting Ethics‌‌. Education and Information Technologies, Special Issue on: The Frontiers of Augmented and Mixed Reality in all Levels of Education, PP. 1- 28.
Hermawan, M., and Kokthunarina, K.‌(2019)‌.Factors Influencing Accounting Students’ Perception of Accounting Ethics; an Empirical Study in Indonesia‌. Jurnal Akuntansi Dan Bisnis, 18 (2), PP. 88- 97.
Jinseok, S., Chun, Y., Shin, J., and Min Soo, K.‌(2013)‌. How Does Corporate Ethics Contribute to Firm Financial Performance? The Mediating Role of Collective Organizational Commitment and Organizational Citizenship Behavior‌. Journal of Management, 39 (4), PP. 853-877.
Leiby, J., Kristina, R., Ken, T .(2021).‌ Challenges to Experimental Audit JDM Research and the Role of Online Platforms in Resolving These Challenges. AUDITING: A JOURNAL OF PRACTICE & THEORY American Accounting Association. Vol. 40, No. 3 DOI: 10.2308, pp: ‌19-105.
Liu, Y., Zhao, S., Li, R., Zhou, L., and Tian, F. ‌(2018)‌. The Relationship between Organizational Identification and Internal Whistle-blowing: The Joint Moderating Effects of Perceived Ethical Climate and Proactive Personality‌. Review of Managerial Science, 12 (1), PP. 113- 134.
Moll, J‌., Yigitbasiogl, O‌ .(2019).‌ The role of internet-related technologies in shaping the work of accountants: New directions for accounting research. The British Accounting Review. Volume 51, Issue 6, November 2019, 100833, pp:12-21.
Ratnaningsih, R., and Linda Diana, A.‌(2020)‌. The Effect of Accountant Professional Ethic’s Education and Religiosity on Student’s Perception of Accountant’s Ethical Behavior (Study on Indonesia College of Economics Bachelor of Accounting Students)‌. Advances in Economics, Business and Management Research, 127, PP. 1-4.
Schultz, O., Tran, D.‌(2015)‌.‌Business Ethics and the Influence on the Development of Intellectual Capital: A Study of the Auditing Profession, Master Thesis of Kristianstad University‌. Section for Health and Society.
Shukla, A., and Srivastava, R.‌(2017)‌. Influence of Ethical Ideology on Job Stress‌.  Asian Journal of Business Ethics, 6 (2), PP. 233- 254.
Svanberg, J., and Öhman, P.‌(2016)‌.Does Ethical Culture in Audit Firms Support Auditor Objectivity?‌. Accounting in Europe, 13 (1), PP. 65-79.
Zhang, J‌‌.,‌ Yang, D., Appelbaum, D .‌(2015). Toward effective Big Data analysis in continuous auditing. Accounting Horizons, Vol. 29, No. 2, pp‌: ‌469-476.