انجمن حسابداری مدیریت ایران دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت 2322-5785 14 56 2025 12 22 A Framework for Identifying and Analyzing the Drivers of Corporate Governance in Iran چارچوب شناسایی و تحلیل پیشران‌های موثر بر راهبری شرکتی در ایران 131 146 23704 FA روح الله اسماعیلی دانشجوی دکتری حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران رضا غلامی جمکرانی دانشیار گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران 0000-0003-1895-6660 محمدحسن ملکی دانشیار مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه قم، قم، ایران آزاده مداحی گروه حسابداری، دانشکد ه علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگا ه الزهرا، تهران، ایران 0000-0002-7550-4225 Journal Article 2023 04 11 Objective: Corporate governance is an integral and necessary part of the governance of today's societies. There are different viewpoints and selection of agency theory (shareholder-oriented approach) or stakeholder theory (community-oriented approach) in the corporate governance system of societies. Present study seeks to identify the most important drivers of corporate governance in Iran.<br />Method: The theoretical population of research is managers and senior experts active in the stock market who are experts in the field of corporate governance. The sampling method was done judgementally according to the expertise of experts in the field of corporate governance. The sample size in this study was 10 people. Research drivers were extracted through literature review and interviews with corporate governance experts. Then, two questionnaires of expertise and effect assessment were used to screen and analyze the effectiveness of the drivers. These questionnaires were analyzed by two methods of fuzzy Delphi and fuzzy dematel.<br />Results: 20 drivers were extracted through literature review and eight drivers were extracted through interviews with experts. Among the research drivers, 10 drivers had a defuzzy number greater than 0.7 and were selected for final prioritization. The effectiveness of the residual drivers was investigated with fuzzy dematel. According to the Net Effect Index, the drivers of government policies and actions on corruption, the monitoring of laws and regulations imposed by the Securities and Exchange Organization, the transparency of the business environment, and the legal regulations and challenges had the highest impact, respectively. راهبری شرکتی بخش لاینفک و ضروری حکمرانی جوامع امروزی است. دیدگاه ها و گزینش نظریه نمایندگی (رویکرد سهامدارمحور) یا نظریه ذینفعان (رویکرد جامعه محور) در نظام راهبری شرکتی جوامع، مختلف است. مطالعه حاضر به دنبال شناسایی مهم‌ترین پیشران‌های موثر بر آینده راهبری شرکتی در ایران است.<br />جامعه نظری پژوهش، مدیران و کارشناسان ارشد فعال در بازار سرمایه متخصص در راهبری شرکتی است. پیشران‌های پژوهش از طریق مرور پیشینه و مصاحبه با خبرگان راهبری شرکتی استخراج شده است. در ادامه برای غربال و تحلیل تأثیرگذاری پیشران‌ها به ترتیب از دو پرسشنامه خبره‌سنجی و اثرسنجی استفاده شد.<br />20 پیشران از طریق مرور پیشینه و 8 پیشران به وسیله مصاحبه با خبرگان استخراج شد. از بین پیشران‌های مطالعه، 10 پیشران از جمله توسعه فناوری هوش کسب‌و کار در شرکت‌ها و توجه شرکت‌ها به گزارش‌دهی خاصه گزارشات پایداری، دارای عدد دیفازی بالاتر از 7/0 بودند و برای اولویت‌بندی نهایی گزینش شدند. بر اساس شاخص خالص اثر، چهار پیشران‌های سیاست‌ها و اقدامات دولت‌ها در مورد رانت و فساد اقتصادی، نظارت بر قوانین و مقررات وضع شده توسط سازمان بورس، شفافیت فضای کسب‌و‌کار و مقررات و چالش‌های قانونی به‌ترتیب بالاترین تأثیرگذاری را داشتند. همچنین مدل علی و ارتباطات دوسویه پیشران‌های اثرگذار بر آینده راهبری شرکتی در ایران را ارائه شده است.<br />با توجه به تأثیرگذارترین پیشران‌ها، پیشنهادهایی مانند کوچک‌سازی دولت، اصلاح فرهنگ سازمانی، بهبود تشکیلات اداری، توسعه سیستم‌های تصمیم‌یار برای رتبه‌بندی شرکت‌ها، بهبود الگوی حکمرانی و نهایتاً بازنگری مداوم قوانین راهبری شرکتی با توجه به نیازها و ضرورت‌های کسب‌و کار ارائه شده است. https://www.jmaak.ir/article_23704_ea5def399cab671b4c7c1a95e4a4747f.pdf