انجمن حسابداری مدیریت ایران دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت 2322-5785 17 66 2026 06 22 Leadership and accountability capacity of public accounting through financial reporting quality: Testing contingency and institutional theory based on isomorphic behavior. رهبری و گنجایش پاسخگویی حسابداری عمومی از طریق کیفیت گزارشگری مالی: آزمون نظریه اقتضایی و نهادی بر اساس رفتار ایزومورفیک 275 288 24432 10.22034/jmaak.2025.78208.4467 FA وحید اسکو گروه حسابداری، دانشکده علوم انسانی و علوم ورزشی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران. 0000-0002-8028-5856 فرهاد عزیزی گروه حسابداری، واحد شهرقدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرقدس، ایران. 0009-0003-0623-4860 مسعود سلطانلو کارشناسی ارشد حسابداری، پردیس البرز دانشگاه تهران، البرز، ایران. سید محمد محسنی سهی کارشناس ارشد حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحق یقات، تهران، ایران. Journal Article 2025 01 10 <span>The primary objective of this research is to examine leadership and the capacity of public accounting accountability through financial reporting quality in Iranian refining organizations. This study is descriptive-correlational in terms of its nature and methodology, involving 311 managers and financial department staff of the National Iranian Oil Company in Tehran Province in 2024. The research data were collected using a researcher-developed questionnaire based on the theoretical concepts of Iranian public sector financial reporting, employing a five-point Likert scale. Data analysis indicates the application of institutional theory at the level of Iranian refining organizations. According to this theory, the findings suggest that leadership and the capacity of public accounting accountability can be achieved through financial reporting quality. This study follows both contingency and institutional theories. Based on contingency theory, there is no universally appropriate system for accounting and financial reporting worldwide. According to institutional theory, organizations constantly react to environmental pressures surrounding them. Consequently, the results were analyzed based on isomorphic behavior, which fulfills social expectations regarding managerial accountability to the public. This approach will foster a balance between institutional pressures, sustainability development, and the integrated and coherent implementation of the financial reporting process in companies.</span> هدف اصلی این پژوهش، رهبری و گنجایش پاسخگویی حسابداری عمومی از طریق کیفیت گزارشگری مالی در سازمان‌های پالایشی ایران است. پژوهش حاضر از منظر دیدگاه ماهیت و روش، توصیفی و از نوع همبستگی است که شامل 311 نفر از مدیران و کارکنان بخش مالی شرکت نفت ایران در استان تهران در سال 1401 می‌باشد. اطلاعات پژوهش با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته با توجه به متن مفاهیم نظری گزارشگری مالی بخش عمومی ایران بر اساس طیف پنج رتبه‌ای لیکرت صورت پذیرفت. تجزیه‌و‌تحلیل داده‌ها، نشان‌دهنده بکارگیری نظریه نهادی در سطح سازمان‌های پالایشی ایران است. بر اساس این نظریه، نتایج یافته‌ها بیانگر آن است که رهبری و گنجایش پاسخگویی حسابداری عمومی از طریق کیفیت گزارشگری مالی در سازمان‌ها امکان‌پذیر است. پژوهش حاضر از دو نظریه اقتضایی و نهادی پیروی می‌کند که بر اساس نظریه‌ اقتضایی، سیستم مناسبی برای حسابداری و گزارشگری مالی در سطح جهان وجود ندارد و در نظریه نهادی، سازمان‌ها به فشارهای محیطی پیرامون خود همواره واکنش نشان خواهند داد. لذا نتایج بر اساس رفتار ایزومورفیک مورد تحلیل قرار گرفت که انتظارات اجتماعی را در جهت پاسخ‌گویی مدیران را برای افراد جامعه برآورده می‌نماید. این رویکرد باعث تعادل بین فشارهای نهادی و توسعه پایداری و اجرای یکپارچه و منسجم در فرآیند گزارشگری مالی شرکت‌ها خواهد شد. https://www.jmaak.ir/article_24432_918c41a9e89d653596efd5df9c35b90b.pdf